Hằng ngày trên các trang báo mạng chúng ta gặp vô số hình ảnh, thông tin về các ca sĩ, người mẫu, diễn viên, MC, hoa hậu… đi xe tiền tỉ, xách túi hàng hiệu giá hàng chục ngàn đô, váy áo, giày dép cũng vào loại xa hoa bậc nhất. Những thông tin đó nhiều đến nỗi độc giả nhầm tưởng rằng phần lớn các nghệ sĩ Việt đã có đời sống thu nhập tốt và họ không phải quay quắt về chuyện tiền nong nữa. Nhưng thực tế, sự hào nhoáng ấy chỉ thuộc về một bộ phận nhỏ trong giới nghệ sĩ, còn phần đông nghệ sĩ, nhất là các nghệ sĩ thuộc lĩnh vực nghệ thuật truyền thống như chèo, tuồng, cải lương, xiếc, nhạc hàn lâm… vẫn phải sống trong cảnh eo hẹp, vì đồng lương thấp, thù lao diễn xuất nhỏ giọt. Không ít nghệ sĩ, để trụ lại với nghề, phải lăn lộn làm thêm rất nhiều công việc để kiếm sống.
Chẳng hạn, ai cũng nghĩ âm nhạc hàn lâm là đẳng cấp, nhưng ít ai biết được rằng thu nhập của họ không bằng thu nhập của một ca sĩ hát bè trên thị trường nhạc trẻ sôi động. Phải mất ít nhất hàng chục năm mới có thể đào tạo ra một nghệ sĩ cho dàn nhạc giao hưởng, nhưng theo quy định của Nhà nước thì một buổi tập luyện của họ được hưởng thù lao 10.000 đồng, và thù lao cho một đêm diễn là 600.000 đồng. Lương của họ cũng chỉ khoảng vài ba triệu đồng một tháng. Ở ta, nhạc giao hưởng chưa phổ cập trong đời sống vì trình độ khán giả chưa cao, nên mỗi năm người nghệ sĩ thính phòng chỉ diễn một số buổi rất khiêm tốn. Thành ra, nói chuyện thu nhập của họ đúng là chuyện dở khóc dở cười.
Một cảnh trong vở “Ngọn lửa Hồng Sơn” của đoàn Tuồng Thanh Hóa.
Mới đây nhất, nhiều độc giả rất sốc khi đọc thông tin trên báo, biết tình cảnh nghệ sĩ Nguyễn Văn Ngàn, người vừa giành Huy chương vàng tại Liên hoan sân khấu tuồng truyền thống 2011. Anh Ngàn cho hay, thu nhập của anh mỗi tháng chỉ trông vào tiền lương 1,9 triệu đồng. Vợ chồng anh không biết bao giờ mới có tiền để mua nhà với đồng lương ít ỏi ấy, và hiện vẫn phải đi ở nhờ. Nghệ sĩ Nguyễn Văn Ngàn thuộc biên chế Đoàn Tuồng Thanh Hóa. Là "của hiếm" của nghệ thuật tuồng đấy, nhưng thời buổi khán giả quay lưng với sân khấu, nhiều đoàn nghệ thuật sống lắt lay, biểu diễn cầm chừng là chính, nên tài năng trẻ này cũng chỉ biết trông vào đồng lương. Mâm cơm của gia đình nghệ sĩ Nguyễn Văn Ngàn thường chỉ có rau dưa là chính.
Hỏi chuyện các nghệ sĩ xiếc thuộc Liên đoàn Xiếc Việt
Chúng ta kêu gọi người làm nghệ thuật phải không ngừng cống hiến tài năng, sáng tạo của mình cho khán giả, đừng làm khán giả thất vọng. Nhưng nhìn lại, dường như có sự bất công nào đó khi rất nhiều nghệ sĩ đang phải đối mặt với lo toan tiền bạc để kiếm sống. Và ngay trong các ngành nghệ thuật cũng đang tồn tại một sự bất công khác. Cátsê biểu diễn của một ca sĩ thị trường, tài năng hạng trung bình nhưng nổi tiếng nhờ các scandal có khi lên đến hàng trăm triệu một show. Một người mẫu, hoa hậu diện quần áo đẹp đến một buổi giới thiệu một nhãn hàng nào đó có thể được nhận thù lao hàng chục ngàn USD. Trong khi những người nghệ sĩ có tài, lại phải bỏ công sức rèn luyện 5 năm, thậm chí 10 năm mới có thể biểu diễn trước công chúng lại chỉ được nhận một số tiền rất bèo bọt cho một buổi biểu diễn.
Phần lớn các nghệ sĩ thuộc ngành chèo, tuồng, cải lương, xiếc, nhạc giao hưởng thính phòng, và cả kịch nói đang phải chịu cảnh thu nhập thấp không đủ trang trải cuộc sống. Cho nên, họ phải quay quắt làm thêm nhiều công việc, mải mốt với những lo toan cuộc sống là điều dễ hiểu. Khó mà trách khi họ không dành toàn bộ tâm sức cho nghệ thuật, bởi vì "có thực mới vực được đạo". Sức ép của đời sống cũng đã từng là nguyên nhân khiến cho không ít nghệ sĩ trẻ sa ngã...
