Tờ trình về dự án Nghị quyết Quốc hội về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn trình bày nêu rõ, việc xây dựng Nghị quyết nhằm thể hóa Kết luận số 91-KL/TW ngày 12/8/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW, Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
Xây dựng hành lang pháp lý để huy động nguồn lực đầu tư đảm bảo các điều kiện thực hiện phổ cập giáo dục mẫu giáo. Đảm bảo trẻ em mẫu giáo được tiếp cận giáo dục mầm non có chất lượng; chuẩn bị tốt về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ, ngôn ngữ và tâm lý sẵn sàng đi học, bảo đảm chất lượng để vào lớp một, góp phần vào thực hiện quyền của trẻ em.
Bám sát chủ trương, định hướng của Đảng, các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ về giáo dục, đào tạo, việc xây dựng nghị quyết góp phần đảm bảo an sinh, xã hội, tạo cơ hội cho trẻ em mẫu giáo tất cả các vùng miền trong cả nước được tiếp cận với giáo dục mầm non, tăng cường nguồn lực từ ngân sách trung ương và ngân sách địa phương đầu tư cơ sở vật chất, phát triển đội ngũ.
Ưu tiên đầu tư cho các cơ sở giáo dục mầm non công lập ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, xã thuộc vùng khó khăn theo quy định của Thủ tướng Chính phủ, các khu công nghiệp.
Đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục, tạo điều kiện hỗ trợ, khuyến khích các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước đầu tư phát triển giáo dục mầm non dân lập, tư thục, nhất là tại khu vực khu công nghiệp; kết nối các nguồn lực xã hội hỗ trợ giáo dục mầm non vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Bên cạnh đó, thể hiện tính ưu việt của chế độ và chủ trương đảm bảo công bằng, tiếp cận trong tiếp cận giáo dục; đồng thời, khuyến khích phát triển giáo dục ngoài công lập, tăng cường xã hội hóa giáo dục.
Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án nghị quyết của Ủy ban Văn hóa và Xã hội do đồng chí Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội trình bày khẳng định, phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi (trẻ mẫu giáo) là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, không chỉ là chính sách hỗ trợ giáo dục mầm non mà còn là bước tiến quan trọng trong việc hiện thực hóa công bằng giáo dục, thể hiện rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc chăm lo cho tương lai thế hệ trẻ. Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết xây dựng Nghị quyết về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi với những lý do được nêu tại Tờ trình của Chính phủ.
Về bảo đảm nguồn tài chính, nguồn nhân lực, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng, để hoàn thành mục tiêu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi vào năm 2030, cần có những giải pháp đồng bộ về cơ sở hạ tầng, đội ngũ giáo viên và nguồn lực tài chính,... để chính sách đi vào thực tế hiệu quả, khả thi. Theo Tờ trình của Chính phủ, để triển khai thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi, Nhà nước phải bảo đảm nguồn tài chính và nguồn nhân lực rất lớn.
Về đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, tổng dự toán kinh phí để thực hiện phổ cập giáo dục mầm non 3 đến 5 tuổi (giai đoạn 2026-2030) dự kiến là hơn 116.314 tỷ đồng. Trong đó, tổng kinh phí chi đầu tư xây dựng trường, lớp, bổ sung thiết bị, đồ dùng, đồ chơi bảo đảm điều kiện tối thiểu theo quy định là hơn 91.872 tỷ đồng. Thường trực Ủy ban cho rằng, cần xác định lộ trình theo từng năm học trong giai đoạn 2026-2030, lộ trình này cần được quy định trong nghị quyết để có cơ sở lập kế hoạch chuẩn bị các điều kiện bảo đảm như: xây dựng trường, lớp; kinh phí thực hiện xây dựng trường, lớp theo đề án hằng năm,...
Thường trực Ủy ban cho rằng, các chính sách của nghị quyết cần tập trung hướng tới mục tiêu hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi, trong đó tập trung vào các nhóm chính sách lớn bảo đảm đủ hệ thống trường, lớp học cho tất cả trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi; bố trí đủ giáo viên; đầu tư đủ trang thiết bị dạy học tối thiểu; bố trí đủ kinh phí vận hành hoạt động thường xuyên của cơ sở giáo dục mầm non khi thực hiện phổ cập.
Thường trực Ủy ban cũng nhất trí quy định hỗ trợ kinh phí cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên tại các cơ sở giáo dục mầm non (không bao gồm các cơ sở giáo dục mầm non có liên kết giáo dục và đào tạo với nước ngoài; cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài) thực hiện nhiệm vụ phổ cập giáo dục mẫu giáo. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tập trung xây dựng chính sách đối với giáo viên mầm non thực hiện công tác phổ cập.
Phát biểu tại phiên họp, các đại biểu tán thành cao về việc cần thiết xây dựng, ban hành nghị quyết về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi. Tuy nhiên, cần xem xét kỹ lưỡng tổng thể các nội dung liên quan, nhằm đảm bảo các điều kiện tốt nhất, để trẻ mẫu giáo được tiếp cận giáo dục sớm hơn, hỗ trợ nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục.
Thảo luận tại hội trường, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính Phan Văn Mãi đặt vấn đề có nên chuyển một số trường mầm non trong khu vực đông dân cư cho tư nhân quản lý, đảm bảo chất lượng theo quy định hay không, bởi làm được thì sẽ thu hút tư nhân tham gia đầu tư, không tốn tiền vận hành hàng năm. Dẫn thực tế từ địa phương, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải cho rằng ở nơi đông dân cư, khu vực phát triển thì nhà đầu tư giáo dục mầm non rất nhiều, còn ở vùng khó khăn chưa được quan tâm. Do đó, nếu có đột phá đầu tư mạng lưới trường lớp, chính sách ưu đãi vượt trội với nhà đầu tư thì sẽ thu hút được xã hội tham gia.
Phát biểu kết thúc nội dung phiên họp, để tiếp tục hoàn thiện dự thảo nghị quyết, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị, các cơ quan phối hợp làm rõ, đến năm 2030 có đạt được mục tiêu hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi hay không. Đồng thời, làm rõ tính vượt trội của các chính sách trong dự thảo nghị quyết khi đặt trong tổng thể các chính sách chung về giáo dục hiện có; tính khả thi về nguồn lực con người và kinh phí, lộ trình thực hiện dự thảo nghị quyết trong bối cảnh thực hiện các chủ trương, chính sách chung về giáo dục trong thời gian tới.
Dự tính ngân sách chi trả khoảng 30 nghìn tỷ đồng để miễn học phí từ bậc mầm non đến phổ thông 
Giáo viên mầm non có thể nghỉ hưu trước 5 tuổi so với quy định mà không bị trừ phần trăm lương 
