Trong số 16 dự án vừa được Bộ Xây dựng kiểm tra, gần 35% biệt thự đang bị bỏ hoang. Không chỉ những lô biệt thự hạng trung, ngay cả những biệt thự cao cấp nằm ở vị trí đắc địa trị giá 30 - 40 tỷ cũng đang để rêu xanh, cỏ mọc. Sau rất nhiều lần siết chặt kiểm tra, xử lý nhưng không giải quyết được triệt để, hiện các cơ quan chức năng đang tính toán phương án đánh thuế cao nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng này.
Biệt thự thành nơi xả rác
Hầu như ở bất cứ dự án đô thị nào cũng đều có tình trạng biệt thự bỏ hoang. Trong khu đô thị Sài Đồng (quận Long Biên), hàng chục căn biệt thự nằm ở vị trí đẹp, sát hồ và có đường rộng thoáng. Nhưng dù đã được hoàn thành phần thô từ vài ba năm nay, nhưng phần lớn chúng vẫn trong tình trạng bỏ hoang. Cỏ mọc từ ngoài sân vào trong nhà, tường gạch rêu phủ trông lạc lõng và u ám. Rác rưởi ngập các lối đi. Biệt thự bỏ hoang nên dù có cổng cũng không ngăn cản được nhiều đối tượng nghiện hút chọn làm địa điểm chích thuốc và vứt kim tiêm.
Điểm qua một vài các khu đô thị, chúng tôi đều chứng kiến những căn biệt thự trị giá vài chục tỷ đồng bị bỏ hoang. Trong khi rất nhiều người đang phải chen chân xếp hàng, bốc thăm để có quyền được mua một căn hộ chung cư giá rẻ thì những căn biệt thự triệu đô này lại bị chủ nhân không đoái hoài tới.
Khu biệt thự Cổ Nhuế - Xuân Đỉnh (huyện Từ Liêm) cũng trong tình trạng tương tự. Phần thô đã xong từ lâu, nhưng không chủ nhân nào đến hoàn thiện để ở. Một vài căn còn được cho thuê để thợ xây ở, nhếch nhác, bẩn thỉu. Nhiều gia đình chuyển về sống cạnh buổi tối đều không dám ra ngoài vì khung cảnh vắng lặng, rờn rợn từ những ngôi nhà hoang bên cạnh. Khu biệt thự này nằm trong quần thể hơn 22.000m2 và được xây dựng từ năm 2003. Nhưng theo một đồng chí lãnh đạo UBND xã Cổ Nhuế, đến thời điểm này, chưa có bất kỳ một chủ hộ nào trong khu biệt thự đến UBND xã để đăng ký quyền sử dụng đất. Ngay cả khu biệt thự cao cấp tại cụm chung cư Anh Sinh, Mỹ Đình 2 (huyện Từ Liêm) cũng bị bỏ hoang nhiều năm qua.
Mới đây, Thủ tướng Chính phủ cũng đã có văn bản yêu cầu UBND TP Hà Nội kiểm tra và có biện pháp xử lý đối với các biệt thự này. Khu đô thị kiểu mẫu của Hà Nội là Linh Đàm (quận Hoàng Mai) cũng không thoát khỏi tình trạng này. Rất nhiều biệt thự tại khu X2 đã trở thành nơi chứa rác...
Rõ ràng, tình trạng biệt thự bị bỏ hoang là một hiện tượng của hoạt động đầu cơ. Tuy nhiên, xử lý vấn đề này lại không đơn giản. Chính quyền sở tại dù bức xúc vì những phức tạp trong công tác quản lý nhưng lại không thể can thiệp vì việc mua bán biệt thự được thực hiện giữa người mua và chủ đầu tư hợp pháp được pháp luật bảo hộ. Trao đổi với chúng tôi, TS Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng, biệt thự không thể là của người nghèo mà chắc chắn là của người giàu và quan chức. Người giàu mua để đầu cơ. Còn lại, nhiều trường hợp là quan chức mua để rửa tiền, giữ tiền. Để có thể minh bạch và dễ xử lý, ông Liêm đề nghị công bố danh tính các chủ biệt thự.
Chống đầu cơ bằng đánh thuế
Theo ông Vũ Xuân Thiện, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), người trực tiếp đi kiểm tra các dự án có biệt thự bỏ hoang, Hà Nội có khoảng 2.684 căn biệt thự, trong đó có 1.743 căn đã đưa vào sử dụng (chiếm khoảng 65%), còn lại 698 căn (chiếm tỷ lệ gần 35%) chưa đưa vào sử dụng. Trái ngược với nhà chung cư, hầu hết đã được lấp đầy (đưa vào sử dụng), biệt thự, nhà vườn chưa đưa vào sử dụng cao, quỹ đất và vốn đầu tư vào đây rất lớn gây lãng phí về tiền của người dân và xã hội. Ông Thiện cũng khẳng định, nhà ở biệt thự và nhà liên kế chưa đưa vào sử dụng chủ yếu do đầu tư, đầu cơ, để dành tích trữ.
Trong lộ trình siết chặt lại quản lý nhà biệt thự, Bộ Tài chính đang có dự kiến hướng xử lý đối với các biệt thự bỏ hoang. Theo đó, phương án một là đánh thuế đối với biệt thự bỏ hoang, mức thuế suất cao hay thấp sẽ tùy thuộc vào thời gian bỏ hoang. Cụ thể, đối với trường hợp sau ba tháng mà không đưa biệt thự vào sử dụng thì sẽ thu thuế 5% trên giá trị hợp đồng. Còn sau một năm mà biệt thự đó vẫn để hoang thì sẽ bị tính 10% trên giá trị hợp đồng.
Mục đích đánh thuế là nhằm ngăn chặn tình trạng lãng phí tài nguyên và thúc đẩy việc căn biệt thự đưa vào sử dụng. Dự kiến, nếu phương án này được chấp thuận thì Bộ Tài chính sẽ trình Chính phủ ban hành nghị định. Vì pháp luật hiện hành chưa có quy định đánh thuế đối với biệt thự bỏ hoang nên nội dung này sẽ phải trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi ban hành.
Phương án hai được Bộ Tài chính đưa ra là xử phạt hành chính. Nếu để biệt thự bỏ hoang thì chủ sở hữu tài sản này sẽ bị phạt 10-20 triệu đồng/căn. Phương án ba là tính thuế theo diện tích đất của căn nhà với mức thuế là 0,15%/năm theo giá trị trên hợp đồng mua nhà. Phương án này được xây dựng dựa theo Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2012
