Chủ động kiểm soát từ vùng biển ven bờ
Trong hai ngày 4 và 5/11, Đội Cảnh sát đường thủy số 1, Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an TP Đà Nẵng phối hợp với Chi cục Biển đảo và Thủy sản, Đồn Biên phòng Sơn Trà, Thủy đoàn 1 (Cục CSGT) và Ban Quản lý Âu thuyền Thọ Quang tổ chức tuần tra, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản tại vùng nước ven biển, ven bờ và khu vực Âu thuyền Thọ Quang.
Hoạt động tập trung kiểm tra điều kiện hoạt động của tàu cá, kết hợp tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân chấp hành các quy định về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phòng, chống khai thác IUU.
Theo Thượng tá Thái Văn Thắng, Đội trưởng Đội Cảnh sát đường thủy số 1, Phòng CSGT Công an TP Đà Nẵng, việc phối hợp tuần tra, kiểm soát tại các vùng nước ven biển, ven bờ và khu vực neo đậu tàu cá là hoạt động thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, phòng ngừa vi phạm, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện hoạt động trên biển.
Qua kiểm tra 12 phương tiện tàu cá đánh bắt xa bờ, tổ công tác ghi nhận các phương tiện đều bảo đảm điều kiện hoạt động, giấy tờ liên quan đến người và phương tiện đầy đủ, chưa phát hiện vi phạm trong lĩnh vực khai thác thủy sản tại khu vực kiểm tra. Các tàu cá neo đậu tại Âu thuyền Thọ Quang đúng vị trí, bảo đảm an toàn theo hướng dẫn của Ban Quản lý.
Song song với công tác kiểm tra, tổ công tác đã tuyên truyền, hướng dẫn 12 chủ tàu, 24 thuyền trưởng và 140 lượt thuyền viên, người lao động chấp hành nghiêm các quy định pháp luật về khai thác thủy sản, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phòng, chống khai thác IUU; đồng thời nâng cao ý thức bảo quản phương tiện, chủ động thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn và PCCC.
Không để tàu cá vi phạm lọt qua các khâu kiểm soát
Nếu tuần tra trên biển và tại khu vực neo đậu là đợt kiểm soát trực tiếp thì tại cảng cá, việc giám sát tàu cập, rời cảng, kiểm tra hồ sơ và truy xuất nguồn gốc thủy sản là khâu quan trọng nhằm kiểm soát toàn bộ quá trình khai thác.
Ban Quản lý Âu thuyền và Cảng cá Đà Nẵng bố trí lực lượng trực 24/24 giờ tại các cảng cá, phối hợp với Văn phòng đại diện kiểm soát nghề cá kiểm tra thông tin tàu, thuyền trưởng, nhật ký khai thác, hồ sơ liên quan và giám sát hoạt động bốc dỡ thủy sản. Dữ liệu được cập nhật, kiểm soát trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase và hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử eCDT.
Đến nay, 100% sản lượng thủy sản của tàu cá cập cảng bốc dỡ được giám sát, đối chiếu với thông tin khai báo. Đối với tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên, dữ liệu thiết bị giám sát hành trình (VMS) cũng được kiểm tra, phục vụ công tác quản lý và xác minh hoạt động khai thác.
Ông Phạm Trung Thành, Trưởng Ban Quản lý Âu thuyền và Cảng cá Đà Nẵng cho biết, đơn vị thường xuyên đối chiếu dữ liệu trên hệ thống với hồ sơ, nhật ký khai thác và tín hiệu VMS của tàu cá. Khi phát hiện phương tiện có dấu hiệu vi phạm hoặc chưa hoàn thành thủ tục theo quy định, Ban Quản lý lập hồ sơ, chuyển cơ quan chức năng xem xét, xử lý. Đặc biệt, tàu chưa đáp ứng đủ điều kiện sẽ không được xác nhận rời cảng.
Việc kiểm soát chặt chẽ các khâu nhằm hạn chế nguy cơ bỏ lọt vi phạm ngay từ quá trình khai báo thông tin, ghi nhật ký khai thác đến xác nhận sản lượng và truy xuất nguồn gốc. Bởi chỉ một khâu thiếu chặt chẽ cũng có thể ảnh hưởng đến tính minh bạch của toàn bộ hoạt động khai thác, tiêu thụ thủy sản.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý nghề cá tại Đà Nẵng vẫn còn không ít khó khăn. Một bộ phận tàu cá chưa thực hiện đầy đủ thủ tục cập, rời cảng; tình trạng mất kết nối VMS và dữ liệu giữa hồ sơ thực tế với hệ thống quản lý chưa đồng nhất vẫn gây trở ngại cho công tác kiểm tra, xác minh.
Đà Nẵng hiện quản lý 4.040 tàu cá, toàn bộ dữ liệu đã được cập nhật lên phần mềm quản lý tàu cá quốc gia. Trong đó, 1.177 tàu cá hoạt động vùng khơi đã lắp đặt VMS và được theo dõi 24/24 giờ. Từ năm 2025 đến nay, lực lượng chức năng đã xử lý 117 trường hợp vi phạm, phạt hành chính hơn 8,5 tỷ đồng; thành phố không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ, xử lý.
Tuy nhiên, hiện vẫn còn 160 tàu cá đã đăng ký nhưng không đủ điều kiện hoạt động, gồm 95 tàu hết hạn giấy phép khai thác và 65 tàu hết hạn đăng kiểm. Gần 400 tàu cá chưa cài đặt, sử dụng hệ thống eCDT. Tình trạng mất kết nối VMS trên 6 giờ cũng xảy ra ở một số tàu chỉ lắp một thiết bị, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến tín hiệu nhà mạng hoặc nguồn điện.
Những tồn tại này cho thấy công tác quản lý đội tàu không thể chỉ dừng ở việc thống kê số lượng phương tiện, mà phải gắn với tình trạng pháp lý, điều kiện hoạt động và trách nhiệm của từng chủ tàu. Một con tàu đã đăng ký nhưng chưa đủ điều kiện, chưa hoàn thiện hồ sơ hoặc không được giám sát đầy đủ đều tiềm ẩn nguy cơ phát sinh vi phạm nếu không được kiểm soát kịp thời.
Trước yêu cầu ngày càng cao trong công tác chống khai thác IUU, Đà Nẵng đang tập trung rà soát, phân loại và quản lý chặt từng nhóm tàu cá, nhất là những phương tiện chưa đủ điều kiện hoạt động hoặc có nguy cơ vi phạm.
Theo ông Ngô Văn Quang, Chi cục trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản Đà Nẵng, thành phố đang triển khai Kế hoạch số 556/KH-UBND ngày 2/11/2026, rà soát từng tàu, quản lý tàu không đủ điều kiện và tàu có nguy cơ cao vi phạm IUU; hướng dẫn chủ tàu hoàn thiện giấy tờ hoặc xử lý theo quy định, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, kiên quyết không để tàu không đủ điều kiện ra khơi.
Đặc biệt, thông qua phối hợp liên ngành, lực lượng Cảnh sát đường thủy (phòng CSGT Công an TP Đà Nẵng) đã tiếp tục phát huy vai trò chủ động trong công tác quản lý, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường thủy, góp phần phòng, chống khai thác IUU, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và bảo đảm an ninh, an toàn trên biển.
Trong đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng Cảnh sát đường thủy, Bộ đội Biên phòng, cơ quan quản lý thủy sản, đơn vị quản lý cảng cá và chính quyền địa phương được thể hiện qua các hoạt động tuần tra, kiểm soát liên ngành, kiểm tra hồ sơ, giám sát hành trình và tuyên truyền trực tiếp đến chủ tàu, thuyền trưởng, thuyền viên. Qua đó, các quy định về chống khai thác IUU được triển khai đồng bộ, sát thực tiễn, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân, hướng đến phát triển nghề cá bền vững.
