Chiều 8/10, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phòng bệnh và Luật Dân số.
Phấn đấu mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, sống lâu, sống khỏe
Tờ trình dự án Luật Phòng bệnh do Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày cho biết, dự thảo Luật Phòng bệnh gồm 6 chương với 41 điều với 8 chính sách lớn, quy định về phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm, các rối loạn sức khỏe tâm thần và các yếu tố nguy cơ khác; dinh dưỡng trong phòng bệnh và các điều kiện bảo đảm để phòng bệnh.
Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày nêu rõ, Thường trực Ủy ban thống nhất về mục đích, quan điểm xây dựng luật. Về phòng chống rối loạn sức khỏe tâm thần (Điều 30 và Điều 31), Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định làm rõ đối tượng có nguy cơ cao mắc rối loạn sức khỏe tâm thần; các biện pháp phòng ngừa mắc rối loạn sức khỏe tâm thần và nguồn kinh phí thực hiện cho các hoạt động này. Ngoài ra, đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định liên quan đến sức khỏe tâm thần, phòng, chống rối loạn tâm thần đối với học sinh, sinh viên.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là dự án luật quan trọng, “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Do đó, cần rà soát kỹ lưỡng để tránh trùng lặp với Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2007; đồng thời, bám sát Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, trong đó quy định rõ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là mục tiêu, là động lực, là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, giữ vị trí ưu tiên trong các chiến lược, chính sách phát triển, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và của mọi người dân.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý việc mọi người dân phải có kiến thức, hiểu biết về phòng bệnh để thực hiện ngay tại gia đình, vì vậy nhiều nội dung cụ thể cần phải rà soát và thể chế hóa đầy đủ. Mục tiêu là xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh, mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, sống lâu, sống khỏe, sống lành mạnh và nâng cao thể chất.
Nêu rõ mục tiêu, lộ trình và 6 nhiệm vụ, giải pháp đột phá Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã đưa ra, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần rà soát từng câu từ của Nghị quyết 72 để đưa vào dự thảo Luật. “Đây là một chính sách, mục tiêu, giải pháp, nhiệm vụ rất chiến lược, vừa rất cụ thể. Do vậy, các vấn đề mà Nghị quyết 72 đề ra cần được Chính phủ nghiên cứu, thể chế hóa cả trong dự án luật này và các luật liên quan” - Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ.
Về quy định phòng, chống bệnh không lây nhiễm trong dự thảo luật, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, phải có các quy định bệnh không lây nhiễm phổ biến và cách phòng ngừa bệnh không lây nhiễm, quản lý điều trị không lây nhiễm, cung cấp dịch vụ dự phòng, quản lý không lây nhiễm tại cộng đồng. Về chế độ dinh dưỡng cho một số đối tượng như phụ nữ mang thai, trẻ em suy dinh dưỡng cấp tính và thấp còi, dinh dưỡng học đường, dinh dưỡng cho người cao tuổi... cần phải bảo đảm tính khả thi của các chính sách. Đồng thời, cần đánh giá kỹ tác động chính sách, nguồn lực bảo đảm để xác định phạm vi, đối tượng hợp lý.
Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị, cần tiếp tục hoàn thiện quy định về phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm, các rối loạn sức khỏe tâm thần và các yếu tố nguy cơ. Cần đặc biệt nhấn mạnh trong dự thảo Luật quan điểm phòng bệnh là chính nên các quy định liên quan đến giáo dục, ý thức phòng bệnh cho toàn dân và các biện pháp phòng ngừa, phát hiện sớm và biện pháp dinh dưỡng để hỗ trợ là những giải pháp rất quan trọng trong dự thảo luật…
Đề nghị có chính sách hỗ trợ phụ nữ sinh con trước 30 tuổi
Trình bày tờ trình dự thảo Luật Dân số, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày cho biết, gồm 8 chương, 28 điều, với dự kiến phạm vi điều chỉnh gồm: duy trì mức sinh thay thế; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số, dân số già; nâng cao chất lượng dân số; truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; các điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số; so với Pháp lệnh dân số hiện hành, dự thảo luật đã bổ sung các quy định về các chính sách, biện pháp để duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Cùng với đó, các chính sách về hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi, phát triển nguồn nhân lực, cung cấp, xử lý thông tin, thông báo, tố giác hành vi xâm phạm, cản trở người cao tuổi thực hiện các quyền hợp pháp để thích ứng với già hóa dân số... cũng được đặt ra. Thực hiện tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn và sàng lọc, chẩn đoán, điều trị trước sinh và sơ sinh để nâng cao chất lượng dân số...
Đáng chú ý, để duy trì mức sinh thay thế, dự luật đưa ra nhiều biện pháp. Trong đó có đề xuất tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Cụ thể, người mẹ được nghỉ thêm 1 tháng; người bố được nghỉ thêm 5 ngày làm việc khi vợ sinh con. Dự thảo luật quy định "Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc ít người; phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; phụ nữ ở địa phương có mức sinh thấp". Ngoài ra, phụ nữ sinh đủ 2 con hoặc nam giới có 2 con đẻ mà không có vợ hoặc vợ đã chết được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội. Chính phủ sẽ quy định nội dung và mức hỗ trợ tối thiểu.
Trình bày báo cáo thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết có ý kiến đề nghị bổ sung đánh giá tác động quy định tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai dưới góc nhìn từ doanh nghiệp và chính người lao động. Bởi việc tăng quyền lợi về chế độ nghỉ thai sản cho các cặp vợ chồng có thể gây e ngại cho chủ sử dụng lao động khi tuyển dụng lao động nữ. Cần có chính sách hay giải pháp để cân bằng, hài hòa lợi ích giữa các bên. Đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng hỗ trợ tài chính đối với phụ nữ sinh đủ 2 con, trong đó nhóm phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi ở mức hỗ trợ cao hơn...
Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đề nghị có biện pháp tổng thể, căn cơ, lâu dài để người dân kết hôn, sinh đủ hai con, đảm bảo mức sinh thay thế; đề xuất có chính sách hỗ trợ tài chính cho các cặp vợ chồng vô sinh.
Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải nhận định hiện nay không chỉ những người đã kết hôn ngại sinh, sinh ít mà thậm chí có hiện tượng là ngại kết hôn và không có điều kiện tài chính để kết hôn. Nguyên nhân là giá nhà, chi phí giáo dục, y tế của con cái rất cao… và cho rằng không chỉ có chính sách hỗ trợ, khuyến khích đối với người sinh đủ 2 con, mà còn cần có chính sách khuyến khích người trẻ kết hôn và sinh con; đề nghị các chính sách hỗ trợ không chỉ với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi mà hỗ trợ cả những phụ nữ sinh con trước năm 30 tuổi.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nói sinh đủ 2 con, giảm áp lực già hóa dân số và phù hợp quyền con người. "Hiện nay, cán bộ công chức, viên chức đã cho phép sinh tới con thứ 3, không bị kỷ luật như trước đây" - Chủ tịch Quốc hội nói.
Dự án Luật Dân số ‘lưỡng lự’ chính sách sinh đẻ hai con 
