Sài Gòn những buổi chiều cuối năm thường ám ảnh tôi bằng những bàn chân cuống cuồng và những cái nhìn bịn rịn. Mảnh đất tụ hội mưu sinh lập nghiệp này, cứ Tết đến thì ai cũng vội vã quay về quê cũ, bỏ lại bao con đường thưa thớt khác hẳn ngày thường.
Khi những tờ báo Tết đã khoe hết sắc xuân lên sạp rồi, tôi mới hiểu thế nào là nỗi trống trải của một người làm báo lúc không còn bị thông tin đeo bám. Lạ thật, lúc cái mới đang tới thì cứ nhớ nao nức cái cũ. Ngậm ngùi lắm nhưng cũng rộn ràng lắm, một phút giây hoai hoải gió phương Nam để nghĩ về chuyện chưa xa, người chưa quên.
Dù đã nhiều năm chọn phương Nam lập nghiệp, tôi vẫn luôn tìm mọi cách để đón giao thừa trên mảnh đất miền Trung mà mình được chôn nhau cắt rốn. Quê nhà có thân nhân lận đận áo cơm. Quê nhà có bạn bè chân thành vất vả. Quê nhà có giọng nói khó nghe luôn gần gũi với huyết quản tôi.
 |
Quê nhà có mối tình đầu đã mù khơi nhưng trăm đợt sóng vỗ bờ vẫn bỏ lại nôn nao trắc ẩn biển đời mênh mông! Khi cành mai chơm chớm nụ hoa vàng ngập ngừng hơi rét, trái tim tôi bay theo một cánh chim én phía quê nhà, như thực hiện lời hẹn hò cho bến đợi mùa xuân!
Hình như càng nhiều tuổi càng ít mong đến Tết. Cái khoảnh khắc năm tàn tháng tận thuở ngày xưa nôn nao hết mực, còn bây giờ lại nghe văng vắng hư ảo. Mang phận tha hương cầu thực, nỗi nắc nỏm trước mỗi giao thừa lại giục bàn chân tôi chộn rộn quay về quê cũ. Tết, cảnh chen chúc tàu xe đã e ngại, mà ám ảnh tuổi tác cũng dần đáng sợ hơn.
Được hay thua, mất hay còn, lắm lúc làm tôi cuống cuồng giữa dòng người bất tận. Thế nhưng, những buổi chiều cuối năm, ngồi dưới mái ấm gia đình chợt nghe lòng nhẹ nhàng như nắng sớm vườn mai chơm chớm nụ. Đây là cái xích đu lắc lư tuổi lên năm. Ngoài sân là cây mận leo trèo tuổi lên mười. Còn kia là chiếc xe đạp cút kít tuổi mười sáu cứ chạy tới chạy lui mà chưa bao giờ dám dừng lại trước cổng nhà bạn gái…
Nhìn đâu cũng kỷ niệm, kỷ niệm ngổn ngang, kỷ niệm ngập tràn vẫn không thể giúp tôi lý giải được kỷ niệm khiến mình già nua hay kỷ niệm khiến mình bé dại. Dù có trách bản thân đa đoan thì nhớ thương cứ giăng mắc như lộc non nảy cành sau đợt rét dài. Phút giây bận bịu quá khứ thường làm ngày tất niên ngắn ngủi lại trong khao khát cuộc sống rộng lớn hơn.
Bất chợt nghe se lạnh một cơn gió thổi ngang tháng Chạp, biết mùa xuân đã về trên mảnh đất phương Nam quanh năm ngập tràn màu nắng. Giữa những bước chân vội vã lướt qua từng khoảnh khắc cuối năm, không hiểu sao tôi lại thường nghĩ đến cái Tết của những mảnh đời âm thầm và lặng lẽ. Nghĩ trong ngổn ngang rung động bỗng thấy lòng ấm áp sẻ chia.
“Làm như ba ngày mùa để đâu cho hết, ăn như ba ngày Tết lấy gì mà ăn”, câu thành ngữ này hơn một lần thúc giục tôi suy nghĩ kỹ lưỡng về giá trị đồng tiền.
Kinh tế càng thịnh vượng càng xuất hiện nhiều đại gia. Thế nhưng, người giàu chỉ đồng nghĩa với người sang khi biết mở lòng ra với những cuộc đời xung quanh. Những kẻ chỉ biết quẩn quanh kiếm tiền và đếm tiền, sẽ khiến đồng tiền mang màu sắc lạnh lùng và ác nghiệt. Ngày Tết chúng ta biết chúc nhau phát tài, thì cũng biết minh oan cho đồng tiền.
Lẽ nào người có nhiều tiền lại quên rằng họ đang có cơ hội để nuôi dưỡng sự hào hiệp cho chính mình giữa cuộc sống chộn rộn và dửng dưng? Ngày Tết của người giàu có vui sướng không, nếu phiên chợ cuối năm hay mâm cỗ tất niên vẫn chất đầy nỗi lo của người nghèo?
“Số cô chẳng giàu thì nghèo, ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà”, ca dao đùa chơi đấy mà nghiêm túc đấy! Mỹ tục thưởng Tết được hình thành như một văn hóa công sở cũng chỉ với mục đích duy nhất để người lao động có được miếng thịt treo trong nhà khi bước qua đêm trừ tịch linh thiêng.
Ngày Tết cổ truyền của dân tộc tạo ra những khoảng tĩnh lặng quý giá để mọi người nghĩ đến nhau và trân trọng nhau. Cái phong bì lì xì mang theo mong ước của bậc cha ông sao cho cháu con lớn lên không phải vất vả ăn đong, không phải xuôi ngược vay mượn. Phúc lộc gửi theo cái phong bì đâu chỉ mừng tuổi cho trẻ em, mà còn thể hiện sự thông cảm giữa những người lớn.
Bạn bè cùng thế hệ với tôi, bây giờ dạt trôi mỗi người một ngả. Có người thành đạt chốn đô thị phồn hoa, có người vẫn lầm lũi mảnh ruộng nơi chôn nhau cắt rốn. Ngày Tết về quê, tôi lại hân hoan làm một người giao liên âm thầm.
Công việc của tôi rất đơn giản, chuyển mấy cái phong bì của những người khá giả ở thành phố cho những người còn lam lũ ở cố hương, gọi là “lì xì mấy cháu nhỏ” nhưng phải hoàn thành trước giờ… giao thừa.
 |
Ai cũng hiểu, người nghèo rất tự trọng và dễ tự ái. Đồng trang lứa, nếu thẳng thừng “tao giúp mày ăn Tết” không khéo sẽ gây tổn thương cho những người đang gieo neo thua thiệt. Người nhận phong bì, lúc ấy dẫu thay mặt con cảm ơn bạn, nhưng sáng mồng một lại nhắn tin: “Nhà tao có Tết hoành tráng nhờ món quà của tụi bây!”. Vậy thôi, không ai tỏ vẻ ban phát, không ai phải thấy ngại ngùng.
Những ngày cuối năm xao xác, bỗng nhớ hai câu thơ cũ: “Có con én ngậm mùa xuân qua ngõ. Thương đến nhói lòng một tiếng chim rơi”. Thời gian chớp mắt, mười hai tháng trôi vèo rất nhanh.
Chỉ cần nhìn lại từng khoảnh khắc 365 tờ lịch rời khỏi bức tường, thấy bao nhiêu gương mặt lạ quen vụt qua thảng thốt, thấy bao nhiêu nụ cười chưa tắt và thấy bao nhiêu nước mắt chưa khô. Kẻ bôn ba đất khách càng thêm trĩu nặng, lúc trống vắng ngó chim én xôn xao những làn cánh mỏng chao xuống phố phường tất niên!
Nhiều lần, tôi tập ngồi lặng im trong buổi chiều chộn rộn tiếng còi xe đô thị, để thử lắng nghe âm thanh Tết, để thử cảm nhận mùi vị Tết. Vậy mà tất cả cứ nhòa đi như cuốn phim âm bản, chầm chậm tái hiện những hình ảnh cố hương. Cố hương phiên chợ nghèo ngày xưa, dáng mẹ đi vai gầy một miền ký ức.
Cố hương dòng sông nắng hôm nào, bước em về áo trắng một cõi chiêm bao. Cố hương con đường nhỏ ấu thơ, chân tôi xa vỉa hè lá che xanh một vùng mơ ước. Có ai gọi tôi dưới chân tháp cổ, mà ngọn gió nhớ nhà lật tung những hoài niệm mong manh!
Mỗi bận chia tay năm cũ, tôi lại thấm thía một điều đơn sơ rằng, cái hạnh phúc giản dị nhất mà cũng kỳ vĩ nhất của người Việt là có nơi để bồi hồi trở lại khi mái bếp ấm lên ngọn lửa giao thừa. Thứ ánh sáng vừa hư vừa thực của ngọn lửa giao thừa, hình như lấp lánh sự bao dung của thiên nhiên và bập bùng sự độ lượng của tổ tiên.
Không thể nào giải thích rành mạch được, vì sao mỗi người soi bóng vào ngọn lửa giao thừa run rẩy ấy, chợt giàu có hơn, chợt lương thiện hơn, chợt nhân ái hơn. Từ những rung động chậm rãi riêng mình, tôi vẫn tin ngọn lửa giao thừa chính là phúc lộc bất tận mà bao thế hệ cha ông lầm lũi đã chắt chiu để dành dụm lại cho con cháu hôm nay.
Khi tháng Chạp thổi ngang phố vài cơn gió hiu hiu làm những buổi chiều như dài thêm ra, thì người Sài Gòn vốn đã hối hả lại càng hối hả hơn. Cuối năm, có quá nhiều thứ để lo, để nghĩ. Lại còn họp hành, tổng kết, liên hoan.
Cuối năm, tôi cứ thấy xao xác một miền trống vắng cho những nỗi nhớ không đâu vào đâu. Chả ai bắt, mà cứ chùng lòng về vài điều được mất của mười hai tháng loáng thoáng trôi qua. Lúc nào tôi cũng có cảm giác ngày cuối cùng âm lịch trôi qua rất vội vàng.
Có thể hối hả một công việc chuẩn bị cho năm mới, hoặc có thể âu lo một món nợ phải trả trước giao thừa, thì ngày cuối năm luôn gói ghém ưu tư từng người. Tiếng cười trong trẻo sắp được mặc áo mới của trẻ thơ, tiếng gậy trúc khua bên thềm hoa nở của cụ già, hay tiếng hẹn hò qua điện thoại thông minh hoặc qua tin nhắn trực tuyến của trai gái… len lén thức dậy bên tôi những mơ mộng yên lành ngày cuối năm. Vui hay buồn không rõ, náo nức hay xao xác cũng không rõ, nhưng ngày cuối năm vẫn thấy cần lắng lòng nghĩ cho mình.
Nghĩ cho riêng mình thôi, mà biết đâu cũng đang nghĩ cho người khác!
