Danh hiệu nào cho ca sĩ ngôi sao?

Như một cách dự phần vào quá trình xã hội hóa các hoạt động văn hóa nghệ thuật, những cơ quan báo chí đủ tự tin vào khả năng bao quát đời sống ca nhạc đều mạnh dạn thành lập những giải thưởng riêng như Mai Vàng, Cống Hiến, Bạch Kim, Làn Sóng Xanh. Thế nhưng những sự lựa chọn ấy, nếu bình tĩnh một chút để cân nhắc thì vẫn chưa theo kịp sự lớn mạnh của đội ngũ ca sĩ trong hoạt động giải trí rôm rả hiện nay.

Chúng ta đã đi hết thập niên đầu tiên của thế kỷ XXI rồi, phải chăng đã đến lúc phải có danh hiệu đủ sức thuyết phục cho ca sĩ ngôi sao?

Danh hiệu cao quý và nghiêm trang dành cho ca sĩ là Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) và Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT). Chúng ta đã từng có những tài năng thanh nhạc được vinh danh như Lê Dung, Quý Dương, Trần Hiếu, Thanh Hoa, Quang Thọ, Tường Vy, Thu Hiền… Tuy nhiên, thế hệ nghệ sĩ này gắn bó với một đơn vị nhà hát cụ thể, có lịch tập, lịch diễn một cách bài bản. Vì vậy danh hiệu NSND hay NSƯT với hầu hết những ca sĩ đang hành nghề tự do hiện nay rất có thể sẽ là giấc mơ xa vời.

Trước đây, chỉ cần hai chữ "ngôi sao" đã đủ tạo nên hào quang cho bất kỳ ca sĩ nào. Khốn khổ thay, không những các bầu show láu lỉnh mà chính giới truyền thông cũng hào phóng quá mức cần thiết khi khen tặng, nên khái niệm ca sĩ ngôi sao mờ mịt dần. Còn những cuộc thi lớn nhỏ khác nhau như "Sao Mai", "Ngôi sao Tiếng hát Truyền hình" hay "Thần tượng âm nhạc - Việt Nam Idol" cũng hoàn toàn không có gì bảo đảm cho một giọng ca vượt trội dễ dàng chinh phục công chúng. Do đó, ngoài chuyện hét giá cátsê như một cách kiêu hãnh đẳng cấp, ca sĩ không thể lấy danh hiệu nào làm bằng chứng một vị trí cá nhân.

Có người sẽ nói, chính tiếng hát chứng minh vị trí ca sĩ, cần thiết gì cái danh hiệu này danh hiệu nọ rườm rà rách việc. Đã có không ít ca sĩ khuất bóng rồi mà giọng hát của họ còn xao xuyến trái tim công chúng, nhưng sức bật của một nền ca nhạc không thể mong chờ vào may rủi một số phận. Đã qua rồi sự mặc cảm "xướng ca vô loài", ca sĩ đang được coi là một nghề có khả năng phản ánh sự thịnh vượng của xã hội, cho nên rất cần được xã hội vun đắp thỏa đáng.

Nội lực giọng hát sẽ khẳng định ca sĩ, nhưng công nghệ biểu diễn thời WTO không chỉ trông chờ vào cách nhả chữ, cách luyến láy hoặc tinh tế hơn là hồn vía nghệ sĩ mà vươn lên thành danh. Kỹ năng sân khấu và hiệu quả phòng thu đã và đang mang lại nhiều cảm giác thăng hoa mới. Hơn nữa, hệ thống fanclub cũng góp phần chi phối những bảng xếp hạng, và tạo nên nhiều cơn sốt ảo. Nếu muốn có được một sân khấu ca nhạc chuyên nghiệp thực sự thì chúng ta không được phép dùng vai trò đám đông thay thế thẩm định nghề nghiệp. Chính vì lẽ ấy, mà nhiều năm qua, chúng ta đã có những công ty tổ chức biểu diễn đủ tài lực và không ít ca sĩ đủ tư chất, nhưng vẫn chưa có một tên tuổi nào vượt ra khỏi biên giới. Vì sao? Rất đơn giản, vì chúng ta chưa hình dung được và chưa kiến tạo được vẻ đẹp của một ngôi sao, mà cụ thể nhất là tưởng thưởng bằng một danh hiệu xứng đáng cho ca sĩ đang độ chín muồi tài năng.

Những ca sĩ ăn khách hôm nay, nhìn một cách thấu đáo, đang chơi vơi giữa hai sự tôn vinh: Danh hiệu của thị trường và danh hiệu của nhà nước. Nghĩ ngược lại dùm một thế hệ ca sĩ Việt Nam thử xem. Ngọc Tân, Nhã Phương, Bảo Yến hay Ngọc Sơn, Hồng Hạnh, Mỹ Hạnh… đều lừng lẫy một thời đấy chứ, nhưng họ hành nghề tự do nên không ai giới thiệu và bảo đảm để trở thành NSƯT. Cứ thế, họ chạy show, kiếm ăn rồi già nua và… biến mất. Dù muốn dù không thì các tài danh ấy cũng thuộc về quá vãng, khó lòng thay đổi gì cho họ, nhưng cần thiện chí nhìn vào những vệt sáng nhạt nhòa vừa băng qua sàn diễn ca nhạc để đắn đo về một danh hiệu ca sĩ ngôi sao đích thực.

Năm 2007, ca sĩ Thanh Lam được trao tặng danh hiệu NSƯT có lẽ là một dấu son đáng nhớ. Phía sau Thanh Lam còn bao nhiêu gương mặt nữa, liệu mấy ai dám tiên liệu Hồng Nhung, Mỹ Linh, Đàm Vĩnh Hưng, Mỹ Tâm, Lam Trường, Quang Dũng, Phương Thanh… cũng sẽ được vinh danh như vậy? Ông bà mình rút tỉa được một kinh nghiệm rất hay là "thầy đàn già, con hát trẻ". Ca sĩ rực rỡ nhất ở độ tuổi 20 đến 30 nhưng giai đoạn này họ lại phải đứng ngoài những thước đo thành tựu theo phương pháp hành chính.

Không có gì đáng buồn bằng trong nghề hát, danh hiệu được trao khi ca sĩ không còn đủ thanh sắc đứng trên sân khấu nữa. Ở đây nhất định phải có sự tư duy lại một cách hợp lý hơn. Để không loạn ngôi sao, để không loạn thẩm mỹ, để ca nhạc có đỉnh cao thì cái danh hiệu phải được trao khi ca sĩ đang tỏa sáng và đầy những hứa hẹn cống hiến tương lai. Không tiếc nuối ư, không ái ngại ư, không ưu tư ư, khi những ca sĩ có tài, có sáng tạo và lao động nghiêm túc vẫn cứ loanh quanh chạy show rồi "về hưu"?

Trong bối cảnh giao lưu văn hóa, nếu phải giới thiệu một ca sĩ đại diện cho Việt Nam thì chúng ta biết dựa vào tiêu chí nào? Một đất nước có dân số trẻ, không lẽ đưa một NSƯT hay NSND đã ở tuổi 40 sang chinh phục cảm tình của bè bạn quốc tế? Lời nhắc nhở "con hát trẻ" của tiền nhân càng đúng ở hoàn cảnh mở cửa giao lưu ca nhạc với năm châu. Hầu như chúng ta đã có những cơ sở tương đối cần thiết để thúc đẩy lĩnh vực ca nhạc phát triển như Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Hiệp hội Ghi âm Việt Nam và Ngày Ca sĩ - Singer Day cũng đã hình thành. Tại sao những tổ chức này không ngồi lại với nhau và cùng với giới truyền thông bình chọn một danh hiệu cho ca sĩ ngôi sao? Cái danh hiệu ca sĩ ấy chắc chắn sẽ dung hòa được hai yếu tố nghệ thuật và thị trường.

Sẽ còn mãi nỗi băn khoăn khi đời sống ca nhạc của một quốc gia đang được thế giới chú ý như nước ta, mà chỉ có ngôi sao của nhóm nhỏ lẻ, ngôi sao của fanclub và ngôi sao của nhà tài trợ!

Lê Thiếu Nhơn - VNCA Xuân 2011

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.