Đẩy mạnh nghiên cứu những bản án, quyết định có thể phát triển thành án lệ

Ngày 17-9, tại TP Hồ Chí Minh, Tòa án nhân dân Tối cao đã tổ chức Hội nghị sơ kết 3 năm nhiệm vụ phát triển án lệ và lấy ý kiến đối với các bản án, các quyết định được đề xuất phát triển thành án lệ. Đồng chí Nguyễn Hòa Bình, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao chủ trì hội nghị.

Theo Tòa án nhân dân Tối cao, ngay sau khi Luật Tổ chức Tòa án nhân dân được Quốc hội thông qua, Tòa án nhân dân Tối cao đã tích cực chỉ đạo triển khai thực hiện nhiệm vụ phát triển án lệ, hoàn thiện cơ sở pháp lý và các điều kiện cần thiết cho công tác phát triển án lệ. Qua 3 năm thực hiện, án lệ đã từng bước đi vào đời sống pháp lý của đất nước, phát huy hiệu quả và được đón nhận tích cực. 

Các án lệ được công bố đã phần nào đáp ứng được mong đợi của người dân đặc biệt là giới luật sư, nhà khoa học và những người làm công tác pháp luật.  Đến nay, Tòa án nhân dân Tối cao đã ban hành được 16 bản án lệ. Thực tiễn xét xử cho thấy, những vụ việc có tình tiết, sự kiện pháp lý tương tự như tình tiết, sự kiện pháp lý trong án lệ đã được các Thẩm phán giải quyết theo đúng đường lối xét xử mà án lệ đưa ra.

Quá trình triển khai nhiệm vụ cũng đã bộc lộ những khó khăn, vướng mắc. Theo đại diện Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học Tòa án nhân dân Tối cao, một số Tòa án chưa quan tâm đúng mức đến việc rà soát, phát hiện các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật để đề xuất phát triển thành án lệ nên còn chậm trễ trong việc gửi báo cáo kết quả rà soát, phát hiện các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật để đề xuất phát triển thành án lệ về Tòa án nhân dân Tối cao. 

Trong 3 năm triển khai thực hiện, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học Tòa án nhân dân Tối cao mới nhận được 44 bản án, quyết định được đề xuất phát triển thành án lệ.

Sau khi các án lệ được công bố, nhiều Thẩm phán còn e ngại, lúng túng trong việc áp dụng, viện dẫn án lệ dẫn đến việc viện dẫn án lệ không thống nhất, thậm chí nhiều Thẩm phán không viện dẫn án lệ trong bản án, quyết định của mình mà chỉ xét xử theo đường lối mà án lệ đưa ra. 

Ngoài ra, có nhiều ý kiến cho rằng quy trình rà soát, phát hiện bản án, quyết định để đề xuất, phát triển thành án lệ được hướng dẫn tại Điều 3 Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao còn rườm rà, phức tạp, chưa hiệu quả.

Theo Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Hòa Bình, số án lệ được ban hành trong thời gian qua còn ít, chưa tương xứng kỳ vọng của Tòa án nhân dân Tối cao. 

Vì vậy, trong thời gian tới, ngành Tòa án tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu những bản án, quyết định có thể phát triển thành án lệ; nâng cao chất lượng các bản án, quyết định của Tòa án, tạo nguồn để phát triển án lệ; với kỳ vọng trong 1 năm phải xuất bản được ít nhất từ 2 đến 3 sách về án lệ. 

Đồng thời, Tòa án nhân dân Tối cao yêu cầu các Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án nâng cao nhận thức, kiến thức về giá trị pháp lý và ý nghĩa của án lệ trong việc giải quyết các vụ án hình sự, dân sự, hành chính.

Nguyễn Chung

Các tin khác

Phát triển điện khí LNG, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Phát triển điện khí LNG, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nhu cầu điện tiếp tục gia tăng mạnh, đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm nguồn cung ổn định. Hội thảo tại Đà Nẵng ngày 14/8 đã tập trung nhận diện những điểm nghẽn, đề xuất giải pháp phát triển điện khí LNG đồng bộ, biến “công suất trên bản quy hoạch” thành năng lực bảo đảm an ninh năng lượng thực tế.

Thúc đẩy ứng dụng AI trong lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin

Thúc đẩy ứng dụng AI trong lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin

Với quy mô tổ chức, chất lượng chương trình khoa học và sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp, AI4CRIS đã khẳng định vai trò là diễn đàn khoa học quốc gia về AI trong lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin. 

AI mở ra cơ hội mới, nhưng không thể thay thế bản lĩnh người làm báo

AI mở ra cơ hội mới, nhưng không thể thay thế bản lĩnh người làm báo

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cơ hội chưa từng có để báo chí đổi mới cách sản xuất, phân phối nội dung và tiếp cận công chúng, song trong kỷ nguyên AI, những giá trị cốt lõi của báo chí là sự thật, trách nhiệm, bản lĩnh chính trị và tính nhân văn vẫn là nền tảng không thể thay thế.

Tuyên bố chung Việt Nam-New Zealand

Tuyên bố chung Việt Nam-New Zealand

Nhân dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới New Zealand từ ngày 12 đến ngày 13/8/2026, hai bên đã ra tuyên bố chung.

Khuyến khích dùng chung cơ sở hạ tầng viễn thông

Khuyến khích dùng chung cơ sở hạ tầng viễn thông

Các đại biểu tập trung đóng góp nhiều ý kiến quan trọng nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp quản lý và khuyến khích sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông.

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Tiếp tục kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, chiều ngày 10/8 vừa qua, Quốc hội làm việc tại hội trường thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (TNBTCNN). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên thảo luận.