Chuyên gia nói gì về trào lưu "ăn chống viêm" trên mạng xã hội?

Theo tài khoản facebook E.V.C chia sẻ về "bí mật" thực phẩm chống viêm, người này cho rằng, viêm mãn tính thầm lặng đang âm thầm góp phần gây ra nhiều bệnh mãn tính phổ biến hiện nay.

Một chế độ ăn giàu thực phẩm chống viêm có thể giúp làm chậm quá trình phát triển của bệnh tim mạch và thậm chí là ung thư. Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng, nhiều hợp chất trong thực vật có khả năng giảm tổn thương DNA - một trong những nguyên nhân gây ra ung thư.

Tài khoản này chia sẻ về món ăn "chống viêm siêu tốc" và chiến lược "thay thế thông minh" trong bếp. Chẳng hạn thay khoai tây chiên bằng khoai lang nướng; thay nước ngọt bằng trà xanh đá; thay sữa chua thông thường bằng sữa chua Hy Lạp với quả mọng; thay bơ thực vật bằng dầu ô liu và thay thịt đỏ thường xuyên bằng đậu.

Ngoài ra, trên mạng xã hội còn xuất hiện nhiều video chia sẻ về các chế độ ăn “chống viêm”. Nhiều bài viết cho rằng chỉ cần ăn một số thực phẩm như nghệ, gừng, quả mọng, dầu ô liu, uống trà xanh… là có thể giúp cơ thể “hết viêm”, phòng được nhiều bệnh.

TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết, những thông tin này khiến không ít người tin rằng chỉ cần thay đổi vài món ăn là có thể cải thiện sức khỏe rõ rệt. Tuy nhiên, dưới góc nhìn dinh dưỡng khoa học, cần hiểu đúng để tránh những hiểu lầm đáng tiếc.

Theo Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng, viêm không phải lúc nào cũng xấu, bởi trong cơ thể, viêm thực ra là một phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch. Khi bị nhiễm trùng, chấn thương hay tổn thương mô, cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng viêm để bảo vệ và sửa chữa.

"Vấn đề đáng lo ngại là tình trạng viêm mức độ nhẹ nhưng kéo dài trong nhiều năm. Tình trạng này thường liên quan đến các bệnh mạn tính như béo phì, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc rối loạn chuyển hóa. Lối sống, trong đó có chế độ ăn uống, có thể ảnh hưởng đến quá trình này. Nhưng điều đó không có nghĩa là có một “thực đơn chống viêm thần kỳ”, TS Giang nhấn mạnh và khẳng định không có thực phẩm nào “chống viêm” một mình. 

Chuyên gia chia sẻ, một số thực phẩm như nghệ, gừng, các loại quả mọng, cá béo hay dầu ô liu có chứa các chất tốt cho sức khỏe. Khi ăn trong một chế độ ăn cân đối, chúng có thể góp phần giúp cơ thể hoạt động tốt hơn. Tuy nhiên, không có thực phẩm nào chỉ cần ăn vào là có thể “chống viêm” cho cơ thể.

"Nếu một người ăn nhiều đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn, uống nhiều nước ngọt nhưng lại thêm một cốc trà xanh hay vài lát gừng rồi nghĩ rằng như vậy là “ăn chống viêm”, thì đó là cách hiểu không đúng", Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng nói.

Vì thế, sức khỏe không phụ thuộc vào một món ăn riêng lẻ, mà phụ thuộc vào cả cách ăn uống lâu dài. Điều quan trọng hơn là tránh những thực phẩm không tốt. 

Trong thực tế, nhiều nghiên cứu cho thấy vấn đề lớn nhất của chế độ ăn hiện nay không phải là thiếu thực phẩm “chống viêm”, mà là ăn quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn.

Những thực phẩm như: Đồ chiên rán nhiều dầu, đồ ăn nhanh, bánh kẹo, nước ngọt nhiều đường, thực phẩm chế biến công nghiệp... khi sử dụng thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và nhiều bệnh mạn tính.

"Việc giảm bớt những thực phẩm này quan trọng hơn nhiều so với việc cố tìm một món ăn “chống viêm”, TS Giang cho biết.

Đồng quan điểm trên, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia Công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết, việc ăn “chống viêm” bằng một số thực phẩm như nghệ, gừng, quả mọng, dầu ô liu, uống trà xanh, hay thay thịt đỏ thường xuyên bằng đậu… là cách làm cực đoan, vì quả cây chỉ cung cấp vitamin và chất khoáng, không đảm bảo đủ dinh dưỡng để nuôi cơ thể. Trái cây chỉ ăn bổ sung trong thực đơn hàng ngày, không ăn trái cây thay bữa cơm và thay các chất đạm.

Đặc biệt, trước việc một số video xuất hiện trên mạng xã hội khuyên người xem nên loại bỏ hoàn toàn sữa, gluten hoặc nhiều nhóm thực phẩm khác để tránh tình trạng viêm trong cơ thể, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho hay, đây là quan điểm thiếu căn cứ khoa học. Bởi sữa và các chế phẩm từ sữa là nguồn cung cấp protein, canxi cùng nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng. Người có sức khoẻ bình thường, không có tiền sử dị ứng đạm sữa bò hoặc không dung nạp được lactose thì việc sử dụng sữa có nhiều lợi ích cho sức khỏe. 

“Việc tuyên truyền thái quá trên mạng xã hội có thể gây ra hệ lụy cho sức khỏe con người do thiếu căn cứ khoa học, không chuẩn về dinh dưỡng học”, chuyên gia Công nghệ thực phẩm cho biết và ông nhấn mạnh, ăn đầy đủ dinh dưỡng, cân đối các nhóm thực phẩm để duy trì cơ thể khỏe mạnh, đây mới là dinh dưỡng lành mạnh.

Theo TS Lê Thị Hương Giang, chế độ ăn tốt cho sức khỏe thường rất giản dị. Các nghiên cứu dinh dưỡng trên thế giới cho thấy những mô hình ăn uống tốt cho sức khỏe đều có điểm chung khá giống nhau. Đó là ăn nhiều rau xanh và trái cây, tăng ngũ cốc nguyên hạt, ăn cá, đậu, các loại hạt và hạn chế đồ ngọt, thực phẩm chế biến sẵn và ăn vừa phải, không quá nhiều năng lượng. 

"Đây cũng chính là cách ăn quen thuộc của nhiều gia đình Việt Nam trước đây như cơm – cá – rau – canh, đơn giản nhưng cân đối", TS Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh.

Một điều cũng rất quan trọng là sức khỏe không chỉ phụ thuộc vào chế độ ăn, mà cần các yếu tố khác như ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên, giữ cân nặng hợp lý, giảm căng thẳng và không hút thuốc lá. 

Nếu chỉ thay đổi vài món ăn mà ít vận động, ngủ thất thường hoặc căng thẳng kéo dài thì lợi ích cho sức khỏe sẽ rất hạn chế.

TS Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh, người dân không cần chạy theo những trào lưu ăn uống phức tạp. Điều quan trọng nhất vẫn là ăn đa dạng thực phẩm, tăng rau và trái cây, hạn chế đồ ăn chế biến sẵn và duy trì lối sống lành mạnh.

Đặc biệt, với những người đang mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh tim mạch, gout, gan nhiễm mỡ hoặc các bệnh tự miễn, chế độ ăn cần được tư vấn và xây dựng theo hướng cá thể hóa, phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng người. Việc này nên được thực hiện bởi chuyên gia dinh dưỡng để bảo đảm hiệu quả và an toàn.

"Những nguyên tắc tưởng như rất đơn giản này lại chính là nền tảng bền vững nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài", chuyên gia dinh dưỡng nói.