“Bồi thường 1.000 đồng/m2, làm sao dân chịu?”
Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang nhấn mạnh: “Mức bồi thường, hỗ trợ làm sao phải thỏa đáng bởi thực tế các vụ khiếu kiện thời gian qua chủ yếu là do người dân không chấp nhận mức giá bồi thường. Có nơi qui định mức hỗ trợ cao hơn bồi thường, như thế là không phù hợp. Quan điểm của Bộ là phải làm rõ đâu là bồi thường, đâu là hỗ trợ, bồi thường phải là chính, hỗ trợ chỉ là phụ. Nếu thu hồi đất mới bồi thường, còn nếu vì lí do thiên tai bất khả kháng (khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người, khu có nguy cơ sạt lở, sụt lún…) thì Nhà nước chỉ hỗ trợ”.
Vị tư lệnh ngành này cũng khẳng định: “Khung giá trước đây đã rất lạc hậu do thị trường biến đổi quá nhanh. Mức bồi thường theo khung giá cũ quá thấp, mức chênh lệch giữa giá đất tối đa và tối thiểu quá lớn. Có loại đất khi thu hồi chỉ bồi thường 1.000 đồng/m2, như thế làm sao dân chịu. Khung giá mới phải nâng mức giá bồi thường lên cao hơn và giảm chênh lệch giữa giá đất tối đa và tối thiểu. Vấn đề thu hồi đất nông nghiệp cũng phải cân nhắc kĩ lưỡng, bởi 70% dân số vẫn đang sống bằng nông nghiệp. Nếu thu hồi tràn lan mà đền bù không thỏa đáng sẽ gây ra vấn đề xã hội”.
Ông Nguyễn Văn Đát, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên - Môi trường tỉnh Quảng Ninh cho rằng, khung giá mới nên điều chỉnh theo hướng tăng giá đền bù cho đất nông nghiệp, bởi hiện nay mức giá đền bù cho đất nông nghiệp theo khung giá của Chính phủ rất thấp, địa phương muốn tăng lên cũng rất khó.
Trong khi đó, ông Trương Quang Thiều - Trưởng ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng TP Hà Nội thì khẳng định, vướng mắc lớn nhất của Hà Nội là giá đất ở. Khung giá đất thấp, giá đất ở nông thôn chỉ bằng 1/3 giá thị trường, giá đất ở nội thành cũng rất thấp, khi đền bù phải tăng từ 1,5-2 lần mà người dân vẫn không chấp nhận. “Chúng tôi đã thuê tư vấn để xác định giá đất nhưng chỉ sau 6 tháng đã thất bại do thị trường bất động sản trầm lắng, không có giao dịch, nếu có phát sinh giao dịch cũng là giao dịch ngầm, không minh bạch. Hà Nội hiện có trên 1.000 dự án phải giải phóng mặt bằng, dự án nào cũng phức tạp, có dự án thu hồi đất tới gần 10.000 hộ dân. Nhiều công trình tổng đầu tư 3.000 tỉ thì phải chi tới 2.000 tỉ cho giải phóng mặt bằng. Trên thực tế, cứ nâng mức giá đền bù là tiến độ giải phóng mặt bằng được đẩy nhanh” - ông Thiều nói.
Đứng trên quan điểm nhà đầu tư của một dự án gây nhiều tranh cãi lẫn khiếu kiện, ông Nguyễn Công Hồng, Trưởng ban Quản lí dự án Ecopark cho biết: “Chúng tôi chịu hậu quả nặng nề của những biến động chính sách. Dự án Ecopark rộng 500 ha, giáp ranh giữa Hà Nội – Hưng Yên. Có những hộ gia đình trên cùng một thửa đất mà một nửa thuộc Hà Nội, một nửa thuộc Hưng Yên. Chúng tôi buộc phải áp dụng cùng mức giá cho cả dự án nhưng lại phát sinh con đường dân sinh chạy qua 12 xã. Tỉnh Hưng Yên yêu cầu đền bù theo đúng đơn giá nhưng người dân không chịu. Chúng tôi lại phải âm thầm bỏ tiền túi ra để làm cho nhanh”. Theo ông Hồng, Nhà nước chỉ nên quyết định khung giá tối thiểu, để người dân tự định giá đất. Nếu người dân định giá cao phải nộp thuế cao, nếu định giá thấp, khi thu hồi phải chịu mức thấp. Muốn vậy, phải thu thuế nông nghiệp và tăng thuế đất ở.
Điều chỉnh khung giá, bảng giá đất nếu có biến động trên 20%
Khung giá đất sẽ do Chính phủ ban hành định kì 5 năm/lần và công bố công khai vào ngày 1/7 của năm trước liền kề năm UBND cấp tỉnh ban hành bảng giá đất. Khung giá được xây dựng gồm mức giá tối đa, tối thiểu chi tiết đến 7 vùng kinh tế (đồng bằng sông Hồng, miền núi và trung du Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long), 6 loại đô thị (đô thị đặc biệt, đô thị loại 1, 2, 3, 4, 5) và với 11 loại đất, trong đó tách riêng khung giá đất thương mại, dịch vụ ra khỏi khung giá đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp (do thực tế giá của loại đất này bằng hoặc cao hơn giá đất ở).
Trên cơ sở của khung giá, UBND cấp tỉnh ban hành bảng giá đất định kì 5 năm/lần và công bố công khai vào ngày 1/1 của năm đầu kì (năm đầu kì ban hành bảng giá là 1/1/2015). Khi giá đất biến động tăng 20% trở lên so với giá tối đa hoặc giảm 20% trở lên so với giá tối thiểu trong 180 ngày trở lên thì Bộ Tài nguyên - Môi trường phải điều chỉnh khung giá đất, trình Chính phủ phê duyệt. Dựa trên khung giá mới, UBND cấp tỉnh, TP tiến hành điều chỉnh bảng giá đất cho phù hợp
