Phim xoay quanh diễn biến của gia đình mafia gốc Italia của ông trùm Vito Corleone, trong khoảng 10 năm từ 1945 tới 1955. Phần 2 của bộ phim này xuất xưởng năm 1974 và phần 3 - năm 1990.
Đất lành chim đậu
Theo đánh giá của Viện Hàn lâm Điện ảnh Hoa Kỳ, phim Bố già xứng đáng được coi là tác phẩm điện ảnh hay nhất về thế giới gangster và cũng là ứng cử viên cho danh hiệu bộ phim hay nhất của nền điện ảnh Mỹ. Phim từng được nhận ba giải Oscar (phim hay nhất, kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất, vai xuất sắc nhất dành cho Marlon Brando) và 19 giải thưởng khác cùng 17 đề cử vào các giải thưởng điện ảnh có uy tín.
Phim Bố già đã biến thành ngôi sao nhiều diễn viên tham gia mà đại đa số trước đó hầu như không được mấy ai biết tới. Có thể kể ra đây chuyện đã xảy ra với Al Pacino. Ở thời điểm năm 1972, mặc dù đã ở độ tuổi “tam thập nhi lập” nhưng anh vẫn đang là một diễn viên chưa được nhiều người biết tới vì mới chỉ được tham gia hai bộ phim nhựa.
Trong bộ phim thứ hai của đời nghệ sĩ năm 1971 (The Panic in Needle Park), Al Pacino vào vai Bobby, một kẻ nghiện ma túy và đã lọt vào mắt xanh của Francis Coppola. Thế nhưng, các chủ nhân ông ở Hãng Paramount Pictures, cũng như ở bất cứ một xưởng phim Mỹ nào khác, rất dè dặt đối với những diễn viên ít tên tuổi. Vì thế lãnh đạo hãng phim này thoạt tiên đã không muốn chấp thuận một Al Pacino lạ lẫm nào đó vào vai Michael Corleone, con trai cả của ông trùm. Họ chỉ muốn giao vai này cho một trong những ngôi sao đã lừng lẫy như Robert Redford, Warren Beatty hay diễn viên trẻ nhưng đang nổi như cồn là Robert De Niro…
Thế nhưng, đạo diễn Coppola đã tin tưởng ở Al Pacino. Khi người bạn Lucas thầm thì vào tai Coppola rằng, vợ anh thú nhận rằng, Al Pacino dường như nhìn tựa lột trần tất cả phụ nữ có mặt trên trường quay thì đạo diễn phim đã đáp: “Vấn đề là ở chỗ anh ta cũng nhìn tôi như muốn lột trần tôi! Gã chó đẻ đó đúng là một người Italia chính hiệu!”. Các nhà sản xuất đã tìm đủ mọi cách để Francis Coppola loại Al Pacino ra khỏi phim.
Khi xem những đoạn đã được quay, họ luôn luôn nhắc đi nhắc lại câu hỏi: “Tới bao giờ thì cậu này mới bắt đầu diễn xuất một cách thực sự?”. Và chỉ tới khi được xem cảnh nhân vật Michael Corleone ra tay sát hại “gã người Thổ” Virgil Sollozzo và viên đại úy cảnh sát Mark McCluskey (kẻ đã nhận tiền đút lót và làm việc cho Sollozzo), họ mới hiểu ra sự tinh tường thiên tài của Coppola.
Sau thành công trong phim Bố già, Al Pacino đã trở thành một trong những diễn viên được mời chào nhất ở
Không chỉ Al Pacino mà ngay cả siêu sao Marlon Brando mà đạo diễn Francis Coppola chọn vào vai ông trùm thoạt tiên cũng không làm lãnh đạo Hãng
Lời thoại bất hủ
Tháng ba vừa qua, nhân kỷ niệm 40 năm công chiếu phim Bố già, website đã quyết định thống kê những lời thoại và chi tiết hay nhất trong bộ phim đã làm thay đổi không chỉ điện ảnh mà còn cả thế giới thực.
Phải nói rằng, trong bộ phim này đã có rất nhiều lời thoại xứng đáng được trích dẫn, nhưng câu nói đã trở nên rất phổ biến trong đời thường và sau mấy chục năm là câu: “Ta sẽ cho hắn một đề nghị mà hắn không thể nào từ chối được”. Xuất hiện lần đầu trên phim, câu nói lại quay về với màn ảnh - hiện nay trong rất nhiều phim hình sự nhiều nhân vật đã hứa cho kẻ thù của mình “đề nghị mà anh ta không thể nào từ chối”. Trong phim Bố già, ông trùm Don Vito Corleone đã nói câu này với con đỡ đầu là anh chàng kép hát Johnny Fontane khi anh chàng đó than phiền với “Bố già” về việc mãi mà không được nhận vai diễn cần thiết cho anh ta trong phim. Và Vito Corleone đã hứa rằng, nhà sản xuất phim đầy thế lực Jack Woltz, kẻ cương quyết từ chối Fontane vì bị anh chàng này “cắm sừng” chắc chắn sẽ đồng ý để Fontan nhận vai diễn đó: “I´m going to make him an offer he can´t refuse”.
Trong phim Bố già, ngoài lời thoại trên còn có một câu nói nữa cũng rất ấn tượng: “Hãy để bạn bè ở gần mình và để kẻ thù còn ở gần mình hơn nữa” (Keep your friends close, but your enemies closer).
Phim Bố già đã mang lên màn ảnh thứ tiếng lóng của thế giới ngầm ở Mỹ và làm cho nó trở nên dễ hiểu đối với đại đa số dân chúng. Khán giả xem phim được lý giải để hiểu hình tượng câu nói hình ảnh tới từ
Mẫu mực dài lâu
Một trong những cảnh rùng rợn nhất trong phim Bố già liên quan tới cái đầu ngựa đầm đìa máu me mà nhà sản xuất phim Jack Woltz đã thấy trên giường ngủ của mình. Đạo diễn Francis Coppola đã giấu đoàn làm phim và bí mật chuẩn bị để khi quay cảnh này thì mọi sự sẽ diễn ra thật sinh động. Trong quá trình tập cảnh này, khi diễn viên John Marley, thủ vai Jack Woltz cứng đầu cứng cổ đã chối bỏ tiếp nhận từ Vito Corleone chuyển đến qua Tom Hagan (con nuôi ông trùm và cũng là luật sư cố vấn cho công chuyện của gia đình Corleone), nhìn thấy dưới tấm chăn đầu con ngựa Khartoum mà ông ta rất yêu quý, từng được mua với giá 600 nghìn USD, thì đó chỉ là đạo cụ.
Nhưng trước khi quay thật cảnh này thì một cái đầu ngựa thật đã được đưa vào giường. Và thế là, dưới tiếng nhạc du dương, chậm rãi, cứ vang to dần và nhanh dần lên theo nhịp camera tiến lại gần giường, Marley lật tấm chăn đẫm máu ra và thấy một cái đầu ngựa thật mang về từ lò mổ ngựa, anh đã hét lên một cách thực sự kinh hãi.
Sau khi phim Bố già được công chiếu, cảnh rùng rợn với cái đầu ngựa bị chặt đã chuyển từ màn ảnh vào đời thật: các phần tử gangster ở Italia đã gửi những cái đầu ngựa, lừa và dê đầm đìa máu tới nhà của những công chức “cứng đầu cứng cổ” không chịu đi đêm với chúng để hăm dọa.
Ngay trong điện ảnh thì cảnh trên cũng đã được biến tấu vô số lần trong các bộ phim khác nhau. Và theo đánh giá của website trên, ảnh này đã được thực hiện lại đạt hơn cả trong phim The Simpsons, khi nhân vật nữ Lisa tỉnh giấc trên giường và kinh hãi nhìn thấy đầu con ngựa poni của mình…
Đoạn phim vụ giết đứa con trai cả của Vito Corleone, Santino (người mà như Puzo viết, “trừ ông bố ra thì còn ai cũng gọi tắt là Sonny”), năm 1972, khi phim được công chiếu, đã làm khán giả bàng hoàng vì sự tàn bạo của nó. Vụ giết Sonny (do diễn viên James Caan thủ vai), đã kéo dài tới 25 giây. Trên người Sonny đã nổ liên tục tới gần 400 quả pháo giả cho hàng trăm viên đạn bắn vào y.
Khi đó Sonny đã vội vã đi để bảo vệ em gái út Constanzia (Connie) vừa bị chồng mình là Carlo Ricci thượng cẳng chân, hạ cẳng tay nên đã gọi điện thoại cho ông anh cả cầu cứu để Sonny tới mang cô về nhà bố mẹ đẻ. Quá điên tiết vì xót em gái, Sonny đã vội vã phóng tới nhà em rể và rơi vào ổ phục kích bên đường của kẻ thù và đã bị giết.
Các nhà phê bình điện ảnh cho rằng, đạo diễn Coppola đã được gợi ý để thực hiện cảnh quay này từ đoạn kết thúc của phim Bonnie và Clyde (xuất xưởng năm 1967, được coi như khởi đầu cho nền phim hiện đại ở
Có những việc mà diễn viên trong phim Bố già nghĩ ra làm nhưng về sau cũng được học tập. Thí dụ như chuyện Marlon Brando muốn nhân vật Vito Corlenone của mình trông thật đường bệ nên khi thử vai, ông đã độn bông ở dưới má. Trước khi ra sàn quay thử, ông nhìn vào gương nói với hình của mình trong đó: “Đây mới là cái thực sự cần: một cái mõm chó ghê tởm nhưng ở bên trong thật ấm áp”.
Khi quay thật, Brando không phải độn bông dưới má nữa mà sử dụng một bộ hàm giả đặc biệt do các nha sĩ chế tạo. Noi gương Brando, về sau để làm tăng vẻ đường bệ cho nhân vật của mình, các diễn viên khác cũng độn bông dưới má…
Phim Bố già đã làm gia tăng vượt bậc mối quan tâm của khán giả tới mafia và tất cả những gì liên quan tới thế giới ngầm. Ở một mức độ rất cao, tất cả những gì mà chúng ta biết về tội phạm có tổ chức ở Mỹ đều được lấy ra từ bộ ba phim Bố già. Và ngay cả thế giới ngầm trong đời thực cũng lấy từ phim ra nhiều điều hữu ích cho mình. Ngoài ra, không có phim Bố già thì có lẽ đã không có những bộ phim rất hay khác về mafia như Những chàng trai cừ khôi hay Gia đình Soprano…
Phim Bố già cũng được coi như bộ phim “bom tấn” đầu tiên ở
