Doanh nghiệp xuất khẩu chủ động thích ứng, quản trị rủi ro, giữ đà tăng trưởng

Căng thẳng leo thang tại Trung Đông đang làm gia tăng chi phí logistics, rủi ro thanh toán và áp lực thị trường đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Trước bối cảnh đó, việc chủ động quản trị rủi ro, đa dạng hóa thị trường cùng với sự điều hành linh hoạt của Nhà nước được xem là yếu tố then chốt để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu.

Áp lực lớn lên chuỗi cung ứng và xuất khẩu Việt Nam

TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội cho rằng, xung đột Trung Đông đã trở thành cú sốc địa chính trị toàn cầu, tác động lan tỏa qua ba kênh chính: Năng lượng, logistics và tài chính. Khi căng thẳng leo thang, nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu khí khiến giá năng lượng biến động mạnh, làm tăng chi phí sản xuất, vận tải và bảo hiểm hàng hóa đối với nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu vì vậy chịu “tác động kép” khi chi phí đầu vào tăng nhưng nhiều hợp đồng đã ký với giá cố định. Bên cạnh đó, rủi ro tại các tuyến hàng hải như eo biển Hormuz, Biển Đỏ hay kênh đào Suez buộc nhiều hãng tàu đổi hải trình, khiến thời gian vận chuyển kéo dài 10–14 ngày. Giá cước container 40 feet có thể tăng gấp 2–3 lần, vượt 5.000 USD, kèm theo phụ phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh.

Doanh nghiệp xuất khẩu chủ động thích ứng, giữ đà tăng trưởng -0
Nông sản và thủy sản là nhóm ngành chịu tác động rõ rệt. 

Nông sản và thủy sản là nhóm ngành chịu tác động rõ rệt do phụ thuộc lớn vào thời gian vận chuyển và điều kiện bảo quản.

 Trao đổi với PV Báo CAND, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, căng thẳng Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 giữa Mỹ, Israel và Iran đang gây sức ép lớn lên doanh nghiệp xuất khẩu rau quả với ba tác động chính: Chi phí vận tải tăng mạnh, thời gian giao hàng kéo dài và rủi ro thanh toán gia tăng. Giá cước container đi Mỹ, EU đã tăng 2–3 lần, có thể vượt 5.000 USD/FEU; tuyến đi Dubai tăng gần gấp đôi do phụ phí chiến tranh. Nhiều tàu phải đi vòng qua Nam Phi thay vì kênh đào Suez, kéo dài thêm 10–15 ngày vận chuyển, làm tăng nguy cơ hư hỏng hàng tươi. Đồng thời, thanh toán chậm hơn do hạn chế giao dịch ngân hàng, tỷ giá biến động và phí bảo hiểm tăng. Từ đầu tháng 3/2026, cước vận tải đã tăng 200–300%, container lạnh khan hiếm và dòng tiền doanh nghiệp bị ảnh hưởng.

Trung Đông hiện là thị trường quan trọng của thủy sản Việt Nam, với kim ngạch năm 2025 đạt 401 triệu USD, tăng gần 10% so với năm trước. Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, thủy sản yêu cầu nghiêm ngặt về nhiệt độ và thời gian vận chuyển. Khi không phận bị hạn chế, lịch bay xáo trộn, nguồn cung hàng tươi có thể thiếu hụt chỉ sau vài ngày. Dubai với cảng Jebel Ali do DP World vận hành là trung tâm trung chuyển lớn của khu vực. Khi tàu chuyển hướng, nguy cơ ùn tắc, thiếu vị trí cắm điện cho container lạnh gia tăng, kéo theo chi phí lưu bãi và rủi ro suy giảm chất lượng hàng hóa.

Doanh nghiệp xuất khẩu chủ động thích ứng, giữ đà tăng trưởng -0
Doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa thị trường, tận dụng các FTA, linh hoạt phương thức vận tải để giảm thiểu rủi ro.

Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, xung đột Trung Đông đang diễn biến khó lường và ngành dệt may đã bắt đầu cảm nhận rõ tác động chỉ trong vài ngày gần đây. Hiện, ngành đang đối mặt ba thách thức lớn. Thứ nhất là áp lực chi phí, đặc biệt chi phí vận tải khi các tuyến hàng hải liên quan đến Trung Đông tiềm ẩn rủi ro, có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Thứ hai là nguy cơ sụt giảm đơn hàng do bất ổn địa chính trị khiến người tiêu dùng toàn cầu thắt chặt chi tiêu với hàng may mặc. Thứ ba là rủi ro giá dầu tăng, kéo theo chi phí nguyên liệu như xơ, sợi tổng hợp – nhóm sản phẩm chiếm khoảng 40–45% cơ cấu sản xuất của ngành. Trước tình hình này, các doanh nghiệp dệt may đang tính toán lại kế hoạch sản xuất và dòng tiền, tìm phương án vận chuyển thay thế, đồng thời rà soát hoạt động để tiết giảm chi phí và nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu về giá và tiến độ giao hàng từ đối tác. Mục tiêu quan trọng là giữ ổn định đơn hàng và việc làm cho người lao động trong thời gian tới.

Trước diễn biến phức tạp của xung đột tại khu vực Trung Đông có thể ảnh hưởng đến hoạt động vận tải và chuỗi cung ứng toàn cầu, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã yêu cầu các hiệp hội ngành hàng rà soát, đánh giá tác động, tới xuất nhập khẩu, logistics và nguồn cung nguyên liệu và chủ động đề xuất giải pháp và tìm kiếm thị trường thay thế khi cần thiết.

Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu

Ngành dệt may Việt Nam hiện xuất khẩu tới hơn 130 thị trường, trong đó tỷ trọng sang Trung Đông không lớn, nhưng thị trường Mỹ chiếm tỷ trọng rất cao. Phần lớn hàng xuất sang Mỹ vận chuyển bằng đường biển từ châu Á, vì vậy nếu các tuyến hàng hải quốc tế bị ảnh hưởng bởi xung đột Trung Đông, tiến độ giao hàng cũng khó tránh khỏi tác động.

Theo ông Vũ Đức Giang, trước diễn biến này, ngành dệt may buộc phải rà soát và cân nhắc lại chiến lược phát triển năm 2026, với mục tiêu hạn chế suy giảm đơn hàng, đồng thời tìm thêm động lực từ các thị trường khác để duy trì sản xuất và việc làm cho người lao động. Ngay khi xung đột bùng phát, một số doanh nghiệp có thị phần tại Trung Đông đã chủ động làm việc với đối tác để điều chỉnh thời gian giao hàng và chia sẻ chi phí phát sinh.

Doanh nghiệp xuất khẩu chủ động thích ứng, giữ đà tăng trưởng -0
Tận dụng các FTA và đa dạng hóa thị trường để duy trì ổn định xuất khẩu các mặt hàng chủ lực.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông còn phức tạp, doanh nghiệp rau quả Việt Nam đang ưu tiên giảm rủi ro tài chính và hàng hóa. Nhiều đơn vị tạm giảm xuất khẩu hàng tươi như sầu riêng, thanh long, chuyển sang sản phẩm chế biến (đóng hộp, sấy, đông lạnh) để phù hợp với thời gian vận chuyển kéo dài. Doanh nghiệp cũng đàm phán lại hợp đồng, bổ sung điều khoản bất khả kháng, chia sẻ chi phí vận tải và chia nhỏ lô hàng để linh hoạt giao hàng.

Trong trung hạn (6–12 tháng), doanh nghiệp không rút khỏi Trung Đông nhưng điều chỉnh chiến lược, tăng khai thác các thị trường ổn định như EU, Mỹ, Trung Quốc để bù đắp đơn hàng; đồng thời cân nhắc thuê kho lạnh hoặc hợp tác trung tâm phân phối tại các quốc gia trung chuyển. Các phương thức thanh toán an toàn hơn như bảo đảm ngân hàng hoặc qua trung gian cũng được ưu tiên nhằm hạn chế rủi ro dòng tiền.

Doanh nghiệp xuất khẩu chủ động thích ứng, giữ đà tăng trưởng -0
Nếu các tuyến hàng hải quốc tế bị ảnh hưởng bởi xung đột Trung Đông, tiến độ giao hàng cũng khó tránh khỏi tác động.

Về dài hạn, doanh nghiệp cần đa dạng hóa logistics, không phụ thuộc một tuyến vận tải, có thể kết hợp Sea–Air với lô hàng giá trị cao, mua bảo hiểm rủi ro và sử dụng L/C không hủy ngang. Song song đó, đẩy mạnh chế biến sâu, tận dụng các FTA và đa dạng hóa thị trường để duy trì ổn định xuất khẩu các mặt hàng chủ lực như sầu riêng, thanh long, dừa, xoài, chuối, chanh leo và bưởi.

Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết sẽ tổng hợp khó khăn của doanh nghiệp để kiến nghị Chính phủ, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các giải pháp hỗ trợ trước biến động địa chính trị tại Trung Đông.

Trước mắt, Hiệp hội đề xuất làm việc với các hãng tàu để minh bạch phụ phí, đặc biệt là phụ phí rủi ro chiến tranh; đồng thời xem xét giảm phí cầu cảng, lưu kho bãi và hỗ trợ các lô hàng bị chậm hoặc phải đổi hải trình. Ngoài ra, cần mở rộng các hành lang vận tải thay thế như đường sắt liên vận sang châu Âu để giảm phụ thuộc vào tuyến hàng hải rủi ro.

Về tài chính, Hiệp hội kiến nghị giãn nợ, cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giảm lãi suất cho doanh nghiệp bị ảnh hưởng nhằm bảo đảm dòng tiền. Về lâu dài, cần đẩy mạnh mở cửa thị trường mới, tận dụng các FTA và khuyến khích đầu tư chế biến sâu để nâng cao khả năng chống chịu của ngành rau quả.

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông và nhiều khu vực còn phức tạp, TS. Mạc Quốc Anh cho rằng, doanh nghiệp cần tập trung ba giải pháp chính. Thứ nhất, tăng cường quản trị rủi ro địa chính trị, rà soát hợp đồng, điều khoản thanh toán, bảo hiểm và đa dạng hóa đối tác, tuyến vận tải. Thứ hai, sử dụng các công cụ phòng ngừa tài chính và đàm phán điều khoản giá linh hoạt theo biến động nhiên liệu, cước vận tải. Thứ ba, tái cấu trúc thị trường xuất khẩu, vừa duy trì Trung Đông vừa mở rộng sang Nam Á, châu Phi và ASEAN để phân tán rủi ro.

TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cũng khuyến nghị trong ngắn hạn doanh nghiệp cần theo sát diễn biến, xây dựng kịch bản dự phòng; về dài hạn cần củng cố quản trị rủi ro, lập quỹ dự phòng tài chính và đa dạng hóa thị trường.

Ở tầm vĩ mô, Nhà nước cần điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ, tỷ giá; tăng cường cảnh báo thương mại, hỗ trợ tín dụng và bảo hiểm xuất khẩu cho doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh đàm phán thương mại để bảo đảm an toàn cho thanh toán và vận chuyển quốc tế.

Lưu Hiệp

Các tin khác

SHB vào Top 10 thương hiệu dẫn đầu Việt Nam năm 2026

SHB vào Top 10 thương hiệu dẫn đầu Việt Nam năm 2026

Ngày 12/11, tại lễ vinh danh 50 thương hiệu dẫn đầu năm 2026 do Forbes Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) được xướng tên ở vị trí thứ 10 trong bảng xếp hạng, với giá trị thương hiệu đạt 836 triệu USD. Trước đó, SHB từng được Forbes Việt Nam vinh danh trong Top 25 thương hiệu tài chính dẫn đầu Việt Nam 2021.

Bảo hiểm xã hội TP Hồ Chí Minh và Viện Kiểm sát nhân dân khu vực đẩy mạnh công tác phối hợp

Bảo hiểm xã hội TP Hồ Chí Minh và Viện Kiểm sát nhân dân khu vực đẩy mạnh công tác phối hợp

Bảo hiểm xã hội (TP Hồ Chí Minh) đang đẩy mạnh phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân khu vực (VKSND khu vực) trên địa bàn thành phố, tăng cường rà soát, làm việc, đôn đốc và xử lý các đơn vị vi phạm, nhất là những trường hợp chậm đóng kéo dài, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Vì sao VPBank tăng trưởng mạnh mẽ cả tín dụng lẫn huy động mà vẫn kiểm soát tốt nợ xấu?

Vì sao VPBank tăng trưởng mạnh mẽ cả tín dụng lẫn huy động mà vẫn kiểm soát tốt nợ xấu?

Trong 9 tháng năm 2026, VPBank ghi nhận tín dụng riêng lẻ tăng gần 30%, huy động tăng nhanh hơn cho vay và tỷ lệ nợ xấu theo Thông tư 31 duy trì quanh 2%, nhờ chiến lược tăng trưởng có trọng tâm, kỷ luật thẩm định, ứng dụng AI trong quản trị rủi ro, đồng thời chủ động khai thác phân khúc hộ kinh doanh và đa dạng hóa nguồn vốn.

Các công trình nghiên cứu, thử nghiệm thành công góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của đội ngũ kỹ sư BSR.

BSR làm chủ công nghệ khai thác dữ liệu điện, hướng tới bảo dưỡng thông minh

Trong nhà máy lọc dầu (NMLD) vận hành liên tục, dữ liệu điện có vai trò quan trọng trong giám sát và đánh giá tình trạng thiết bị. Từ thực tế nhiều nguồn dữ liệu chưa được khai thác hiệu quả, đội ngũ kỹ thuật Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR, đơn vị thành viên của PETROVIETNAM) đã phát triển hệ thống thu thập, giám sát dữ liệu điện và thử nghiệm thành công tại trạm SS7, NMLD Dung Quất. Giải pháp góp phần nâng cao năng lực giám sát, tạo nền tảng cho bảo dưỡng dựa trên tình trạng thiết bị.

Kinh tế - xã hội Lạng Sơn bứt phá mạnh mẽ: Tạo đà vững chắc về đích năm 2026

Kinh tế - xã hội Lạng Sơn bứt phá mạnh mẽ: Tạo đà vững chắc về đích năm 2026

10 tháng năm 2026, kinh tế - xã hội tỉnh Lạng Sơn ghi nhận nhiều kết quả tích cực trên các lĩnh vực. Nổi bật trong đó là thu ngân sách tăng 74,54%, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh cùng sự bứt phá của ngành du lịch và sản xuất công nghiệp, tạo tiền đề quan trọng để Lạng Sơn hoàn thành thắng lợi các mục tiêu phát triển năm 2026.

Phiên bán hàng trực tuyến Shopee Mega Sale 11.11 hưởng ứng Vibrant HCMC

Phiên bán hàng trực tuyến Shopee Mega Sale 11.11 hưởng ứng Vibrant HCMC

Lần đầu tiên Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh xuất hiện trong phiên bán hàng trực tuyến (livestream) Mega Sale 11.11 của Shopee, nằm trong chuỗi hoạt động kích cầu kinh tế thành phố, mang đến nhiều ưu đãi cho người tiêu dùng và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp, nhà bán hàng.

Chi nhánh Trường Sơn 21 phát động đợt thi đua “60 ngày đêm lao động Quyết thắng”

Chi nhánh Trường Sơn 21 phát động đợt thi đua “60 ngày đêm lao động Quyết thắng”

Hướng tới chào mừng kỷ niệm 82 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944 – 22/12/2026), 37 năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân (22/12/1989 – 22/12/2026), Chi nhánh Trường Sơn 21, Binh đoàn 12 vừa tổ chức phát động đợt thi đua cao điểm “60 ngày đêm lao động Quyết thắng” nhằm cổ vũ, động viên cán bộ, nhân viên, người lao động nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, chủ động, sáng tạo, quyết tâm hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ được giao.

Đưa thương mại điện tử về xã, mở rộng đầu ra nông sản

Đưa thương mại điện tử về xã, mở rộng đầu ra nông sản

Từ những đơn hàng đầu tiên trên nền tảng số đến mục tiêu 60% số xã có thương nhân bán hàng trực tuyến vào năm 2030, thương mại điện tử đang được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, để người dân thực sự sống được bằng kinh doanh trực tuyến, cần nhiều hơn những lớp tập huấn hay phiên livestream theo phong trào.

Khơi thông nguồn vốn, thích ứng nhanh trước biến động

Khơi thông nguồn vốn, thích ứng nhanh trước biến động

Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) vừa tổ chức thành công Diễn đàn Kinh tế thường niên lần thứ 12 – MB Economic Insights 2026 với chủ đề "Khơi thông nguồn vốn, thích ứng nhanh trước biến động" tại Khách sạn JW Marriott Hotel & Suites Saigon.

MobiFone ký kết hợp tác với UBND và Công an tỉnh Hà Tĩnh: Thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển hạ tầng số

MobiFone ký kết hợp tác với UBND và Công an tỉnh Hà Tĩnh: Thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển hạ tầng số

Ngày 10/11/2026, Tổng công ty Viễn thông MobiFone đã ký kết các thỏa thuận hợp tác với UBND tỉnh và Công an tỉnh Hà Tĩnh, mở ra giai đoạn hợp tác mới trong phát triển hạ tầng số, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh.

Quantum Innovator Residency gia nhập liên minh lượng tử QUASAR

Quantum Innovator Residency gia nhập liên minh lượng tử QUASAR

Trở thành đơn vị đầu tiên tại Đông Nam Á tham gia QUASAR – Liên minh Nghiên cứu Toàn cầu về Lượng tử và Xã hội, chương trình Quantum Innovator Residency tiếp tục khẳng định định hướng kết nối tri thức quốc tế, phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao. Đồng hành cùng sáng kiến, Nam A Bank vừa tổ chức buổi gặp gỡ, chào đón ứng viên xuất sắc vượt qua vòng phỏng vấn tuyển chọn, chính thức bước vào hành trình phát triển nhân tài lượng tử 2026 – 2027.

Masan “bắt tay” Sojitz đưa vonfram Việt Nam vào thị trường Nhật

Masan “bắt tay” Sojitz đưa vonfram Việt Nam vào thị trường Nhật

Ngày 9/11/2026, Công ty Cổ phần Tập đoàn Masan (HOSE: MSN, “Masan Group”) và Tập đoàn Sojitz (TSE Prime: 2768, “Sojitz”) đã ký kết Biên bản ghi nhớ (“MOU”). Theo đó, Sojitz sẽ mua 5% cổ phần Công ty Cổ phần Masan High-Tech Materials (UPCoM: MSR, “MSR” hoặc “Công ty”) từ Công ty TNHH Masan Horizon, công ty con do Masan Group sở hữu 100% vốn, với mức giá không thấp hơn giá đầu tư của Elmet vào MSR.

Điện thoại vẫn dùng tốt, vì sao ngân hàng khuyến nghị cập nhật iOS?

Điện thoại vẫn dùng tốt, vì sao ngân hàng khuyến nghị cập nhật iOS?

Chiếc điện thoại vẫn chạy mượt có thể khiến người dùng chưa nghĩ đến việc cập nhật phần mềm. Tuy nhiên, trước những lỗ hổng bảo mật khó nhận biết, cập nhật iOS là một bước giúp bảo vệ dữ liệu cá nhân và tăng thêm sự an toàn cho các giao dịch ngân hàng mỗi ngày.

Đón 2 hạ tầng về đích cuối năm 2026, Vịnh Tiên sẵn sàng hút dòng khách, tạo dòng tiền

Đón 2 hạ tầng về đích cuối năm 2026, Vịnh Tiên sẵn sàng hút dòng khách, tạo dòng tiền

Tháng 12/2026, nút giao cao tốc Bến Lức - Long Thành với đường Rừng Sác dự kiến hoàn thành, cùng thời điểm sân bay Long Thành vận hành, sẽ mở lối cho hàng triệu lượt khách trong và ngoài nước đến với Cần Giờ. Khi giao thông thông suốt, hệ sinh thái giải trí - nghỉ dưỡng đồng loạt sáng đèn, Vịnh Tiên tại Vinhomes Green Paradise sẽ trở thành một “mỏ vàng” thương mại.

Nam A Bank tung ưu đãi, cơ hội nhận ngay iPhone Duo

Nam A Bank tung ưu đãi, cơ hội nhận ngay iPhone Duo

Nam A Bank vừa triển khai chương trình “34 Năm Gắn Bó – Thưởng Trọn Niềm Vui” với 58 giải thưởng hấp dẫn như iPhone Duo 256GB, iPhone 18 Pro Max 256GB… cùng nhiều phần quà giá trị khác.

Quyết tâm chuyển mình bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Đồng Nai

Quyết tâm chuyển mình bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Đồng Nai

Sau mốc mới lịch sử về sáp nhập địa giới hành chính, TP Đồng Nai bước vào giai đoạn phát triển mới với những dư địa rộng mở nhưng cũng đầy thách thức. Kế hoạch số 260/KH-UBND vừa được UBND TP Đồng Nai ban hành ngày 15/9/2026 chính là “mệnh lệnh từ trái tim” và là chiến lược hành động quyết liệt nhằm thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, đưa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vươn lên cùng nhịp đập phát triển hiện đại…