Chiến dịch tết Mậu Thân năm 68 và ký ức của người trong cuộc

Là một người có 11 năm gắn bó với chiến trường miền Nam chống Mỹ, đồng chí Nguyễn Tài (tức Tư Trọng), nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, nguyên Trưởng ban An ninh Sài Gòn - Gia Định vui vẻ kể lại những kỉ niệm của mình trong chiến dịch Mậu Thân năm 68.

Mặc dù ở độ tuổi xấp xỉ tám mươi, bị chi phối bởi quy luật về thời gian và tuổi tác, sự vất vả, gian nan trên trận tuyến an ninh nhưng đồng chí vẫn giữ được nếp sống lạc quan và tự tin.

Theo đề nghị của chúng tôi, đồng chí đã vui vẻ kể lại những công việc thầm lặng và anh hùng của các chiến sĩ An ninh Sài Gòn - Gia Định trong đợt Tổng tấn công và nổi dậy ở mặt trận Sài Gòn vào mùa xuân Mậu Thân 1968. Vẫn giọng khiêm nhường và trầm tĩnh, đồng chí kể:

Ngày ấy, căn cứ Khu ủy Sài Gòn - Gia Định cũng như Ban An ninh T4 (biệt danh của Ban An ninh Sài Gòn - Gia Định) đóng tại khu vực 10 xã phía Bắc huyện Củ Chi (TP Hồ Chí Minh bây giờ). Sau chiến thắng của ta ở Bình Giã, cuộc chiến tranh đặc biệt của Mỹ - chính quyền Sài Gòn, trên thực tế đã bị phá sản; buộc đế quốc Mỹ phải đưa quân Mỹ trực tiếp thực hiện cuộc chiến tranh cục bộ ở miền Nam năm 1965.

Chúng coi khu vực Bến Cát và Củ Chi ở hai bên sông Sài Gòn là “khu tam giác sắt”. Do vậy, chúng đã cắm chốt Sư đoàn 1, biệt danh là “Anh cả đỏ” ở khu vực Bến Cát – Bình Dương và Sư đoàn 25 (tức Tia chớp nhiệt đới) ở Củ Chi nhằm bảo vệ Sài Gòn và đánh phá các vùng giải phóng của ta ở 2 khu vực này.

Ban chỉ Huy An ninh vũ trang Bến Tre nghiên cứu bàn phương án chiến đấu chống địch lấn chiếm vùng giải phóng.
Ban chỉ Huy An ninh vũ trang Bến Tre nghiên cứu bàn phương án chiến đấu chống địch lấn chiếm vùng giải phóng.

Mùa thu năm 1967, Khu ủy Sài Gòn - Gia Định mở cuộc họp, để đảm bảo an toàn, theo ý kiến của Trung ương Cục, đã phải chuyển địa điểm cuộc họp về vùng căn cứ của Trung ương Cục miền Nam. Anh Nguyễn Văn Vịnh, phái viên của Bộ Chính trị đã đến dự và truyền đạt nhận định của Bộ Chính trị.

Theo đó, nếu mùa khô năm nay, địch không còn phản công chiến lược được nữa thì chúng ta sẽ chủ động tấn công, đánh thẳng vào các đô thị, mà trung tâm là Sài Gòn, có thể vào đầu năm 1968. Nghe anh Vịnh phổ biến chủ trương của Bộ Chính trị, các đồng chí trong Khu ủy đều rất phấn khởi, bởi vì ai cũng chỉ chờ mong ngày ấy đến.

Sau cuộc họp đó, tôi trở lại Củ Chi để tổ chức thực hiện các công việc thuộc phạm vi ngành An ninh; cùng lúc quân Mỹ tổ chức càn và ủi sạch trơn nhà cửa, cây cối 10 xã giải phóng ở Bắc Củ Chi. Chúng làm liên tục mấy tháng liền, kết quả chỉ còn là bình địa.

Theo sự chỉ đạo của Khu ủy thì nhiệm vụ của các chiến sĩ An ninh Sài Gòn - Gia Định trong cuộc Tổng tấn công và nổi dậy đầu xuân năm 1968, là phải diệt bọn ác ôn có nhiều nợ máu với nhân dân, nhất là bọn đầu sỏ, nhằm hỗ trợ cho quần chúng nhân dân nổi dậy. Song căn cứ ở Củ Chi, lúc này thấy không đảm bảo an toàn nên chúng tôi phải tạm di chuyển đến mấy xã giáp sông Vàm Cỏ, thuộc huyện Đức Hoà, tỉnh Long An.

Trước Tết vài ngày, chúng tôi nhận được mệnh lệnh của cấp trên về ngày giờ cụ thể của cuộc Tổng tấn công và nổi dậy ở Sài Gòn là đêm mùng 1 Tết. Tôi đã triệu tập các đồng chí chủ chốt các đơn vị An ninh từ nội thành Sài Gòn về xã An Ninh (giáp bờ sông Vàm Cỏ Đông) để truyền đạt mệnh lệnh.

Tối 29 Tết, anh em quây quần trong một căn nhà lá, dưới lá cờ Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam và ánh đèn dầu, chúng tôi làm lễ đọc lời hiệu triệu của Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam về Tổng tấn công nổi dậy.

Hầu như tất cả mọi người tham dự, khi nghe lời hiệu triệu, đều xúc động rơi nước mắt. Thay mặt lãnh đạo Ban An ninh T4, tôi bày tỏ quyết tâm hoàn thành các nhiệm vụ được giao. Cả đêm hôm đó, mọi người đều không ai ngủ được và chỉ mong trời sáng để kịp trở về đơn vị của mình ở nội thành.

Trưa 30 Tết năm ấy, tôi sử dụng giấy tờ giả và được một cơ sở dùng xe gắn máy đưa vào nội thành Sài Gòn. Lúc đầu tôi ở tại một gia đình cơ sở khu vực Bình Thới. Gia đình đã chuẩn bị cơm Tết đón tôi, nhưng đâu còn bụng dạ nào ngồi để ăn uống. Tôi dành thời gian đi gặp gỡ các cán bộ chủ chốt các đơn vị thuộc An ninh T4, kiểm tra công tác chuẩn bị.

Qua kiểm tra, tôi thấy lúc đó có đơn vị đã nhận đủ vũ khí; có đơn vị do gặp trục trặc trong việc giao nhận nên chưa nhận đủ. Thấy một số anh em băn khoăn, tôi đã nói: Vũ khí có bao nhiêu, có loại gì thì cứ sử dụng để làm nhiệm vụ.

Đêm 30 Tết năm ấy ở Sài Gòn bao trùm không khí Tết ngừng bắn nên quân đội Sài Gòn dường như rất lơi lỏng. Nhưng đến sáng mồng một Tết, qua các tin tức do đài phát thanh nước ngoài đưa tin thì được biết ta đã nổ súng tấn công vào thành phố Huế nên đến tối mồng một Tết, khi đi xem lại tình hình, tôi đã phát hiện trên các đường phố, địch rải quân từng đoạn, từng đoạn.

Còn binh lính đã chụm súng ở trên các hè phố. Ở các khu vực quan trọng, chúng tăng cường phòng thủ. Để tiện cho việc chỉ đạo, anh em lại đưa tôi đến một gia đình cơ sở ở phường Khánh Hội. Gần nửa đêm mồng một Tết, tôi mở đài thu thanh để thường trực theo dõi tình hình.

Vì Đài Phát thanh Sài Gòn phát liên tục 24/24 giờ; và cứ vào đầu mỗi giờ, sau phần điểm giờ là phát một vài tin tức rồi đến chương trình ca nhạc. Khi đến giờ nổ súng, tôi thấy sau phần báo giờ chỉ là những âm thanh sè sè… không có cả việc phát tin.

Như vậy, theo kế hoạch chung đã được biết trước, tôi phán đoán đơn vị biệt động thành được phân công đã chiếm xong Đài phát thanh. Nhưng chờ ít phút sau vẫn không thấy phát đi lời hiệu triệu của Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam, tôi nghĩ có việc trở ngại ở đây.

Cũng từ khu vực Khánh Hội, tôi nghe hướng Dinh Độc lập có tiếng súng nhỏ nổ, nhưng không rõ tin tức ra sao? Mãi đến sáng mùng 2 Tết, qua các đài phát thanh nước ngoài, tôi được biết biệt động của ta đã tấn công vào Đại sứ quán Mỹ ở Sài Gòn và đã chiến đấu rất oanh liệt; vào được Đài Phát thanh Sài Gòn nhưng không thực hiện được kế hoạch đã định.

Các chiến sĩ An ninh Sài Gòn - Gia Định bảo vệ cán bộ Thành Uỷ từ căn cứ về hoạt động.
Các chiến sĩ An ninh Sài Gòn - Gia Định bảo vệ cán bộ Thành Uỷ từ căn cứ về hoạt động.

Qua giao liên, tôi nhận được báo cáo từ các đơn vị An ninh T4. Tại nhà riêng của Đại sứ Mỹ Bân-cơ, chúng đã tăng cường phòng thủ nhiều phía, nên các chiến sĩ ta vẫn không đột nhập vào được. Còn Nguyễn Văn Thiệu thì đi ăn Tết tại TP Mỹ Tho, không ở Sài Gòn.

Ngoài việc diệt ác ở nhiều khu vực trong thành phố, cảnh cáo những tên tay chân có nợ máu với nhân dân, tiểu đội vũ trang của An ninh T4 làm nhiệm vụ dẫn đường cho một tiểu đoàn bộ đội chủ lực của ta có nhiệm vụ từ phía Nam Sài Gòn đánh vào Tổng nha Cảnh sát đã gặp sự đề kháng quyết liệt của địch.

Sau này tôi được biết, trong cuộc chiến đấu ấy, tiểu đội vũ trang An ninh T4 đã hy sinh gần hết. Một số đồng chí khác bị thương nặng đã bị địch bắt làm tù binh. Một đơn vị An ninh vũ trang khác làm nhiệm vụ bảo vệ Ban chỉ huy tiền phương 2 ở phía Nam Sài Gòn cũng chiến đấu rất dũng cảm để bảo vệ an toàn cho Ban chỉ huy.

Sau đợt 1 của cuộc Tổng tấn công và nổi dậy, chỉ đạo của cấp trên là tiếp tục mở các đợt tấn công khác vào các đô thị. Các chiến sĩ An ninh T4 vừa khắc phục những khó khăn do sự kiểm soát ngặt nghèo của địch để trụ bám và xây dựng thêm cơ sở tại nội thành, vừa tiếp tục chuyển vũ khí vào các nơi cất giấu.

Dũng cảm và mưu trí, các chiến sĩ An ninh T4 đã lập thêm nhiều chiến công gây tiếng vang lớn trong thành phố như: Vụ dùng lựu đạn mở và lựu đạn cháy tấn công tên Thiếu tướng Kiểm, Tham mưu trưởng Biệt Bộ phủ Tổng thống chính quyền Sài Gòn; vụ tấn công xe hơi có hộ tống của Thủ tướng chính quyền Sài Gòn Trần Văn Hương ở ngay trong khu vực mà địch coi là an toàn nhất; vụ nổ mìn tại bãi xe ngay Tổng nha Cảnh sát chính quyền Sài Gòn vào lúc tan giờ làm việc; vụ nổ mìn tại rạp Quốc Thanh là nơi bọn cảnh sát và mật vụ chính quyền Sài Gòn tụ tập chơi bời.

Chưa kể đến hoạt động điệp báo đã thu được nhiều tin tức quan trọng, và có một số cơ sở có tác dụng tốt cho đến tận 30/4/1975, trong các chiến công vang dội cũng như thầm lặng đó, không thể quên sự đóng góp không nhỏ của các chiến sĩ nữ giao liên, từ các bà, các chị, đến các cháu thanh nữ ở tuổi 15-16.

Nhiều nữ giao liên bị địch bắt và tra tấn dã man nhưng vẫn giữ vững bí mật và khí tiết cách mạng. Trong số họ, có một số đã hy sinh, một số đến nay vẫn còn mang dấu tích hậu quả của các cuộc tra tấn, nhục hình của địch.

Gần 40 năm trôi qua, các chiến sĩ An ninh T4 ngày ấy đã tham gia cuộc Tổng tấn công và nổi dậy, nhiều đồng chí mãi mãi yên nghỉ dưới nấm mồ, như các anh Năm Tấn (Phó ban An ninh T4), Năm Phụng, Năm Mai, Tám Phong (Ủy viên Ban) và cùng nhiều đồng chí khác mà không thể một lúc kể hết tên được.

Có những đồng chí đến nay còn sống và còn công tác như Chín Cường, Năm Thu, Út Cạn… và còn có những đồng chí do chịu đựng tù đày, đến nay sức khoẻ đã giảm sút, được Đảng và lực lượng Công an cho nghỉ hưu nhưng họ vẫn giữ được ý chí cách mạng. Mỗi người ở mỗi nơi xa nhau nhưng họ không bao giờ quên nhắc đến những người đồng chí, đồng đội thân thương đã không có may mắn thấy được ngày toàn thắng của dân tộc Việt Nam ta. Và mỗi khi có dịp gặp lại, họ lại cùng nhau ôn lại những kỷ niệm của mùa xuân ấy – mùa xuân tấn công và nổi dậy

Các tin khác

Fanpage của Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm ma tuý, Bộ Công an cán mốc 1 triệu người theo dõi vào ngày 23/5.

Bài cuối: “Phủ xanh thông tin” trên môi trường mạng

Những dòng trạng thái tạo viral, những video triệu view của các “Chú Công an” về tuyên truyền pháp luật; phòng chống tội phạm và tệ nạn xã hội; giáo dục trẻ em; hỗ trợ, giúp đỡ người yếu thế... đã góp phần “phủ xanh thông tin” trên môi trường mạng. “Lấy cái đẹp, dẹp cái xấu”, “lan tỏa điều tử tế”... đang đẩy lùi thông tin xấu độc, nâng cao tinh thần cảnh giác trước các thủ đoạn của tội phạm mạng.

Thượng tá Lường Xuân Hùng kể lại việc sơ cứu bé gái Vũ Lê Hồng Hạnh sau khi bị tai nạn do xe máy bất ngờ nổ lốp.

Thượng tá Công an kịp thời sơ cứu em bé qua phút nguy hiểm

Việc kịp thời sơ cứu bé gái bất tỉnh sau tai nạn giao thông của Thượng tá Lường Xuân Hùng và đồng đội không chỉ giúp nạn nhân vượt qua thời khắc nguy hiểm mà còn lan tỏa hình ảnh đẹp về người chiến sĩ CAND gần dân, hết lòng vì nhân dân phục vụ.

Cán bộ Công an tình nguyện hiến máu cứu giúp bệnh nhi đang cấp cứu

Cán bộ Công an tình nguyện hiến máu cứu giúp bệnh nhi đang cấp cứu

Vừa rời lớp tập huấn kiến thức dân tộc ở Trung tâm huấn luyện nghiệp vụ Công an tỉnh Đắk Lắk - khu vực phía Đông, một cán bộ Công an phường Tuy Hòa nhận được thông tin có bệnh nhi cấp cứu cần được tiếp máu, nên anh chạy thẳng đến bệnh viện để tình nguyện hiến máu.

Nữ Hạ sĩ xứ Lạng và tuyệt kỹ dùng yết hầu kéo xe 4 tấn

Nữ Hạ sĩ xứ Lạng và tuyệt kỹ dùng yết hầu kéo xe 4 tấn

Hình ảnh nữ chiến sĩ vóc dáng mảnh mai dùng yết hầu tì sát lưỡi đao sắc lẹm, gồng mình kéo xệch chiếc xe đặc chủng nặng hơn 4 tấn đã khiến hàng ngàn khán giả nín thở. Đằng sau màn biểu diễn ấn tượng tại lễ khai mạc Hội thao CAND năm 2026 diễn ra vào tối 23/5 vừa qua là một hành trình đặc biệt của Hạ sĩ Hoàng Thị Ngọc Linh: từ bỏ tấm bằng cử nhân tài chính để dấn thân vào thao trường đầy mồ hôi và bản lĩnh thép.

Hai cán bộ Trại giam Thủ Đức hiến máu cứu sống phạm nhân

Hai cán bộ Trại giam Thủ Đức hiến máu cứu sống phạm nhân

Ngày 29/5, Thượng tá Ngô Quang Trường, Phó Giám thị Trại giam Thủ Đức (Cục Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng - Cục C10 - Bộ Công an; đóng quân tại xã Tân Minh, tỉnh Lâm Đồng) cho biết, trại đang làm đề nghị khen thưởng đột xuất cho 2 cán bộ của trại do có hành động đẹp, ý nghĩa, kịp thời cứu sống phạm nhân.

Thượng úy Thái Vĩnh Tài - người mười năm bền bỉ hiến máu cứu người

Thượng úy Thái Vĩnh Tài - người mười năm bền bỉ hiến máu cứu người

Chưa tròn tuổi 30 nhưng Thượng uý Thái Vĩnh Tài, Bí thư Chi đoàn Công an xã Vĩnh Thủy, Công an tỉnh Quảng Trị đã có 18 lần tham gia hiến máu nhân đạo. Không chỉ bền bỉ 10 năm liên tục hiến máu cứu người, Thượng uý Thái Vĩnh Tài còn là “ngọn cờ đầu” trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi trên địa bàn.

“Nếu không có các anh chắc chồng tôi bị ngạt bởi khói độc!”

“Nếu không có các anh chắc chồng tôi bị ngạt bởi khói độc!”

Đó là lời chia sẻ của chị Bùi Thị Giáng Hương, cư dân Chung cư Nam An (đường Đinh Bộ Lĩnh, phường Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh) trong buổi gặp mặt, tri ân, tặng quà cho cán bộ chiến sĩ Đội Cảnh sát chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (CNCH) KV16 khi tổ cứu nạn cứu hộ đã cứu người chồng bị tai biến của chị thoát khỏi đám cháy…

Đại tá Nguyễn Thanh Tràng, Phó Giám đốc CATP Cần Thơ trao khen đồng chí Lê Kiên.

Tuổi trẻ Công an Cần Thơ viết tiếp những câu chuyện đẹp về sự cống hiến

Những câu chuyện đẹp của tuổi trẻ Công an thành phố (CATP) Cần Thơ đang hằng ngày được viết một cách rất đỗi bình thường nhưng đầy ý nghĩa. Từ nỗ lực tự học, rèn luyện của người chiến sĩ nghĩa vụ để chạm tay vào tấm HCV thế giới, cho đến hành trình hiến máu cứu người không mệt mỏi của cán bộ trẻ, mỗi việc làm tử tế, mỗi giọt mồ hôi rơi xuống chính là cách họ cụ thể hóa lời dạy của Bác Hồ, vì nhân dân phục vụ... một cách chân thành nhất.

Thượng uý Công an bám bản làng, nhiệt huyết với công việc

Thượng uý Công an bám bản làng, nhiệt huyết với công việc

Công tác tại xã vùng biên giới rẻo cao, cách trung tâm tỉnh Nghệ An hơn 300 km, Thượng uý Nguyễn Thế Hùng không chỉ thực hiện 3 cùng: Cùng ăn, cùng ở, cùng tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân chấp hành nghiêm pháp luật mà còn hướng dẫn sinh kế để từng bước cải thiện đời sống của đồng bào nơi đây…

Đại úy Công an bám địa bàn, giữ bình yên vùng đồng bào dân tộc Khmer

Đại úy Công an bám địa bàn, giữ bình yên vùng đồng bào dân tộc Khmer

Là cán bộ trẻ người dân tộc Khmer, Đại úy Lâm Sa Rai, cán bộ Công an xã Cầu Kè (tỉnh Vĩnh Long) luôn nỗ lực hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, nhất là công tác bảo đảm an ninh lĩnh vực dân tộc, tôn giáo gắn với xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc (ANTQ) ở địa bàn cơ sở.

Thư khen lực lượng Công an khám phá vụ án Xôi Lạc TV

Thư khen lực lượng Công an khám phá vụ án Xôi Lạc TV

Ngày 19/5, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho biết, Đại sứ quán Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland tại Việt Nam có thư cảm ơn lực lượng chức năng Việt Nam về kết quả đấu tranh, triệt phá đường dây Xôi Lạc TV.

Với vai trò Chỉ huy đội, Thiếu tá Hoàng Quý Bao đã phát huy được năng lực, sở trường của từng CBCS, tạo nên sức mạnh tổng hợp.

Thiếu tá Hoàng Quý Bao – Người đi tìm sự thật sau màn hình máy tính

Gần 15 năm gắn bó với lĩnh vực đấu tranh tội phạm sử dụng công nghệ cao, Thiếu tá Hoàng Quý Bao – Phó Đội trưởng Đội 3, Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao, Công an tỉnh Thanh Hóa đã cùng đồng đội bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, làm lộ nguyên hình nhiều đối tượng tưởng như “vô hình” trên không gian mạng.

Thiếu tá Công an lần thứ 43 hiến máu cứu người

Thiếu tá Công an lần thứ 43 hiến máu cứu người

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin về việc một nữ bệnh nhân tại khoa Ung bướu - Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam (đóng tại phường Tam Kỳ, Đà Nẵng) cần gấp 500ml tiểu cầu nhóm máu hiếm AB+, Thiếu tá Trần Văn Thức đã khẩn trương đến bệnh viện làm các xét nghiệm và tiến hành hiến tiểu cầu cứu người.

Nữ Đội trưởng tận tụy góp phần đảm bảo an ninh trật tự địa bàn

Nữ Đội trưởng tận tụy góp phần đảm bảo an ninh trật tự địa bàn

“Nhiệt tình, tận tụy, chủ động, kịp thời trong công tác tham mưu, giỏi chuyên môn và có những cách làm sáng tạo…”, đó là nhận xét của đồng đội khi nói đến Trung tá Nguyễn Thị Bé, Đội trưởng Đội Hồ sơ nghiệp vụ Cảnh sát, Phòng Hồ sơ nghiệp vụ Công an TP Huế. Chị là 1 trong 25 gương mặt phụ nữ Công an tiêu biểu toàn quốc được Bộ Công an vinh danh, trao Giải thưởng “Phụ nữ Công an tiêu biểu” tại nhà hát Hồ Gươm vào tối nay (17/5).