Ngày 24/7, Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN đã tham dự Hội nghị Ủy ban Hiệp ước Khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ) và đối thoại với Ủy ban liên Chính phủ ASEAN về nhân quyền (AICHR) tại Vientaine, Lào.
Đây là các hoạt động đầu tiên trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 57 và các hội nghị liên quan. Thừa ủy quyền của Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đỗ Hùng Việt, Trưởng SOM ASEAN của Việt Nam đã dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam dự họp.
Trong hoạt động đầu tiên của hội nghị, các nước đã dành một phút mặc niệm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng. Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN và Tổng Thư ký ASEAN gửi lời chia buồn sâu sắc tới Chính phủ, nhân dân Việt Nam và gia quyến Tổng Bí thư trước mất mát to lớn này, bày tỏ ngưỡng mộ và trân trọng đối với cuộc đời, sự nghiệp, và những cống hiến to lớn của Tổng Bí thư đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, góp phần thúc đẩy hữu nghị, hợp tác ở khu vực và trên thế giới.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Lào Saleumxay Kommasith thông báo Lào tổ chức quốc tang ngày 25-26/7 bày tỏ niềm tiếc thương vô hạn trước sự ra đi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Thay mặt đoàn Việt Nam, Thứ trưởng Đỗ Hùng Việt bày tỏ xúc động và cảm ơn các nước đã chia buồn và dành tình cảm chân thành đối với Chính phủ và Nhân dân Việt Nam.
Tại cuộc họp Ủy ban SEANWFZ, các nước khẳng định tầm quan trọng của Hiệp ước SEANWFZ đối với hòa bình, an ninh, ổn định ở khu vực, nhất trí cần nỗ lực triển khai toàn diện Kế hoạch Hành động Hiệp ước giai đoạn 2023-2027, nhất là tuân thủ cam kết Hiệp ước, thúc đẩy các nước có vũ khí hạt nhân ký Nghị định thư Hiệp ước SEANWFZ, và tăng cường hợp tác với Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế và các đối tác khác.
Các nước cũng ủng hộ thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa giá trị của hiệp ước ở tầm toàn cầu, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược diễn ra gay gắt và nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân.
Tại phiên đối thoại với các Đại diện AICHR, các nước đánh giá cao nỗ lực của AICHR thúc đẩy hợp tác về quyền con người, kể cả quyền của người khuyết tật, quyền trẻ em; đề nghị AICHR phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên ngành trong xây dựng các Chiến lược triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, lồng ghép hiệu quả nội dung thúc đẩy và bảo đảm quyền con người trên cả ba trụ cột Cộng đồng.
Phát biểu tại các phiên họp, Thứ trưởng Đỗ Hùng Việt ủng hộ đề cao ý nghĩa và tầm quan trọng của Hiệp ước SEANWFZ, trong đó đề xuất ASEAN sớm chuẩn bị đệ trình một nghị quyết về Hiệp ước SEANWFZ lên Đại hội đồng Liên hợp quốc, và tiếp tục thúc đẩy các nước có vũ khí hạt nhân tham gia Nghị định thư SEANWFZ.
Hoan nghênh kết quả AICHR đạt được thời gian qua, Thứ trưởng đề nghị AICHR tiếp tục cách tiếp cận cân bằng, phù hợp với tất cả các nước thành viên, tăng cường trao đổi và hợp tác với các đối tác nhằm chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực, đồng thời phát huy và bảo đảm vai trò dẫn dắt của ASEAN.
Ngày 25/7, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tiếp tục ngày làm việc thứ 2 với phiên toàn thể và phiên họp hẹp của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 57.
Tuyên bố chung của ASEAN chia buồn Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từ trần 
