Chiều 15/9, tại Hà Nội đã diễn ra toạ đàm “Điện ảnh và Di sản - Từ ươm mầm tài năng đến phát triển công nghiệp sáng tạo”. Đây là sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động hướng tới kỷ niệm 950 năm Văn Miếu - Quốc Tử Giám, do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội tổ chức.
Với sự tham gia điều phối, thảo luận của đông đảo các nhà nghiên cứu lịch sử, đạo diễn, nhà sản xuất, nhà quay phim, chuyên gia văn hóa, đại diện UNESCO, đơn vị quản lý di sản và đại diện một số địa phương, toạ đàm khẳng định, Việt Nam sở hữu nguồn chất liệu phong phú từ lịch sử, di tích, nhân vật, nghề truyền thống, tập quán và ký ức cộng đồng.
Tuy nhiên, từ một giá trị văn hóa đáng trân trọng đến một câu chuyện điện ảnh có khả năng hấp dẫn công chúng vẫn là một khoảng cách. Điện ảnh không đơn thuần minh họa lịch sử; người làm phim phải tìm được nhân vật, cảm xúc, điểm nhìn và cách kể của riêng mình, vừa tôn trọng giá trị gốc vừa tạo được sự kết nối với khán giả hôm nay.
Trong bài phát biểu khai mạc, TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch VFDA cho rằng, điều trao đổi tại toạ đàm cần đi xa hơn làm thế nào để đưa di sản lên màn ảnh, làm thế nào để di sản phục vụ công chúng đương đại, tạo cơ hội ra sao cho các nhà làm phim trẻ và làm thế nào để những tác phẩm có giá trị đến được với khán giả, tham gia thị trường để phát triển công nghiệp văn hoá, công nghiệp điện ảnh có bản sắc….
TS Ngô Phương Lan tin tưởng, với những góc nhìn khác nhau, tại toạ đàm, các nhà nghiên cứu, nghệ sĩ điện ảnh, nhà sản xuất, nhà quay phim, đơn vị quản lý di sản sẽ có những đề xuất cụ thể hướng tới việc tìm kiếm những cách tiếp cận thực chất hơn để di sản không chỉ được gìn giữ, mà tiếp tục trở thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo, nuôi dưỡng tài năng và tham gia vào sự phát triển của công nghiệp văn hóa trong đời sống đương đại.
Đánh giá cao đánh giá cao sáng kiến tổ chức chuỗi hoạt động để kỷ niệm 950 năm Quốc học đầu tiên của Việt Nam, trong đó có toạ đàm nói trên, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông khẳng định, chủ đề của tọa đàm có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang đặt ra những yêu cầu mới đối với sự nghiệp phát triển văn hóa.
Thứ trưởng Tạ Quang Đông cũng bày tỏ mong muốn, từ những trao đổi tại tọa đàm, chúng ta sẽ có thêm những đề xuất cụ thể về đào tạo, phát hiện và trọng dụng tài năng; về cơ chế để điện ảnh tiếp cận và phát huy giá trị di sản; qua đó góp phần thực hiện hiệu quả những chủ trương mới của Đảng và Nhà nước về phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa.
Tọa đàm “Điện ảnh và Di sản - Từ ươm mầm tài năng đến phát triển công nghiệp sáng tạo” gồm 3 phiên thảo luận.
Phiên 1 chủ đề “Di sản – Nguồn cảm hứng sáng tạo trong Điện ảnh và câu chuyện ươm mầm tài năng” tập trung trao đổi về cách giới trẻ tiếp cận lịch sử và di sản trong bối cảnh hiện nay; những rào cản khi khai thác đề tài lịch sử - giáo dục bằng điện ảnh; vai trò của các nền tảng số trong việc đưa nội dung gắn với giáo dục di sản đến gần công chúng trẻ. Câu hỏi đặt ra không chỉ là người trẻ có quan tâm đến di sản hay không, làm thế nào để khuyến khích người trẻ không chỉ quan sát di sản mà muốn kể lại di sản một cách thành công bằng ngôn ngữ điện ảnh.
Phiên 2 chủ đề “Quay phim tại di sản – Cân bằng giữa bảo tồn và sáng tạo” trao đổi về các yêu cầu, nguyên tắc và giới hạn khi quay phim tại di tích lịch sử và di sản văn hóa, trong đó có Văn Miếu - Quốc Tử Giám; các giải pháp kỹ thuật, mỹ thuật, tổ chức sản xuất; kinh nghiệm thực tiễn trong nước và một số mô hình quốc tế có thể tham chiếu. Mục tiêu là tìm kiếm sự hiểu biết và phối hợp tốt hơn giữa người làm phim và người làm bảo tồn, để di sản vừa được gìn giữ, vừa có cơ hội tiếp cận công chúng thông qua những hình thức sáng tạo mới.
Phiên 3 “Từ di sản đến công nghiệp sáng tạo – Cơ hội cho các địa phương” tập trung thảo luận tiềm năng khai thác di sản như một nguồn tài nguyên nội dung cho điện ảnh; khả năng kết nối điện ảnh với du lịch văn hóa và các ngành công nghiệp sáng tạo; đồng thời đặt ra câu chuyện về môi trường sản xuất, cơ chế hỗ trợ và vai trò chủ động của địa phương. Sự tham gia của đại diện Hà Nội và Ninh Bình mang đến những góc nhìn thực tiễn về cách địa phương có thể khai thác lợi thế di sản, cảnh quan và nguồn lực sáng tạo một cách có trách nhiệm.
Trong 3 phiên thảo luận, tọa đàm nhìn di sản không chỉ như một giá trị cần bảo tồn hay tái hiện, mà còn là nguồn chất liệu cho sáng tạo, nơi hình thành những người kể chuyện mới và một nguồn lực có khả năng tạo thêm giá trị cho văn hóa và đời sống đương đại.
