Gỡ vướng để hộ kinh doanh an tâm tuân thủ nộp thuế

Thu 80 tỷ, khai 3 tỷ, có bị truy thu thuế?

Chiều 12/3, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Cục Thuế chủ trì, phối hợp với Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo tổ chức Hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững”. Hội thảo thu hút sự tham gia trực tiếp của 200 đại diện hộ kinh doanh tiêu biểu tại Hà Nội, cùng sự theo dõi của hàng nghìn cán bộ thuế và hộ kinh doanh tại 34 điểm cầu cấp tỉnh và hơn 350 điểm cầu cấp cơ sở trên toàn quốc.

Chia sẻ tại hội thảo, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) Nguyễn Thị Cúc khẳng định: Việc chuyển đổi từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai không hề làm tăng thuế. Chính sách thuế vẫn giữ nguyên. Nếu nộp thuế theo phương pháp doanh thu nhân với tỉ lệ thì tỉ lệ thuế vẫn như cũ, không có gì thay đổi. Nếu nộp thuế theo thu nhập tính thuế theo tỉ lệ thì cũng tương tự như doanh nghiệp hiện nay đang thực hiện, không cao hơn và không có thay đổi gì. Thậm chí, trong nhiều trường hợp còn thấp hơn, nhờ việc nâng mức doanh thu miễn thuế từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng.

Ví dụ, hộ cá nhân kinh doanh cho thuê nhà trước đây có doanh thu 500 triệu đồng phải nộp thuế 50 triệu đồng. Nhưng hiện nay, với quy định mới, mức doanh thu đó không phải nộp thuế đồng nào. Đây là sự thay đổi theo hướng giảm chứ không phải tăng.

Thứ hai, khi chuyển từ hộ khoán sang kê khai, nhiều hộ còn băn khoăn. Tuy nhiên, đây là xu hướng tất yếu của kỷ nguyên số, không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều nước trên thế giới. Tại Nhật Bản, dù chỉ mua một hộp tăm giá 10 yên cũng có hóa đơn đầy đủ. Đó là điều rất bình thường. Khi có hóa đơn, chính các hộ kinh doanh cũng được hưởng lợi bởi vì có hóa đơn, chứng từ rõ ràng sẽ giúp họ yên tâm hơn, tạo niềm tin với khách hàng và đối tác.

Tuy nhiên, thực tế vẫn có nhiều khó khăn. Mặc dù có ý kiến cho rằng 99% hộ đã triển khai được, nhưng trên thực tế, nhiều hộ cá nhân kinh doanh vẫn gặp vướng mắc.

Hiện nay có những hộ kinh doanh theo mô hình rất phức tạp: Vừa có sạp chợ truyền thống, vừa cho thuê nhà, cho thuê xưởng, vừa bán hàng trên sàn thương mại điện tử. Trên các sàn thương mại điện tử cũng khác nhau: Có sàn có chức năng thanh toán và khấu trừ thuế, có sàn thì không. Ngoài ra còn có những người livestream bán hàng để hưởng hoa hồng, hoặc tự bán hàng trên mạng xã hội.

Nếu người bán livestream có đăng ký kinh doanh thì nộp thuế khoảng 7%. Nhưng nếu không đăng ký kinh doanh, thu nhập từ hoa hồng sẽ bị tính theo thuế thu nhập cá nhân từ 5% đến 35%, tùy mức thu nhập. Sự khác biệt này khiến nhiều người lo lắng và lúng túng.

Một vấn đề nữa là xuất hóa đơn đúng thời điểm. Có sàn thương mại điện tử khấu trừ thuế nhưng lại không nhận hóa đơn, trong khi người bán vẫn phải xuất hóa đơn. Khi sàn chuyển tiền về cho cá nhân sau khi khấu trừ thuế thì việc xuất hóa đơn có thể bị chậm, dẫn đến nhiều băn khoăn…

Ngoài ra, hiện nhiều hộ kinh doanh rất băn khoăn là truy thu thuế. Mặc dù Nghị định 68, Thông tư 18 và công văn của cơ quan thuế đều khẳng định không truy thu, nhưng nhiều người vẫn lo lắng.

“Hiện nay có rất nhiều người, kể cả cán bộ, công chức, bán hàng online ngoài giờ và trước đây chưa kê khai thuế. Nếu bây giờ bắt đầu kê khai thì họ lo liệu có bị truy thu các năm trước hay không. Ví dụ, tại Hưng Yên, có hộ kinh doanh nói thẳng rằng: doanh thu thực tế của họ là 80 tỷ đồng, nhưng đang khai thuế 3 tỷ đồng. Bây giờ họ không muốn trốn thuế, muốn khai đúng lên 100 tỷ đồng, nhưng lại sợ bị truy thu các năm trước, có thể lên tới 5–7 năm. Nếu nỗi sợ đó tồn tại, họ sẽ chỉ khai tăng nhẹ lên 7 tỷ hoặc 10 tỷ, chứ không dám khai đúng. Như vậy, tình trạng giấu doanh thu sẽ tiếp tục tồn tại”, bà Cúc kể và cho rằng ở thời điểm chuyển đổi này, cần có cách tiếp cận linh hoạt: với những trường hợp không buôn lậu, không sản xuất hàng giả, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, thì nên khuyến khích họ kê khai trung thực từ bây giờ, chấp nhận bỏ qua một số sai sót trước đây để tạo điểm dừng, giúp hệ thống trở nên minh bạch hơn.

Bà Nguyễn Thị Cúc nhấn mạnh nguyên tắc thực thi chính sách cần bảo đảm không áp dụng hồi tố các quy định pháp luật theo hướng bất lợi cho người nộp thuế. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin và khuyến khích hộ kinh doanh chủ động kê khai doanh thu thực tế.

Giai đoạn đầu không đặt nặng xử phạt

Tại hội thảo, bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã thông tin những nội dung quan trọng khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai để bà con hiểu đúng, hiểu rõ về các quy định.

Các ý kiến tại phiên thảo luận thống nhất rằng, việc tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, hoàn thiện hệ sinh thái công nghệ hỗ trợ kê khai và đẩy mạnh truyền thông chính sách sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế thuận lợi, chính xác và hiệu quả.

Ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) khẳng định, việc chuyển đổi phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai là một cải cách quan trọng, được thực hiện theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Với những băn khoăn của các hộ kinh doanh, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành nhấn mạnh một số thông điệp trọng tâm và cam kết của cơ quan thuế đó là luôn ưu tiên hỗ trợ để bà con thực hiện đúng quy định và hạn chế tối đa những sai sót. Trong giai đoạn đầu tiên của phương thức kê khai đối với hộ kinh doanh, trọng tâm của cơ quan thuế không phải là vấn đề kiểm tra, xử phạt, mà là tập trung vào để hỗ trợ thực chất, để bà con có thể thực hiện đúng ngay từ kỳ kê khai đầu tiên.

Thứ hai, ngành thuế cam kết tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đồng thời cung cấp miễn phí các tiện ích, dịch vụ thuế điện tử phục vụ hộ kinh doanh. Mục tiêu là giúp bà con thực hiện kê khai, nộp thuế điện tử thuận tiện hơn với thao tác đơn giản, dễ làm, dễ nhớ, giảm chi phí tuân thủ, giảm áp lực khi thực hiện nghĩa vụ theo phương thức thuế mới. Thứ ba, ngành thuế sẽ tiếp tục chuẩn hóa và đa dạng hóa các giải pháp hướng dẫn hỗ trợ. Cơ quan thuế sẽ cung cấp bộ tài liệu sổ tay hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ thuế dành riêng cho hộ theo hướng dễ hiểu, dễ thực hiện; đăng tải các clip hướng dẫn theo tình huống; xây dựng bộ câu hỏi đáp ngắn gọn, tài liệu cầm tay chỉ việc.

 “Sau hội thảo này, Cục Thuế và cơ quan thuế các cấp sẽ tiếp tục tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến như: Hội nghị đối thoại tại địa bàn, tại chợ, tại tuyến phố, cụm kinh doanh; hội nghị trực tuyến tọa đàm chuyên đề, hỏi đáp. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan thông tấn báo chí, hiệp hội và các tổ chức liên quan để mở rộng kênh thông tin, tiếp nhận và giải đáp kịp thời mọi khó khăn vướng mắc phát sinh”, ông Thành cam kết.