Ngày 29/10, Dự án truyền thông cộng đồng “CyberZ - Tiên phong phòng trừ lừa đảo” chính thức được phát động tại Trường Đại học Điện lực, Hà Nội, cùng sự hưởng ứng của sinh viên tại Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh. Dự án hướng tới nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng an toàn số và phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của thế hệ trẻ trong phòng ngừa, nhận diện và cảnh báo lừa đảo trực tuyến.
Dự án CyberZ được triển khai dưới sự chỉ đạo của Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an và sự bảo trợ của Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam. Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam phối hợp với TikTok Việt Nam tổ chức dự án, cùng sự hỗ trợ thực hiện của Công ty Cổ phần Công nghệ và Truyền thông LinkStar và Tổ chức Chống Lừa Đảo.
Từ nhận diện nguy cơ đến chủ động phòng ngừa lừa đảo trực tuyến
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những cơ hội mới, đồng thời cũng khiến các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, khó nhận diện. Các đối tượng phạm tội có thể lợi dụng công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói, danh tính và những phương thức thao túng tâm lý để khai thác sự tin tưởng, tình cảm hoặc nỗi sợ hãi của nạn nhân.
Đáng chú ý, ngay cả những người trẻ thường xuyên tiếp cận công nghệ cũng có thể trở thành mục tiêu của tội phạm mạng. Những vụ việc sinh viên bị thao túng tâm lý thông qua thủ đoạn “bắt cóc online” cho thấy việc sử dụng thành thạo các nền tảng số không đồng nghĩa với khả năng tự bảo vệ trước những tình huống lừa đảo phức tạp.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách thức truyền thông phòng, chống lừa đảo, chuyển từ cung cấp thông tin cảnh báo đơn thuần sang trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng và hình thành năng lực ứng phó chủ động cho người sử dụng Internet.
Phát biểu tại lễ phát động, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an, nhấn mạnh, công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến không thể chỉ dừng lại ở việc cảnh báo những thủ đoạn đã xảy ra, mà cần chủ động xây dựng năng lực nhận diện, khả năng ứng phó và sức đề kháng của cộng đồng trước những nguy cơ liên tục biến đổi.
Theo Đại tá Hà Văn Bắc, điểm đáng ghi nhận của CyberZ không chỉ nằm ở các hoạt động truyền thông hay cuộc thi sáng tạo, mà còn ở sự thay đổi trong cách tiếp cận: Không chỉ bảo vệ thế hệ trẻ trước lừa đảo, mà còn phát huy trí tuệ, sức sáng tạo và tinh thần trách nhiệm của người trẻ để cùng tham gia bảo vệ cộng đồng.
Để dự án đạt hiệu quả thực chất, lãnh đạo Cục An ninh mạng đề nghị dự án tập trung vào ba định hướng trọng tâm: Chuyển hóa tri thức thành kỹ năng và hành động thực tế; phát huy vai trò tiên phong của sinh viên, hình thành mạng lưới “Chiến binh số” có trách nhiệm; xây dựng cơ chế phối hợp bền vững giữa cơ quan chức năng, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ, báo chí và thế hệ trẻ.
Đặc biệt, hiệu quả của dự án cần được đánh giá thông qua khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế, từ nhận diện thủ đoạn lừa đảo, kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân đến ứng phó đúng cách khi gặp nguy cơ.
Sinh viên cũng cần được trang bị kiến thức pháp luật, biết cảnh báo có căn cứ và chuyển thông tin đến đúng cơ quan có thẩm quyền, không thay thế lực lượng chức năng trong hoạt động điều tra, xử lý tội phạm.
Phát biểu khai mạc chương trình, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) đánh giá CyberZ là sáng kiến thể hiện tinh thần đổi mới, sáng tạo và trách nhiệm xã hội trong việc huy động thế hệ trẻ tham gia phòng, chống lừa đảo trực tuyến.
Theo ông Vũ Duy Hiền, giá trị của dự án không chỉ nằm ở các hoạt động truyền thông, mà còn ở mô hình hợp tác, kết nối thế mạnh của các bên trong lĩnh vực chuyên môn, công nghệ, giáo dục, truyền thông và sức sáng tạo của sinh viên.
Khi những nguồn lực này được tập hợp và phát huy vì mục tiêu chung, dự án có điều kiện tạo ra các giá trị thiết thực, vượt ra ngoài phạm vi hoạt động riêng lẻ của từng tổ chức.
Hiệp hội An ninh mạng quốc gia kỳ vọng CyberZ sẽ góp phần phát hiện những ý tưởng mới, những tài năng trẻ và hỗ trợ các sáng kiến có tiềm năng phát triển thành những giải pháp hữu ích phục vụ cộng đồng
Phát huy sức sáng tạo của sinh viên, xây dựng mạng lưới “lá chắn số”
Điểm nhấn của CyberZ là khuyến khích sinh viên chuyển từ vai trò tiếp nhận thông tin cảnh báo sang chủ động tham gia phòng, chống lừa đảo trực tuyến.
Thông qua các hoạt động cung cấp tri thức, đào tạo kỹ năng, thực hành tình huống và sáng tạo nội dung truyền thông, dự án hướng tới xây dựng cộng đồng sinh viên có khả năng nhận diện nguy cơ, tự bảo vệ bản thân và lan tỏa kiến thức an toàn số tới gia đình, bạn bè và xã hội.
Một trong những hoạt động trọng tâm là cuộc thi CyberZ Challenge, tạo môi trường để sinh viên phát huy tư duy sáng tạo, đề xuất các ý tưởng truyền thông và giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống lừa đảo trực tuyến.
Những ý tưởng xuất sắc sẽ được lựa chọn để tiếp tục hoàn thiện, kết nối nguồn lực triển khai thực tế, hướng tới phát triển các hoạt động cộng đồng có tính kế thừa và bền vững.
Cùng với đó, Cổng thông tin CyberZ được xây dựng nhằm tập hợp kiến thức, tài liệu và các hoạt động của dự án. Đây là không gian để sinh viên tiếp cận thông tin, kiểm tra kiến thức, thực hành nhận diện những tình huống lừa đảo thường gặp và nâng cao kỹ năng ứng phó trên môi trường số.
Bên cạnh đó, #LuaDaoTrucTuyen tiếp tục là hashtag chính của chương trình năm nay trên TikTok, với hơn 151.500 nội dung được đăng tải tính đến thời điểm hiện tại. Thông qua hashtag này, các nhà sáng tạo nội dung và sinh viên được khuyến khích tiếp tục sáng tạo, chia sẻ các video cung cấp kiến thức, hướng dẫn nhận diện và phòng tránh lừa đảo trực tuyến. Đồng thời, người dùng có thể tìm kiếm hashtag #LuaDaoTrucTuyen trên TikTok để dễ dàng tiếp cận những thông tin và kỹ năng hữu ích, chủ động bảo vệ bản thân và lan tỏa kiến thức tới cộng đồng.
Phát động tại Hà Nội, lan tỏa hưởng ứng từ Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh
Lễ phát động Dự án CyberZ được tổ chức tại Trường Đại học Điện lực, Hà Nội, với sự tham gia của các cơ quan quản lý, tổ chức, doanh nghiệp, chuyên gia và đông đảo sinh viên.
Trong khuôn khổ chương trình, ban tổ chức giới thiệu mục tiêu, định hướng triển khai dự án; ra mắt Cổng thông tin CyberZ và chính thức phát động cuộc thi CyberZ Challenge.
Các hoạt động trình diễn, tương tác trên Cổng thông tin CyberZ được tổ chức nhằm giúp sinh viên trực tiếp trải nghiệm những tình huống nhận diện, kiểm tra kiến thức và lựa chọn phương án xử lý trước các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến.
Cùng hưởng ứng lễ phát động tại Hà Nội, sinh viên tại Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh tham gia chương trình thông qua các điểm cầu kết nối, góp phần mở rộng phạm vi tiếp cận và lan tỏa thông điệp phòng, chống lừa đảo tới cộng đồng sinh viên tại nhiều địa phương.
Tại Đà Nẵng, chương trình có sự hưởng ứng của Câu lạc bộ An ninh mạng, Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt – Hàn (VKU) thuộc Đại học Đà Nẵng. Tại TP Hồ Chí Minh, hoạt động có sự tham gia của Câu lạc bộ Marketing, Đại học Hoa Sen.
Sự hưởng ứng của sinh viên tại ba thành phố không chỉ tạo nên không gian kết nối, chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm, mà còn thể hiện định hướng phát triển CyberZ thành một mạng lưới cộng đồng rộng khắp, trong đó người trẻ đóng vai trò tích cực trong lan tỏa nhận thức và kỹ năng an toàn số.
Bên cạnh các hoạt động dành cho sinh viên, CyberZ khuyến khích doanh nghiệp tham gia với vai trò đối tác, nhà tài trợ và đơn vị đồng hành, đóng góp nguồn lực về công nghệ, chuyên môn và truyền thông, hỗ trợ những sáng kiến có giá trị thực tiễn.
Thông qua sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, tổ chức xã hội, cơ sở giáo dục, báo chí, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng sinh viên, dự án hướng tới xây dựng mô hình truyền thông phòng, chống lừa đảo có tính tương tác, sáng tạo và khả năng lan tỏa lâu dài.
Từ lễ phát động tại Hà Nội và sự hưởng ứng tại Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, CyberZ đặt mục tiêu đưa kiến thức an toàn số trở thành kỹ năng thiết thực, khuyến khích mỗi sinh viên không chỉ biết tự bảo vệ mình mà còn trở thành một “lá chắn số”, chủ động góp phần bảo vệ cộng đồng trước các nguy cơ lừa đảo trực tuyến.
