Có gì mới ở "chợ kịch bản điện tử?"

CKB là ý tưởng của đạo diễn Triệu Trung Kiên. Anh hiện đang làm việc tại Nhà hát Cải lương Việt Nam. Là người yêu nghề đến quay quắt, Kiên luôn mong muốn có một sân chơi dành cho các tác giả sân khấu chuyên và không chuyên. Là đạo diễn từng tham gia viết kịch bản, hơn ai hết, Triệu Trung Kiên hiểu được nỗi niềm của những người viết kịch bản và nhu cầu có thực của các nhà hát. Người viết kịch bản mỏi mắt đi tìm nơi dàn dựng, ngược lại, nhà hát đốt đuốc đi tìm kịch bản hay. Các tác giả gửi kịch bản, thậm chí ý tưởng kịch bản đến cho CKB, và ban điều hành sẽ trích đăng một vài cảnh, tất nhiên không đề tên tác giả để tạo sự công bằng. Các nhà hát sẽ lướt mạng để tìm kiếm, khi thấy kịch bản ưng ý, họ sẽ liên hệ để mua kịch bản. Có nghĩa là, CKB là nơi trung gian bán hàng, bởi tác phẩm sân khấu, xét cho cùng cũng là một loại hàng hóa. Nếu nhà hát đồng ý mua đứt kịch bản, tác giả sẽ chỉ phải trích một số phần trăm nào đó theo thỏa thuận cho ban điều hành CKB. Còn nếu nhà hát chỉ đồng ý mua ý tưởng, ban điều hành CKB sẽ có trách nhiệm biên tập, sửa chữa kịch bản, và đương nhiên, lúc đó tác giả sẽ cùng ngồi để thỏa thuận mức thù lao giữa các bên. Mọi việc được thực hiện theo quy chuẩn của hợp đồng kinh tế.

Công bằng mà nói, CKB là cơ hội tốt để quảng bá cho các cây viết mới vốn mang trong mình tâm lý e dè khi mang kịch bản của mình đến chào hàng với các nhà hát. Ở sân chơi online này, họ được bình đẳng với các tên tuổi lớn. Bên mua đọc kịch bản, thấy hợp, thấy hay là mua. Đến nay, theo một thành viên trong ban điều hành CKB, đã có khoảng gần 50 kịch bản đang được đưa lên, đa phần là kịch lịch sử, dã sử, chứ cũng chưa có nhiều kịch bản về đề tài hiện đại. Và gần như chưa có một tác giả hoàn toàn mới nào gửi tác phẩm đến cho CKB - điều mà những người điều hành rất mong mỏi bởi chỉ cần tìm được một tác giả có tiềm năng, họ sẽ sẵn sàng bỏ công đào tạo như một sự truyền lửa cho thế hệ kế tiếp, và cũng là để khẳng định vị thế của mình. Điều này lại một lần nữa cho thấy rằng, việc tìm ra những tác giả mới hoàn toàn không đơn giản chút nào.

Những cây bút đã thành danh thì e dè hơn, bởi họ chưa tin tưởng vào CKB online này lắm. Trong số đó, một số tác giả thẳng thừng nói, kịch của họ chưa viết xong thì đã có nhà hát đặt mua và mua với giá cao. Cho nên chẳng việc gì họ phải giao dịch qua một bên trung gian làm gì cho mất công và mất phí. Tất nhiên, cũng có một số tác giả thành danh đồng ý cho CKB đưa lên những tác phẩm đã được dàn dựng để mong chờ cơ hội tái sản xuất. Bởi trong sân khấu, một kịch bản được dựng đi dựng lại nhiều lần là chuyện rất đỗi bình thường. Mỗi đoàn dựng một cách khác, mỗi đạo diễn có cách xử lý riêng. Các tác giả đã thành danh gửi kịch bản cho CKB đa phần mang ý nghĩa động viên cho những người đang đầy đam mê và nhiệt huyết. Tâm lý này hoàn toàn dễ hiểu. Tất nhiên, nếu trong tương lai, nếu CKB hoạt động tốt, các tác giả cũng sẵn sàng gửi gắm nhiều đứa con tinh thần của mình hơn nữa. Bởi ngay với những tên tuổi trong làng viết kịch sân khấu, số kịch bản được dàn dựng luôn chiếm tỷ lệ rất ít ỏi so với những kịch bản được viết ra. Và CKB được thành lập cũng nhằm mục đích đưa những kịch bản đang "ngủ yên" đó thức dậy.

Về phần mình, đạo diễn Triệu Trung Kiên tâm sự rằng, với hơn 100 nhà hát và đoàn nghệ thuật trong cả nước, không phải CKB không có cơ hội phát triển. Đi đâu cũng thấy người làm sân khấu than phiền về chuyện thiếu kịch bản hay, trong khi kịch bản gửi đến các nhà hát vẫn xếp thành từng chồng, chất đống dày lên theo năm tháng. Để chuẩn bị cho CKB, anh cũng đã có trong tay một vài kịch bản mà theo anh là ưng ý và đủ "chuẩn" để dàn dựng ở bất cứ nhà hát nào (tất nhiên còn tùy gu của nhà hát và đạo diễn). Ngoài ra, trong tay anh cũng có một số kịch bản ở dưới dạng đề cương, cũng sẽ được đưa lên để các nhà hát tham khảo và nếu thấy hợp thì có thể đặt hàng ban điều hành CKB hoàn thành và nâng cao. Vị đạo diễn này cho biết, đây gần như là công việc nặng nhọc nhất, đòi hỏi ban điều hành phải dung hòa được giữa người sáng tác và đơn vị nghệ thuật đặt hàng. "Văn mình vợ người", không phải lúc nào tác giả cũng đồng ý chỉnh sửa, ngay cả khi đó là những cây bút mới. Cho nên, về sự mâu thuẫn giữa người viết và người dàn dựng, ban điều hành sẽ phải đứng ở giữa để làm trung gian, làm sao vừa lòng được cả hai bên mà kịch bản không vì thế mà rơi vào tình trạng "đẽo cày giữa đường".

Cũng có nhiều ý kiến nghi ngại về việc đạo kịch, đạo ý tưởng. Thế nhưng, theo ban điều hành, điều đó có thể hạn chế được bằng những biện pháp mang tính nghiệp vụ mạng như mã hóa, và nhất là chỉ đưa một vài trích đoạn ngắn trong kịch bản bên cạnh tóm tắt sơ lược nội dung kịch. Mỗi tác giả đều có giọng điệu riêng, khó có thể rập khuôn theo được. Còn nếu từ một cảnh nhỏ mà người đạo kịch đủ sức để sáng tác một vở hoàn toàn mới thì đó quả thật là tài năng, đạo mà xóa được dấu vết thì… miễn bàn.

Ngoài việc đưa lên mạng những kịch bản, CKB cũng là nơi cung cấp những kịch bản mẫu mực, kinh điển của sân khấu Việt Nam và sân khấu thế giới để các tác giả, những người yêu thích sân khấu và muốn thử sức có thể tham khảo. Trong đó sẽ có đủ cả kịch bản tuồng, chèo, cải lương. Với dung lượng của trang, người truy cập còn được xem các trích đoạn sân khấu mới nhất hiện nay nhằm nắm bắt được phần nào đó xu hướng dựng kịch của các nhà hát. Đây là một nỗ lực rất lớn của ban điều hành, bởi từ lâu nay, khâu quảng bá luôn không nằm trong ưu tiên của các nhà hát bởi lý do kinh phí. Phần tin tức cũng được ban điều hành quan tâm để người truy cập luôn có những thông tin mới nhất về sân khấu. Tất nhiên, trong điều kiện hiện tại, cũng chỉ là việc đưa lại các tin từ báo mạng, từ các trang tin của các nhà hát chứ chưa tiến tới việc có tin riêng của mình. Tất nhiên, bước đầu, như thế cũng đã là cố gắng rất lớn của ban điều hành CKB.

Hiện nay, ban điều hành đang chuẩn bị gấp rút cho ngày ra mắt trên mạng của CKB. So với dự định ban đầu, cũng đã trễ cả tháng trời. Đây là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và cẩn trọng ngay cả với những người đã quen với kỹ thuật quản trị mạng. Kịch bản được các cây viết gửi gắm - những đứa con tinh thần ấy - hoàn toàn phải được nâng niu, đưa lên mạng phải giữ được cấu trúc như trong kịch bản in ra giấy và tránh đến mức tối đa các lỗi chính tả. Cũng là để khách hàng thấy được sự chuyên nghiệp trong việc giới thiệu sản phẩm. Các nhà hát cũng mong chờ, bởi chỉ cần tìm trong đó được một kịch bản ưng ý để dàn dựng, cũng đã là quá đủ. Nói một cách hình ảnh, là mong sao cho mắt được nghỉ ngơi, cho đỡ mất công đốt đuốc, chứ lâu nay mắt đã quá mỏi trong việc dõi tìm kịch bản hay, đốt đuốc đến không biết bao nhiêu bó rồi mà vẫn phải thầm nhủ kịch bản hay đang ở đâu. Những người điều hành cũng mong như vậy, để bước khởi đầu của CKB được suôn sẻ. Trang web demo của CKB đang được gửi đến các tác giả để chờ phản hồi - động thái này cho thấy sự cầu thị của đạo diễn Triệu Trung Kiên và những người điều hành.

Dẫu sao, trong thời điểm sân khấu chìm xuồng như hiện nay, sự xuất hiện của CKB cũng là một tín hiệu vui cho những người viết, người dàn dựng và các đơn vị nghệ thuật. Còn để tạo ra một sự đột biến nào đó, e rằng hơi sớm. Bởi xét cho cùng, việc đó hoàn toàn phụ thuộc vào tài năng của các tác giả sân khấu