Bồ Đào Nha dẫn độ cựu điệp viên CIA sang Italia

Vụ án các điệp viên Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) bắt cóc nghi can khủng bố người Ai Cập diễn ra đã 10 năm, Tòa án Italia đã tuyên án và không có ai bị bắt giam hay ngồi tù. Tuy nhiên, các tòa án ở Bồ Đào Nha vừa làm một việc hiếm có: ra lệnh dẫn độ điệp viên cuối cùng sang Italia để thụ án.

Người bị dẫn độ là cựu điệp viên CIA Sabrina de Sousa. Theo lệnh tòa án, bà Sousa sẽ bị dẫn độ sang Italia sau ngày 4-5 tới. Các tòa án Bồ Đào Nha, trong đó có Tòa án Hiến pháp, đã yêu cầu tòa án ở Italia sau khi tiếp nhận bà Sousa nên cho bà quyền được xét xử lại, hoặc ít nhất là cơ hội được trình bày bằng chứng và nhân chứng mới trong một phiên tòa phúc thẩm.

Tuy nhiên, công tố viên Italia Arnando Spataro, một trong các công tố viên tham gia tố tụng vụ xét xử các điệp viên CIA, nói rằng không có cơ sở pháp lý nào cho việc mở lại phiên xét xử đối với bà Sousa, và bà sẽ phải được đưa thẳng đến nhà giam để thụ án tù theo án quyết của tòa án.

Cựu điệp viên CIA Sabrina de Sousa.
Cựu điệp viên CIA Sabrina de Sousa.

Bà Sabrina de Sousa là một trong 26 điệp viên CIA tham gia kế hoạch bắt cóc nghi can khủng bố người Ai Cập tên là Osama Moustafa Hassan Nasr, còn gọi là Abu Omar, vào vào tháng 2-2003. Vụ bắt cóc như phim Hollywood diễn ra giữa ban ngày trên đường phố Milan, Italia. Abu Omar bị giam giữ trong một nhà tù ở căn cứ quân sự Mỹ trên đất Đức một thời gian rồi sau đó luân chuyển sang Ai Cập. Tại đây, Abu Omar bị tra tấn nhưng không khai thác được gì và cuối cùng đã được trả tự do.

Trong quá trình bắt và luân chuyển Abu Omar, các điệp viên CIA đã liên lạc với nhau bằng điện thoại di động trên đất Italia, đồng thời sau đó còn liên tục gọi điện đến Lãnh sự quán Mỹ tại Milan. Nhưng sau khi thực hiện xong điệp vụ bắt cóc Abu Omar họ lại không tháo pin, tắt nguồn để điện thoại vẫn phát sóng di động.

Nhờ đó, cảnh sát thành phố Milan đã dễ dàng lần ra manh mối, ráp nối các vị trí, địa điểm hành động của các điệp viên và vạch trần toàn bộ kế hoạch bắt cóc Abu Omar của các điệp viên CIA. Tháng 7-2005, sau khi có kết luận điều tra của cảnh sát, thẩm phán Guido Salvini của Tòa án Milan phát lệnh bắt giam đối với 22 điệp viên CIA, kể cả  Jeffrey W. Castelli, Trưởng trạm CIA tại Italia giai đoạn từ năm 2003 trở về trước. Bà Sousa cũng nằm trong số đó. Tháng 11-2005, các công tố viên Italia yêu cầu Bộ Tư pháp Italia cho dẫn độ 22 điệp viên CIA sang Italia để xét xử nhưng Bộ này từ chối.

Abu Omar, người bị các điệp viên CIA bắt cóc vào tháng 2-2003.
Abu Omar, người bị các điệp viên CIA bắt cóc vào tháng 2-2003.

Tháng 12-2005, EU ban hành lệnh bắt và tháng 6-2006, Tòa án Italia chính thức phát lệnh bắt đối với 22 điệp viên nói trên. Phiên tòa xét xử (vắng mặt) 22 điệp viên CIA cùng với một đại tá không quân Mỹ bắt đầu khởi sự vào tháng 12-2006. Đến  tháng 11-2009, Tòa tuyên vắng mặt các bị can có tội. Đến tháng 9-2012, Tòa án tối cao Italia tiếp tục giữ nguyên bản án của Tòa sơ thẩm. Và tháng 2-2013, Tòa chính thức tuyên án (vắng mặt) các bị can mức án tù từ 7 đến 10 năm, trong đó cựu Trưởng trạm CIA Jeffrey W. Castelli và một số điệp viên bị tuyên mức án 7 năm tù.

Vụ bắt cóc Abu Omar đã từng là đề tài gây căng thẳng trong quan hệ ngoại giao hai nước Mỹ và Italia xung quanh vấn đề tra tấn tù nhân nghi can khủng bố.

Trong thời gian diễn ra phiên tòa xét xử các điệp viên CIA, Chính quyền Mỹ đã từng gây sức ép yêu cầu Italia hủy án, dừng phiên tòa, viện lý do việc bắt giam không phải là một vụ bắt cóc mà là hoạt động bình thường trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Washington lập luận rằng, việc đưa ra xét xử các điệp viên CIA sẽ làm lộ ra nhiều bí mật liên quan cuộc chiến, và như thế sẽ không có lợi.

Tuy nhiên, Tòa án Italia đã bác bỏ yêu cầu của Washington, cho rằng hành vi bắt người trái phép diễn ra giữa ban ngày trên đường phố Milan là vi phạm pháp luật Italia, do đó tất cả những người có liên quan, kể cả công dân Italia tiếp tay cho các điệp viên CIA, đều phải bị xét xử. Trong số các bị can từng tham gia vụ bắt cóc Abu Omar có điệp viên hàng đầu Italia nhưng ông này đã được tòa tha bổng vì những chứng cứ buộc tội ông ta được xem là "bí mật an ninh quốc gia".

Sau khi tòa tuyên án, một số điệp viên đã được ân xá một phần hoặc hoàn toàn, số khác rời sang các quốc gia có ký hiệp định dẫn độ với Italia để tránh bị bắt. Vì vậy, không điệp viên CIA nào phải ngồi tù ở Italia kể từ khi bị tòa án Italia tuyên án. Ban đầu Sousa cũng lảng tránh Italia, sinh sống ở Mỹ để tránh bị bắt. Sousa là người mang hai quốc tịch, Bồ Đào Nha và Mỹ. Bà làm việc cho CIA tại Italia trong vỏ bọc ngoại giao.

Tuy nhiên, Tòa án Italia đã bác đơn kháng cáo của bà Sousa khi bà yêu cầu xem xét miễn trừ ngoại giao như một số người được hưởng. Năm 2009, bà đâm đơn kiện Bộ Tư pháp Mỹ và CIA để yêu cầu Bộ Tư pháp cấp miễn trừ ngoại giao cho bà để bà không bị bắt theo lệnh của Tòa án Italia và EU. Tuy nhiên, yêu cầu của Sousa không được Bộ Tư pháp đáp ứng. Bực tức, Sousa rời khỏi CIA.

Sau đó, bà quay về Bồ Đào Nha sinh sống để gần gia đình. Khi biết bà Sousa cư trú tại Bồ Đào Nha, Tòa án Italia đã yêu cầu Tòa án Bồ Đào Nha cho dẫn độ bà sang Italia. Tháng 10-2015, bà Sousa bị cơ quan chức năng Bồ Đào Nha bắt tạm giam rồi sau đó được thả, nhưng bị tịch thu hộ chiếu nhằm ngăn chặn bà rời khỏi Bồ Đào Nha. Ngày 22-4-2016, Tòa án Hiến pháp nước này tuyên dẫn độ bà Sousa sang Italia.

Dario Bolognesi, luật sư người Italia bào chữa cho bà Sousa, cho biết ông sẽ sớm gặp các thẩm phán Italia để thảo luận khả năng xin Tổng thống Italia Sergio Mattarella ân xá cho bà Sousa. Lý lẽ được ông Bolognesi đưa ra là các điệp viên CIA cùng bị tuyên án với bà Sousa đã được ân xá, vì thế bà cũng nên được hưởng điều tương tự để đảm bảo công bằng. Vả lại, vai trò của bà Sousa trong vụ bắt cóc Abu Omar không quan trọng lắm cho nên bà cũng có thể được ân xá, luật sư Bolognesi nói.

An Tôn (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.