Quyết liệt chống khai thác IUU để gỡ "thẻ vàng" của EC về khai thác thuỷ hải sản

Chung tay gỡ "thẻ vàng" về chống khai thác IUU

Quảng Trị là một trong những địa phương tốp dẫn đầu cả nước về số lượng tàu cá và sản lượng khai thác thuỷ hải sản trên biển. Công tác chống khai thác IUU, tháo gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của EC được tỉnh xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách.

Hiện, toàn tỉnh số tàu cá từ 6m trở lên là 4.640 tàu; 4.560 tàu cá được cấp giấy phép khai thác thủy sản, đạt tỉ lệ 98,3%. Chỉ tính riêng trong tuần qua, các tổ chức quản lý cảng cá trên địa bàn đã giám sát được 632 lượt cập cảng và 643 lượt tàu rời cảng. Các cảng cá đã giám sát được 513 tấn hải sản và các lực lượng chức năng xử phạt 3 tàu cá vi phạm hành chính, với số tiền 67 triệu đồng…

Để chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, tỉnh Quảng Trị kiểm tra thực tế, đồng thời tổ chức thường xuyên các hội nghị trực tiếp và trực tuyến đến các địa phương ven biển để ngư dân kịp thời nắm bắt được chủ trương cụ thể của Trung ương và địa phương. Nhằm triển khai đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả các quy định pháp luật thủy sản; khắc phục các tồn tại, hạn chế theo khuyến nghị của Ủy ban châu Âu về IUU, tỉnh Quảng Trị thường xuyên chỉ đạo các cấp, ngành từ tỉnh đến địa phương đưa ra nhiều giải pháp, cách làm mới phù hợp với thực tiễn được bà con ngư dân đồng tình, hưởng ứng.

Bên cạnh đó, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, các lực lượng chức năng trên địa bàn liên tục rà soát hồ sơ xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản. Trọng tâm là hồ sơ liên quan đến thiết bị giám sát hành trình (VMS). Ra Tết Nguyên đán đến nay, một số hồ sơ còn thiếu thành phần đang được yêu cầu bổ sung theo quy định.

Trao đổi với Phóng viên Báo CAND, ông Lê Văn Bảo - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho biết; lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Trị yêu cầu các sở, ngành và UBND các xã, phường có tàu cá phải chủ động, trách nhiệm, tập trung cao độ thực hiện nhiệm vụ. Các địa phương có tàu cá tuyệt đối không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; rà soát, thống kê, nắm chắc hiện trạng, quản lý chặt chẽ toàn bộ tàu cá và ngư dân; thực hiện nghiêm túc quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; phân công cán bộ lãnh đạo và cán bộ có chuyên môn, trình độ để trực thường xuyên; đẩy mạnh tuyên truyền cho chủ tàu cá, thuyền trưởng trên địa bàn thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về chống khai thác IUU…

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo cũng giao trách nhiệm cụ thể về công tác chống khai thác IUU cho Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng, Công an tỉnh, Ban Quản lý cảng cá và tàu đăng kiểm tàu cá tỉnh, các tổ chức quản lý cảng cá loại III trên địa bàn.

Theo ông Trần Xuân Tiến - Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ sản và Kiểm ngư tỉnh Quảng Trị; thời gian qua xác định công tác chống khai thác IUU luôn được tỉnh Quảng Trị chỉ đạo quyết liệt đến tận các sở, ngành, địa phương. Tỉnh đang tập trung thực hiện các giải pháp trọng tâm chống khai thác IUU. Các khuyến nghị của EC như: hoàn thiện khung pháp lý trong quản lý thủy sản; quản lý tàu cá, theo dõi, kiểm soát hoạt động tàu cá; giám sát, chứng nhận sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản; thực thi pháp luật và xử lý vi phạm được tỉnh tập trung thực hiện đầy đủ, phù hợp với tình hình chống khai thác IUU trên địa bàn.

Từ đầu năm 2025 đến nay, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Quảng Trị đã tiếp nhận gần 5.900 hồ sơ đề nghị hỗ trợ cước phí thuê bao thiết bị VMS. Đơn vị đã thẩm định gần 5.100 hồ sơ. Gần 2.300 hồ sơ đã được chi trả tiền hỗ trợ. Số còn lại đang được tổng hợp, niêm yết để trình phê duyệt.

Chỉ trong 4 tuần gần đây, đơn vị đã tham mưu thẩm định gần 1.500 hồ sơ. Các địa phương tăng cường vận động chủ tàu hoàn thiện thủ tục cấp phép, đăng kiểm và chứng nhận an toàn thực phẩm. Các lực lượng duy trì giám sát hệ thống VMS 24/24 giờ. Công tác kiểm tra tàu xuất, nhập bến và giám sát tàu ra, vào cảng được thực hiện nghiêm túc.

Ông Nguyễn Thế Giảng, một ngư dân ở phường Đồng Hới, hàng chục năm qua gắn với vùng biển xa nói rằng: “Tàu cá của tôi hiện có lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Quá trình sử dụng, bản thân tôi nhận thấy nó mang lại rất nhiều tiện ích như liên lạc với người nhà để kiểm tra tin báo bão, hoặc nhờ lực lượng chức năng hỗ trợ nếu có việc cần thiết. Tuy nhiên, cần phải có phương án hỗ trợ kiểm tra, bảo dưỡng và phải lựa chọn những thiết bị đạt chất lượng để máy móc hoạt động ổn định, hạn chế mất kết nối trên biển".

Mục tiêu sản xuất khai thác thuỷ hải sản bền vững

Hôm nay, ngày 10/3, đoàn thanh tra của EC bắt đầu đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác IUU ở nước ta. Được biết, mục tiêu của đợt kiểm tra lần này nhằm đánh giá kết quả triển khai các khuyến nghị của EC tại thông báo cảnh báo "thẻ vàng" của EC từ năm 2017. Trong đó, đoàn thanh tra tập trung vào kiểm tra kết quả thực hiện các khuyến nghị của đoàn thanh tra của EC lần 4 vào tháng 10/2023 để đưa ra kết luận có thể gỡ bỏ được cảnh báo "thẻ vàng" đối với sản phẩm thủy sản khai thác của Việt Nam hay không. Trong đợt kiểm tra lần này, đoàn thanh tra của EC trao đổi, kiểm tra tập trung vào 5 nhóm khuyến nghị gồm khung pháp lý; quản lý đội tàu; theo dõi, kiểm soát và giám sát tàu cá; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác; thực thi pháp luật và xử lý vi phạm theo đúng các khuyến cáo của EC.

Trong số các tỉnh, thành ven biển miền Trung, Quảng Trị là địa phương được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá cao về việc có nhiều mô hình mới, đạt hiệu quả của ngư dân. Nhằm động viên, hỗ trợ nhau trong việc thực hiện chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của EC, ngư dân Quảng Trị đã có nhiều mô hình hoạt động rất đáng được nhân rộng, triển khai như mô hình hoạt động theo hình thức tổ đoàn kết, tổ hợp tác, tổ biển xa…

Các tàu hoạt động trong tổ hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình khai thác, tìm kiếm ngư trường, giúp đỡ nhau khi có sự cố xảy ra. Mô hình thu gom rác thải trên tàu cá xa bờ, các tàu tham gia mô hình có các túi đựng rác treo sau tàu để thu gom rác thải sinh hoạt của tàu mình và thu gom các ngư lưới cụ trôi nổi trên biển do ngư cụ bị hỏng trong quá trình khai thác, sau đó mang về bờ xử lý, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và bảo vệ các loài thủy sinh quý hiếm không bị vướng vào các lưới trôi nổi trên biển.

Bên cạnh nhân rộng các mô hình, cách làm hay, cách làm mới đưa lại nhiều hiệu quả trong việc khai thác thuỷ hải sản, công tác chống khai thác IUU, tỉnh Quảng Trị cũng đang quyết liệt xử lý nghiêm các tàu cá vi phạm làm ảnh hưởng chung đến nỗ lực, quyết tâm gỡ “thẻ vàng” của địa phương nói riêng và cả nước nói chung như: xử phạt các tàu cá chưa có giấy phép khai thác thủy sản hoặc giấy phép đã hết hạn, chưa thực hiện lắp đặt thiết bị giám sát hành trình; chủ tàu cá chưa thực hiện ghi chép trên biển, khi vào bờ mới ghi, nộp nhật ký khi được yêu cầu; tàu cá vượt ranh giới trên biển, mất kết nối và tàng trữ, sử dụng xung điện, chất nổ để khai thác thủy sản…

Ông Trần Xuân Tiến - Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ sản và Kiểm ngư tỉnh Quảng Trị cho biết; tỉnh Quảng Trị sẽ chuyển đổi 500 tàu cá hoạt động ở vùng ven bờ (có chiều dài tàu từ 6m đến dưới 12m); 86 tàu hoạt động vùng lộng (từ 12m đến dưới 15m); 85 tàu hoạt động vùng khơi (từ 15m trở lên). Đồng thời dự chấm dứt hoạt động, tháo dỡ khoảng 100 tàu cá không còn đủ điều kiện hoạt động hoặc hiệu quả khai thác thấp. Mục tiêu của đề án nhằm chuyển đổi các nghề khai thác có tác động lớn đến nguồn lợi thủy sản, môi trường và hệ sinh thái sang các nghề khai thác thân thiện, bền vững hơn, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động của đội tàu cá, bảo đảm 100% số ngư dân chuyển đổi nghề có việc làm và thu nhập ổn định, góp phần ngăn chặn từ gốc khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Để thực hiện đề án "Chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái", tỉnh Quảng Trị sẽ rà soát, phân loại tàu cá hoạt động nghề lưới kéo và lưới rê thu ngừ theo tuổi tàu, kích thước và khả năng hoạt động, nhằm cắt giảm hoặc chuyển đổi sang các nghề khác theo lộ trình. Các lực lượng chức năng cũng sẽ tăng cường kiểm soát hạn ngạch giấy phép khai thác đối với nhóm tàu khai thác, xử lý nghiêm các trường hợp tàu cá không có giấy phép hoặc hoạt động không đúng nội dung giấy phép; kiểm soát chặt sản lượng khai thác nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản.