CIA giải mật hồ sơ thời Chiến tranh lạnh

Sáng ngày 18/10/1962, Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) trình lên Tổng thống John F. Kennedy bản tin đánh giá nêu rõ 7 trong số 12 bệ phóng tên lửa của Liên Xô ở Cuba "hiện đã được lắp đặt tên lửa", và ít nhất một số tên lửa trong số đó "có thể sẵn sàng hoạt động". Đó chỉ là một trong nhiều thông tin chứa trong các tài liệu mật gồm 19.000 trang của CIA được giải mật hôm 16/9 vừa qua.

Các chuyên gia đánh giá đây là sự tiết lộ tài liệu mật lớn chưa từng có về những báo cáo tình báo tóm tắt hàng ngày trình lên Tổng thống John F. Kennedy và Tổng thống Lyndon Baines Johnson. Tất cả 2.500 bản báo cáo tóm tắt - từ ngày 17/6/1961 đến ngày 20/1/1969 - hiện được công bố trên trang web của CIA cho phép mọi người tìm hiểu về hoạt động tình báo của Mỹ trong thời Chiến tranh lạnh.

Giám đốc CIA John Brennan cho biết: "Đây chỉ là bước đầu - khoảng 2.000 tài liệu báo cáo tình báo tóm tắt từ thời chính quyền 2 tổng thống Nixon và Ford sẽ được giải mật tiếp theo vào năm 2016".

Tổng thống John F. Kennedy.
Tổng thống John F. Kennedy.

Trong số tài liệu khổng lồ được CIA giải mật có khoảng 20% bị xóa trắng bởi vì chúng được coi là quá nhạy cảm nếu phát tán ra công chúng. Bất chấp thời gian trôi qua đã lâu, giới chức tình báo Mỹ vẫn cho rằng biện pháp biên tập lại một cách cẩn thận vẫn là cần thiết để bảo vệ "an ninh quốc gia". Thậm chí một báo cáo tình báo tóm tắt trong cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba trình lên Tổng thống Kennedy cũng biến mất.

Thông báo giải mật tài liệu CIA thời Chiến tranh lạnh là phần trọng tâm của buổi lễ diễn ra tại Thư viện Tổng thống Lyndon Johnson hôm 18/9 với sự tham dự của Giám đốc CIA John Brennan và Giám đốc Tình báo Quốc gia (DNI) James R. Clapper.

Số tài liệu giải mật bao gồm giai đoạn trọng yếu diễn ra các vụ ám sát Tổng thống Kennedy, em trai Robert Kennedy và nhà hoạt động dân quyền Martin Luther King; cùng những cuộc xung đột quốc tế với Liên Xô liên quan đến Cuba và những mâu thuẫn nội bộ chính quyền Tổng thống Johnson quanh cuộc chiến tranh Việt Nam. Các tài liệu cũng phơi bày những sự kiện địa chính trị trên thế giới - từ cuộc xung đột bạo lực biên giới Ấn Độ - Trung Quốc cho đến các cuộc nội chiến ở Yemen và Congo, sự nắm quyền lãnh đạo của Mao Trạch Đông ở Trung Quốc và Gamal Abdel Nasser ở Ai Cập, việc xây dựng Bức tường Berlin và cuộc Chiến tranh 6 ngày giữa Israel và các quốc gia Arập.

Tổng thống Lyndon B. Johnson.
Tổng thống Lyndon B. Johnson.

Những tiết lộ khác bao gồm: "Bản liệt kê tình báo cho Tổng thống", báo cáo tóm tắt dài 8 trang được soạn hàng ngày để trình lên Tổng thống Kennedy và được coi là tiền thân của "Báo cáo Hàng ngày cho Tổng thống" (PDB) sau này - bắt đầu từ thời Tổng thống Johnson năm 1964 cho đến Barack Obama hiện nay. John Brennan phát biểu: "PDB nằm trong số những tài liệu tuyệt mật nhất trong mọi chính quyền của chúng ta. PDB là cuộc đối thoại hàng ngày của cộng đồng tình báo với tổng thống về những thách thức và cơ hội liên quan đến an ninh quốc gia của chúng ta". Vụ ám sát Tổng thống John Kennedy xuất hiện trong một bản báo cáo tóm tắt ngày 25/11/1963 - tức chỉ 3 ngày sau khi Tổng thống bị bắn vào đầu ở Dallas.

Các báo cáo tóm tắt mô tả nỗi ám ảnh của giới chức tình báo Mỹ trong suốt thập niên 60 trước những nỗ lực phát triển chủ nghĩa cộng sản của Liên Xô ra toàn cầu. Tình báo Mỹ thường xuyên theo dõi công việc nội bộ ở Điện Kremlin, cá tính của các lãnh đạo Xôviết và những hợp đồng cung cấp vũ khí của Moscow với một số quốc gia từ Indonesia đến Mỹ Latinh. Các báo cáo cũng cho biết CIA sử dụng nguồn tình báo con người cũng như bí mật lắp thiết bị nghe lén ở Liên Xô.

Trong thời đại chưa có Internet, và khi mà tivi vẫn còn là thiết bị gia đình tương đối mới, CIA có lẽ biết rõ gần như mọi sự di chuyển và diễn văn của nhà lãnh đạo Xôviết Nikita Khrushchev. Các báo cáo tình báo cũng cung cấp những phân tích chi tiết và súc tích về mối đe dọa tiềm tàng đối với các lợi ích của Mỹ ở mọi ngóc ngách trên thế giới. Tháng 2/1962, Tổng thống Kennedy được thông tin rằng lãnh đạo Ai Cập Nasser có ý định "gây bất ổn ở Trung Đông" và mở những cuộc tấn công tuyên truyền liên tục chống Arập Xêút và Jordan trong vài tháng qua".

Nhà hoạt động cách mạng Ernesto "Che" Guevara, người thân tín của lãnh đạo Cuba Fidel Castro, là mục tiêu của âm mưu ám sát của CIA ở Bolivia năm 1967. Tên của "Che" Guevara xuất hiện trong hơn 43 bản báo cáo tình báo tóm tắt của CIA.

Cựu Chủ tịch Fidel Castro, ảnh chụp vào tháng 1/2015.
Cựu Chủ tịch Fidel Castro, ảnh chụp vào tháng 1/2015.

Tuy nhiên, vẫn còn 20% tài liệu đã bị bôi trắng. Theo giới chức tình báo, đó là tài liệu về những nguồn thông tin và kỹ thuật thu thập thông tin tình báo rất nhạy cảm dù nhiều thập niên đã trôi qua. Và, sự tiết lộ số tài liệu này có thể gây nguy hiểm cho các cá nhân từng làm việc cho CIA ở hải ngoại, hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến các nỗ lực thu thập thông tình báo hiện đang được cơ quan tiến hành.

Chính quyền Mỹ thường bị chỉ trích vì giữ bí mật các tài liệu tình báo trong thời gian quá lâu và Tổng thống Barack Obama cho biết, ông cố gắng tạo nên sự thay đổi trong thời gian ông ở Nhà Trắng. Năm 2009, sau khi bước vào Nhà Trắng, Obama đã ký sắc lệnh yêu cầu mọi tài liệu mật phải được giải mật và tiết lộ với công chúng sau 25 năm.

Diên San (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.