Sóng đầu tư tỷ USD và bước chuyển sang nền kinh tế tri thức
Những chuyển động mới trong chiến lược phát triển đang mở ra nhiều cơ hội cho Đà Nẵng. Bên cạnh thế mạnh về du lịch, dịch vụ và vị trí chiến lược tại miền Trung, thành phố đang tập trung xây dựng những động lực tăng trưởng mới như Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do, công nghệ cao và các ngành kinh tế dựa trên tri thức.
Sức hút đầu tư của Đà Nẵng đang được phản ánh qua những con số cụ thể. Giai đoạn 2021-2025, thành phố thu hút hơn 2 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nâng tổng số dự án FDI lũy kế lên 1.133 dự án với khoảng 11 tỷ USD vốn đăng ký. Trong 6 tháng đầu năm 2026, dòng vốn FDI vào thành phố đạt gần 358 triệu USD, gấp 1,8 lần cùng kỳ. Các lĩnh vực thu hút vốn tập trung vào công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ thông tin, thương mại và dịch vụ. Đằng sau những con số về vốn là sự chuyển dịch trong cấu trúc nền kinh tế. Nếu du lịch và dịch vụ tiếp tục giữ vai trò quan trọng, Đà Nẵng đang đồng thời hướng đến một nền kinh tế có hàm lượng tri thức cao, lấy công nghệ và các dịch vụ chất lượng cao làm động lực.
Hai mô hình Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế được kỳ vọng trở thành những cấu phần quan trọng trong chiến lược này. Thành phố cũng đổi mới hoạt động xúc tiến đầu tư tại các thị trường trọng điểm như Mỹ, Nhật Bản và Liên minh châu Âu, hướng đến các tập đoàn xuyên quốc gia, đặc biệt là doanh nghiệp thuộc Fortune 500 và các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.
Cùng với đó, danh mục ngành được ưu tiên thu hút cho thấy rõ định hướng phát triển mới. Đà Nẵng tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cốt lõi như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây; các ngành công nghệ mới và bền vững như công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng sạch; đồng thời phát triển những dịch vụ giá trị gia tăng cao như logistics thông minh và tài chính quốc tế.
Tuy nhiên, dòng vốn và các dự án quy mô lớn khó phát huy đầy đủ hiệu quả nếu thiếu nguồn nhân lực tương xứng. Khi những ngành kinh tế mới hình thành, nhu cầu về chuyên gia, kỹ sư, nhà quản trị và lao động trình độ cao cũng tăng lên. Theo Sở Nội vụ TP Đà Nẵng, địa phương hiện có khoảng 1,7 triệu người trong độ tuổi lao động; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 73%, trong khi tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ khoảng 37%. Đến năm 2030, Đà Nẵng đặt mục tiêu nguồn nhân lực chất lượng cao chiếm khoảng 42% tổng nguồn nhân lực và nâng lên khoảng 50% vào năm 2045.
Từ thu hút đầu tư đến thu hút nhân tài định cư tại Đà Nẵng
Nếu vốn đầu tư là một trong những động lực thúc đẩy tăng trưởng, con người chính là lực lượng trực tiếp biến những định hướng phát triển thành giá trị. Vì vậy, song song với thu hút doanh nghiệp và các dự án lớn, Đà Nẵng đang xây dựng cơ chế để thu hút nhân tài đến làm việc và sinh sống lâu dài.
Xác định việc thu hút nhân tài có trình độ cao trong và ngoài nước là một trong những giải pháp quan trọng, thành phố đang thực hiện chính sách thu hút nhân lực đang được xây dựng theo hướng không chỉ tạo cơ hội việc làm mà còn tăng sức hấp dẫn về môi trường sống và điều kiện định cư. Đây là yếu tố ngày càng quan trọng trong cuộc cạnh tranh nhân tài giữa các đô thị. Bên cạnh chính sách đãi ngộ về thu nhập, Đà Nẵng còn hướng tới những cơ chế thuận lợi hơn đối với chuyên gia quốc tế và gia đình họ.
Đối với nguồn nhân lực làm việc tại Khu thương mại tự do, thành phố dự kiến giảm tới 50% thuế thu nhập cá nhân trong thời gian 10 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh tại đây. Với chuyên gia nước ngoài, các chính sách cư trú cũng được thiết kế theo hướng thuận lợi hơn, với thời hạn thị thực có thể lên đến 5 năm và thẻ tạm trú tối đa 10 năm. Chính sách được mở rộng cho gia đình và con dưới 18 tuổi đi cùng chuyên gia.
Những chính sách này cho thấy cách tiếp cận của Đà Nẵng đang thay đổi: từ thu hút dự án sang thu hút cả con người đứng sau những dự án đó. Một chuyên gia quốc tế khi lựa chọn nơi làm việc không chỉ quan tâm đến thu nhập hay cơ hội nghề nghiệp mà còn cân nhắc môi trường sống, khả năng định cư, điều kiện dành cho gia đình và cơ hội phát triển lâu dài.
TP Đà Nẵng đang nghiên cứu chính sách “visa công nghệ” nhằm thu hút chuyên gia quốc tế và cộng đồng “du mục kỹ thuật số” đến làm việc. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế dịch chuyển của lực lượng lao động tri thức, khi công nghệ cho phép nhiều chuyên gia làm việc xuyên biên giới và lựa chọn nơi sinh sống dựa trên chất lượng môi trường đô thị bên cạnh cơ hội nghề nghiệp. Thành phố cũng đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nhân lực chất lượng cao lên khoảng 42% vào năm 2030 và 50% vào năm 2045. Riêng lĩnh vực bán dẫn, thành phố hướng tới đào tạo và thu hút tối thiểu 5.000 nhân lực chất lượng cao vào năm 2030.
Nhìn từ mục tiêu này, bài toán nhân lực đang được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển mới. Thành phố không chỉ cần thêm các dự án đầu tư lớn mà cần một hệ sinh thái đủ hấp dẫn để chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản trị và lao động trình độ cao lựa chọn Đà Nẵng làm nơi làm việc và sinh sống.
Điều này cũng tạo ra một bước chuyển đáng chú ý đối với một đô thị vốn được biết đến rộng rãi với vai trò điểm đến du lịch. Khi Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do và các ngành công nghệ cao từng bước hình thành, Đà Nẵng có cơ hội mở rộng vị thế từ thành phố du lịch thành đô thị hội tụ du lịch, dịch vụ, tài chính, công nghệ và kinh tế tri thức. Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, chính sách thu hút nhân tài cần được triển khai đồng bộ, từ định hướng tổng thể đến những cơ chế cụ thể về thu nhập, thuế, cư trú, môi trường làm việc và chất lượng sống.
Nếu dòng vốn tỷ USD đang mở ra những động lực tăng trưởng mới, thì cuộc đua thu hút nhân tài sẽ quyết định khả năng Đà Nẵng chuyển hóa nguồn lực đó thành năng lực phát triển dài hạn. Một thành phố có thể vừa tạo ra cơ hội nghề nghiệp, vừa mang đến môi trường sống đủ hấp dẫn để chuyên gia lựa chọn định cư sẽ sở hữu lợi thế cạnh tranh vượt lên trên những con số đầu tư đơn thuần. Đà Nẵng vì thế đang đứng trước một bước chuyển quan trọng: từ thu hút vốn đến thu hút con người, từ phát triển dựa trên lợi thế sẵn có đến kiến tạo một nền kinh tế dựa trên tri thức và công nghệ. Đây có thể sẽ là nền tảng để thành phố có bước chuyển mình mạnh mẽ trong những năm tới.
