Chúng ta không thể đứng ngoài thế giới

Câu chuyện được dư luận quan tâm khá nhiều ở tuần vừa rồi liên quan đến "El Nino và canh cua rau đay" tưởng như sẽ là một tâm điểm thời thượng sẽ qua đi rất nhanh, sẽ nhàn nhạt rất nhanh như bất kỳ xu thế quan tâm nào khác ở thời đại mạng xã hội này cuối cùng đã để lại 2 luồng quan điểm vô cùng đáng lưu tâm...

Thứ nhất, có những người cho rằng chỉ cần làm tốt chuyên môn của mình, làm tốt việc của mình là đủ, tại sao lại cần phải biết thêm những thứ mình không cần biết như canh cua nấu với rau gì hay El Nino thực chất là gì. Ở luồng quan điểm này, những người đưa ra quan điểm bám chắc vào luận điểm "tại sao chúng ta đòi hỏi người khác phải biết cái này hay cái nọ mà chúng ta quên mất rằng điều đó có thiết thực với họ hay không?".

Và thứ nhì là luồng quan điểm nhận định trái ngược hoàn toàn, với điểm tựa: "những cái là thường thức thì con người cần phải biết, không biết thì phải tự tìm hiểu bởi để tìm hiểu nó, không mất quá nhiều thời gian".

Sẽ không bao giờ có được minh định đúng-sai giữa hai luồng quan điểm đối nghịch nhau kể trên, giống như không bao giờ chúng ta minh định được các đúng-sai ở các tranh luận từ xưa tới nay. Song, sẽ có một điều chúng ta nên khẳng định với nhau từ cốt lõi của tranh luận ấy chính là "chúng ta không thể nào, và không thể khuyến khích người khác, đứng ngoài thế giới".

Hiện tượng El Nino đang làm cho trái đất nóng lên.
Hiện tượng El Nino đang làm cho trái đất nóng lên.

Xin quay trở lại với hiện tượng El Nino, một hiện tượng thời tiết bất thường được gây ra bởi tự nhiên chứ không phải do con người, để làm rõ tại sao chúng ta cần khẳng định như trên. Thực sự, dù El Nino không phải là hiện tượng được tạo ra như một hậu quả của các hoạt động xâm hại sinh thái của loài người, nhưng với những tác động của nó (cũng như hiện tượng La Nina), con người ngày càng có những suy nghĩ nghiêm túc hơn đến tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu.

Dễ hiểu, dù là hiện tượng xảy ra có chu kỳ từ nhiều ngàn năm nay, nhưng El Nino sẽ trầm trọng hơn nếu như tình trạng ô nhiễm môi trường không được cải thiện bởi lẽ sự nóng lên của trái đất cũng là một tác động hỗ trợ đối với hệ qủa mà El Nino để lại.

Và con người hiện đại, dù ở tầng lớp nào, học thức ra sao, làm nghề gì, sinh sống ở đâu, mang quốc tịch nào, chủng tộc nào đi nữa… đều phải quan tâm đến sự ô nhiễm môi trường đang diễn ra trên tinh cầu này. Sự quan tâm và hành động của mỗi người ở mức độ nào sẽ do điều kiện bản thân của họ (điều kiện sinh hoạt, điều kiện tri thức) nhưng bạn không thể nào không quan tâm nếu như bạn muốn được công nhận là một công dân toàn cầu hiện đại.

Đơn giản, việc tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường, ý thức cải thiện môi trường, ý thức về nguy hại của tình trạng biến đổi khí hậu vẫn được thực hiện hàng ngày, hàng giờ, ở mọi nơi. Sự tuyên truyền đó 100% đến từ các chương trình xã hội bất vị lợi, được tài trợ bởi các tổ chức quốc tế có uy tín.

Ngay cả ở những vùng xa xôi, hẻo lánh, chúng ta vẫn có thể gặp được những khẩu hiệu, biểu ngữ nhằm giáo dục ý thức đó cho các công dân toàn cầu. Đó là một đợt sóng thực sự, văn minh và hướng tới sự phát triển bền vững, một đợt sóng bao phủ toàn cầu. Chính vì thế, chúng ta không thể tự cấp cho mình cái quyền thờ ơ, đứng ngoài rìa thế giới với một biện minh rất ấu trĩ rằng "nghề của tôi chẳng có gì liên quan đến khí hậu để mà phải quan tâm đến vấn đề biến đổi khí hậu".

Cách đây một năm, hãng xe Volkswagen đã thiệt hại cả tỷ USD chỉ vì scandal gian lận khí thải và sau đó phải thu hồi lại rất nhiều xe đã bán ra vì vi phạm các quy định của các cơ quan bảo vệ môi trường. Vụ Volkswagen cũng hé lộ nhiều hãng xe danh tiếng dính vào gian lận kiểu này và đó chính là câu chuyện để củng cố hơn khẳng định của chúng ta.

Đó là ngành công nghiệp ô tô không chỉ khăng khăng rằng "tôi chỉ cần biết đến việc sản xuất ra những chiếc ô tô tốt" là đủ, mà cũng như mọi ngành khác, họ phải quan tâm và cam kết việc bảo vệ môi trường, một vấn đề toàn cầu, cấp bách và có tầm quan trọng lớn lao. Sự quan tâm cũng như cam kết đó chính là một dạng "quy ước đạo đức ngành" mà bất kể ngành nghề nào cũng cần phải có trong xã hội hiện đại hôm nay.

Đã qua rồi cái ngày người làm gì chỉ biết làm một việc đó, khi mối quan tâm chung của con người đã đa dạng hơn, được xếp hạng ưu tiên đàng hoàng. Những người trẻ, những người muốn được thừa nhận mình là công dân toàn cầu tiên tiến và hiện đại, lại càng phải bày tỏ mối quan tâm ấy hơn nữa, không được phép đặt mình ra ngoài cuộc theo kiểu lý sự cùn "tại sao nghề của tôi lại cần phải biết đến những dữ kiện ấy".

Ở thời đại của internet với kiến thức được chia sẻ nhanh và nhiều như hôm nay, chúng ta lại càng không có lý do nào để bao biện cho sự thờ ơ của mình. Và một khi Việt Nam muốn phát triển, muốn hoà mình vào với thế giới, chính các công dân Việt Nam cũng phải đảm lãnh trách nhiệm để tự bản thân mình không gạt mình ra ngoài rìa thế giới…

Hà Quang Minh

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.