Những kết quả nổi bật
Chiều 11/6, tại Hà Nội, Bộ Công an đã tổ chức Hội nghị tham vấn chính sách của dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. Hội nghị có sự tham dự của đại diện lãnh đạo và chuyên viên của các cơ quan thuộc Quốc hội, cơ quan thuộc Chính phủ, các bộ ngành; đại diện lãnh đạo các địa phương, nhà trường, các viện nghiên cứu, hiệp hội, doanh nghiệp có liên quan.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an nhấn mạnh định danh điện tử đang được mở rộng theo hướng bao trùm nhiều loại đối tượng, không chỉ dừng ở con người mà bao gồm cả tài sản, hàng hóa và các thực thể số. Đối với xác thực điện tử, xu hướng phát triển không chỉ dừng lại ở việc xác minh danh tính mà mở rộng sang xác thực toàn diện quá trình giao dịch.
“Thực tiễn cho thấy việc xác định “ai thực hiện” là chưa đủ, mà cần xác thực đầy đủ các yếu tố của giao dịch, bao gồm hành vi, thời điểm, nội dung và kết quả thực hiện”, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn khẳng định.
Hội nghị đã nghe báo cáo tóm tắt một số nội dung trọng tâm về sự cần thiết ban hành luật. Theo đó, sau hơn 3 năm triển khai Nghị định 59/2022/NĐ-CP ngày 05/9/2022 và Nghị định 69/2024/NĐ-CP ngày 25/6/2024 của Chính phủ quy định về định danh và xác thực điện tử Việt Nam đã bước qua giai đoạn “vỡ lòng” về định danh và xác thực điện tử.
Thực tiễn sau 4 năm triển khai định danh và xác thực điện tử đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân theo Quyết định số 06 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đề án 06) đã đạt được những kết quả nổi bật.
Về định danh điện tử, Bộ Công an đã cấp hơn 71.223.435 tài khoản định danh điện tử cho cá nhân; 860.610 tài khoản được cấp cho cơ quan, tổ chức (gần 70% doanh nghiệp đang hoạt động) và 90.335 tài khoản cho người nước ngoài từ 148 quốc gia, đạt tỷ lệ hoàn thành 98%.
Việc cấp tài khoản định danh điện tử đã góp phần giảm chi phí giao dịch và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công, thể hiện qua việc hầu hết cá nhân và doanh nghiệp có thể thực hiện các thủ tục trực tuyến thay vì trực tiếp. Đây cũng là nền tảng thực tiễn để triển khai các sản phẩm, dịch vụ số mới, như thanh toán ngân hàng điện tử, khám chữa bệnh trực tuyến, giáo dục từ xa, quản lý giao thông thông minh và các giải pháp tài chính – thuế điện tử.
Đến nay, trên ứng dụng định danh điện tử (VNeID) đã có 67 tiện ích đã triển khai cung cấp và tích hợp được 20,2 triệu triệu giấy phép lái xe điện tử, 7,4 triệu đăng ký xe, 26,4 triệu thẻ BHYT và sổ sức khỏe điện tử, 423.000 giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, 476.000 phiếu lý lịch tư pháp điện tử.
Cổng Dịch vụ công quốc gia đã có 16,4 triệu tài khoản, cung cấp 4.543/6.325 thủ tục hành chính, hoàn thành 43/53 dịch vụ công thiết yếu của Đề án 06.
Xây dựng dự án Luật định danh và xác thực điện tử là yêu cầu cấp thiết
Tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, từ đó ghi nhận thực tiễn, triển khai định danh và xác thực điện tử. Đồng thời làm rõ hơn tính cấp thiết phải xây dựng dự án Luật định danh và xác thực điện tử.
Quá trình triển khai Chính phủ số và kinh tế số tại Việt Nam đang đối mặt với những thách thức chưa từng có. Tình trạng giả mạo danh tính, tội phạm lừa đảo công nghệ cao và việc xâm phạm dữ liệu cá nhân diễn biến hết sức phức tạp, đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.
Theo Báo cáo An ninh mạng quốc gia, năm 2024 vẫn xảy ra hơn 659.000 vụ tấn công mạng, 46,15% cơ quan, doanh nghiệp bị tấn công, 14,5 triệu tài khoản bị rò rỉ. Do đó, việc triển khai xác thực sinh trắc học bắt buộc thông qua VNeID theo Quyết định 2345/QĐ-NHNN đã giúp ngăn chặn cơ bản các vụ chiếm đoạt tài sản qua chuyển khoản, đây là minh chứng quan trọng về hiệu quả của định danh điện tử tập trung.
Nếu không có một đạo luật đủ mạnh để chuẩn hóa các phương thức xác thực và quy định trách nhiệm pháp lý rõ ràng, các giao dịch trên môi trường điện tử sẽ luôn tiềm ẩn rủi ro cao, gây rào cản cho sự phát triển của xã hội.
Bên cạnh đó, hiện các văn bản pháp luật về định danh và xác thực điện tử đang được xây dựng riêng lẻ đối với từng đối tượng, lĩnh vực, chưa có một luật khung, quy định thống nhất về định danh và xác thực điện tử.
Hệ quả là mỗi lĩnh vực quy định sẽ phát triển theo một hướng khác nhau, sử dụng tiêu chuẩn kỹ thuật riêng, dẫn đến sự lãng phí nguồn lực nhà nước và gây phiền hà cho người dân khi phải sở hữu quá nhiều loại hình định danh mà không thể tương tác với nhau.
Chỉ khi có một văn bản Luật mang tính bao quát và thống nhất mới có thể vận hành một xã hội số đồng bộ, minh bạch, nơi mọi thực thể đều có danh tính rõ ràng, góp phần đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số quốc gia và hội nhập quốc tế.
Các đại biểu cũng chỉ rõ phạm vi đối tượng được định danh điện tử hiện nay chủ yếu tập trung vào cá nhân, cơ quan, tổ chức. Trong khi đó, thực tiễn phát triển kinh tế số và xã hội số đặt ra yêu cầu mở rộng định danh đối với nhiều thực thể tham gia giao dịch và quản lý trên môi trường số như phương tiện, hàng hóa, địa điểm, tài sản số,… nhằm bảo đảm khả năng truy xuất, xác định trách nhiệm và kết nối dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực.
Với tốc độ phát triển của công nghệ (AI, sinh trắc học, chữ ký số) đang vượt xa khả năng điều chỉnh của các nghị định hiện hành. Việc ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử sẽ giúp Nhà nước quản lý chặt chẽ, nắm bắt kịp thời và thúc đẩy các công nghệ xác thực tiên tiến, đảm bảo Việt Nam không bị đi sau trong tiến trình hội nhập số toàn cầu và công nhận danh tính số xuyên biên giới.
Phát biểu kết luận hội nghị, Cục trưởng Vũ Văn Tấn nhấn mạnh việc thể chế hóa đầy đủ các quy định về định danh và xác thực điện tử trong dự thảo Luật là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa nền tảng đối với phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam
Luật Định danh và xác thực điện tử ra đời chính là sự cụ thể hóa chiến lược quản lý xã hội bằng dữ liệu, nơi mọi thực thể từ con người đến vật thể, một sự vật, hiện tượng đều có một danh tính số để tương tác an toàn, minh bạch và hiệu quả trên không gian mạng.
Để làm được điều này, cơ quan soạn thảo phải chú trọng lựa chọn đối tượng định danh cho chuẩn xác; bổ sung thêm đối tượng định danh và các dịch vụ phải sử dụng định danh, hướng đến mục tiêu thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý nhà nước. Khi đã lựa chọn được đối tượng và dịch vụ định danh thì phải nghiên cứu tác động đến các vấn đề pháp lý, kiến trúc và hạ tầng, giải pháp công tư, hợp tác quốc tế.
Dự thảo Luật cũng tập trung nghiên cứu cơ chế dữ liệu xuyên biên giới, cơ chế dịch vụ, cơ chế chính sách bảo vệ người yếu thế và chế tài đối với vấn đề xử lý vi phạm, trách nhiệm pháp lý dân sự…
