Cú hích chiến lược đưa quan hệ Việt Nam – Ấn Độ bước vào giai đoạn mới

Nhận lời mời của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ từ ngày 5–7/5. Đây là chuyến công du đầu tiên của người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam tới Ấn Độ trên cương vị mới, đồng thời trùng với dấu mốc 10 năm nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác Chiến lược Toàn diện (2016–2026).

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, chuyến thăm không chỉ mang ý nghĩa đối ngoại quan trọng mà còn là dịp để hai bên rà soát, định hướng và làm sâu sắc hơn các trụ cột hợp tác trong bối cảnh khu vực và thế giới có nhiều biến động. Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1972, đặc biệt sau bước nâng cấp năm 2016, hai nước đã xây dựng được mức độ tin cậy chính trị cao và ổn định.

Việt Nam và Ấn Độ hiện có hơn 20 cơ chế hợp tác song phương, cùng với trao đổi đoàn các cấp, nhất là cấp cao được duy trì thường xuyên, củng cố nền tảng chính trị vững chắc giữa hai nước. Hợp tác quốc phòng – an ninh tiếp tục là trụ cột quan trọng, mang tính chiến lược, phản ánh mức độ tin cậy sâu sắc thông qua các hoạt động đào tạo, huấn luyện và chia sẻ kinh nghiệm.

Trên nền tảng đó, hợp tác kinh tế – thương mại duy trì đà tăng trưởng tích cực. Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại song phương đạt 16,46 tỷ USD, tăng 10,5% so với năm 2024; riêng ba tháng đầu năm 2026 đạt 4,8 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ. Về đầu tư, tính đến tháng 3/2026, các nhà đầu tư Ấn Độ có 503 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký đạt 1,117 tỷ USD. Trong đó, dự án Nhà máy Đường Sơn Hòa tại tỉnh Đắk Lắk với tổng vốn đăng ký 94,5 triệu USD là một trong những dự án tiêu biểu.

Đáng chú ý, trong bối cảnh Ấn Độ vươn lên trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, nước này đang đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp chiến lược như bán dẫn, hydro xanh và xe điện. Những lĩnh vực này không chỉ định hình xu hướng phát triển mới mà còn mở ra không gian hợp tác rộng lớn với Việt Nam.

Phù hợp với xu thế đó, hai nước đang từng bước mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao như khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và năng lượng sạch. Sự dịch chuyển này phản ánh nỗ lực thích ứng với bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu, đồng thời tận dụng cơ hội từ quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Bên cạnh kinh tế, hợp tác giáo dục – đào tạo tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, trở thành một trong những kênh kết nối quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hiểu biết giữa hai nước.

Không chỉ dừng lại ở hợp tác song phương, Việt Nam và Ấn Độ cũng chia sẻ nhiều lợi ích chiến lược và quan điểm tương đồng tại các diễn đàn đa phương. Hai bên cùng ủng hộ việc xây dựng một trật tự quốc tế dựa trên luật pháp, thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.

Sự phối hợp chặt chẽ tại các cơ chế khu vực và quốc tế góp phần nâng cao vị thế của mỗi nước, đóng góp vào ổn định chung của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng, việc tăng cường liên kết giữa các đối tác có chung tầm nhìn như Việt Nam và Ấn Độ càng trở nên quan trọng.

Giao lưu nhân dân tiếp tục được duy trì và phát triển. Hiện có khoảng 1.000 công dân Việt Nam sinh sống, học tập và làm việc tại Ấn Độ, tập trung chủ yếu tại New Delhi và Chennai, gồm tăng ni, du học sinh và người lao động. Những kết nối này góp phần tạo nền tảng xã hội bền vững, thúc đẩy quan hệ hai nước phát triển lâu dài.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, trong đó có cựu Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Preeti Saran, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có thể tạo ra động lực mới cho quan hệ hai nước. Sự tin cậy và hiểu biết giữa lãnh đạo cấp cao hai bên thời gian qua được xem là tiền đề thuận lợi để thúc đẩy các sáng kiến hợp tác mang tính đột phá.

Với chương trình làm việc tại New Delhi và Mumbai, bao gồm các cuộc hội đàm, hội kiến cấp cao và các hoạt động xúc tiến kinh tế, khoa học – công nghệ, chuyến thăm được kỳ vọng sẽ mang lại những kết quả cụ thể, góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện.

Trong bối cảnh thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc về công nghệ và địa chính trị, cú hích từ chuyến thăm lần này không chỉ giúp tăng cường hợp tác song phương mà còn mở ra một giai đoạn phát triển mới, khi quan hệ Việt Nam và Ấn Độ được định vị rõ nét hơn về chiến lược, thực chất hơn về hợp tác và hiệu quả hơn trong triển khai.