Theo Bộ Chỉ huy quân sự (CHQS) TP Đà Nẵng, vào ngày 25/7, trong quá trình tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm tại khu vực sâu bên trong Hang Đá Sập (K600), xã Hà Nha, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ CHQS TP Đà Nẵng đã phát hiện, cất bốc thêm 1 hài cốt liệt sĩ, nâng tổng số hài cốt được quy tập tại khu vực này lên 9.
Trước đó, ngày 13/7, lực lượng làm nhiệm vụ phát hiện 5 hài cốt liệt sĩ đầu tiên tại Hang Đá Sập. Đến ngày 20/7, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tiếp tục cất bốc thêm 2 hài cốt, trong đó có một hài cốt các phần xương còn tương đối nguyên vẹn, hài cốt còn lại vẫn bảo đảm nhiều mẫu xương đủ điều kiện lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN, xác minh danh tính theo quy định. Ngày 22/7, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện thêm 1 hài cốt liệt sĩ.
Tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm tại khu vực sâu bên trong hang, sau nhiều ngày bám hiện trường trong điều kiện địa hình hiểm trở, không gian chật hẹp, thiếu ánh sáng và tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, ngày 25/7, cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã phát hiện, cất bốc thêm 1 hài cốt liệt sĩ, nâng tổng số hài cốt được quy tập tại Hang Đá Sập lên 9
Trong quá trình tìm kiếm, từng lớp đất, đá được bóc tách thủ công, cẩn trọng; từng dấu tích, di vật đều được kiểm tra, đánh dấu và thu thập theo đúng quy trình nghiệp vụ. Kết quả này tiếp tục khẳng định tính chính xác của công tác khảo sát thực địa, xác minh thông tin và những tư liệu do các nhân chứng lịch sử cung cấp.
Đến nay, cùng với 9 hài cốt liệt sĩ, lực lượng chức năng còn thu thập được nhiều di vật như mảnh vải, nút áo, dép cao su, mũ cối, bút bi, lọ thuốc cùng nhiều vật dụng sinh hoạt, chiến đấu còn sót lại sau chiến tranh. Toàn bộ hài cốt, di vật và mẫu sinh phẩm được bảo quản theo đúng quy trình để phục vụ giám định ADN, xác định danh tính các liệt sĩ.
Đáng chú ý, ngay sau khi cất bốc hài cốt thứ 9, trong quá trình mở rộng phạm vi tìm kiếm, lực lượng làm nhiệm vụ tiếp tục phát hiện một vị trí có nhiều dấu hiệu nghi còn hài cốt liệt sĩ. Khu vực này đã được khoanh vùng để tổ chức bóc tách, xác minh theo đúng quy trình.
Tại hiện trường, Đại tá Đinh Văn Hưng, Chính ủy Bộ CHQS TP Đà Nẵng đã trực tiếp kiểm tra tiến độ thực hiện nhiệm vụ, động viên cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và các lực lượng tham gia. Đồng chí yêu cầu tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm, rà soát kỹ từng vị trí nghi có dấu tích liệt sĩ; tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học, chặt chẽ, bảo đảm tuyệt đối an toàn, không bỏ sót bất kỳ dấu tích, di vật hay thông tin có giá trị nào phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập.
Theo Bộ CHQS TP Đà Nẵng, Hang Đá Sập không phải là một hang đơn lẻ mà là cả một quần thể hang động với nhiều ngách sâu thông nhau trong lòng núi. Cửa hang từng bị bom đánh sập, nhiều vị trí bị đất đá vùi lấp, nền hang ẩm, không gian hẹp và tiềm ẩn nguy cơ sạt lở. Dù đã quy tập được số hài cốt theo kết quả xác minh ban đầu, đơn vị vẫn tiếp tục mở rộng tìm kiếm, bởi không loại trừ khả năng vẫn còn các liệt sĩ hy sinh, nằm lại tại khu vực này.
Hang Đá Sập (hang Thương nghiệp K600), thuộc xã Hà Nha, TP Đà Nẵng, là địa điểm có ý nghĩa đặc biệt trên chiến trường Quảng Đà trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Đây từng là nơi tập kết, trú quân, trung chuyển của nhiều đơn vị chủ lực, trong đó có Trung đoàn Pháo binh 575 và đơn vị Thương nghiệp K600. Đồng thời, đây cũng là nơi lực lượng Thương nghiệp Mặt trận 44 tập kết lương thực, thực phẩm từ vùng đồng bằng để vận chuyển cho bộ đội.
Theo tư liệu của Bộ CHQS TP Đà Nẵng, ngày 25/4/1969, sau khi phát hiện khu vực có bộ đội trú quân, địch đã bắn pháo hiệu chỉ điểm, rồi huy động pháo binh và máy bay ném bom đánh phá Hang Đá Sập. Trận oanh tạc khiến cửa hang bị đất đá vùi lấp, nhiều cán bộ, chiến sĩ cùng lực lượng phục vụ chiến trường mắc kẹt, anh dũng hy sinh trong lòng hang.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, cây rừng đã phủ kín lối vào Hang Đá Sập, nhiều khu vực trong hang bị đất đá sạt lở, vùi lấp. Dấu tích chiến tranh dần phai mờ theo năm tháng, trong khi nhiều nhân chứng lịch sử đã tuổi cao, sức yếu. Dẫu vậy, hành trình tìm kiếm những người đã ngã xuống vì Tổ quốc vẫn chưa dừng lại.
Với quyết tâm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đồng đội, gia đình và quê hương, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ CHQS TP Đà Nẵng cùng các lực lượng phối hợp sẽ tiếp tục bám sát hiện trường. Khi nào còn thông tin, còn dấu tích về nơi các liệt sĩ yên nghỉ, khi đó cuộc tìm kiếm tại Hang Đá Sập vẫn sẽ tiếp tục. Mỗi hài cốt được quy tập không chỉ góp phần thực hiện hiệu quả Chiến dịch "500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", mà còn thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
