Trong bối cảnh Internet và mạng xã hội ngày càng gắn bó với đời sống, trẻ em, thanh thiếu niên vừa có thêm cơ hội học tập, kết nối, phát triển bản thân, vừa đứng trước nguy cơ bị lừa đảo, thao túng tâm lý, bắt nạt, dụ dỗ và xâm hại trực tuyến. Những thủ đoạn tưởng chừng quen thuộc nhưng liên tục biến đổi dưới tác động của công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đòi hỏi công tác bảo vệ người trẻ trên môi trường số phải được thực hiện chủ động, liên tục và có sự chung tay của toàn xã hội.
Trang bị kỹ năng để không trở thành nạn nhân
Thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh về Chiến dịch “Không một mình” năm 2026, Công an Cà Mau phối hợp tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, giáo dục kỹ năng an toàn trực tuyến. Chiến dịch diễn ra từ ngày 10/10 đến hết 10/12/2026, hướng đến trẻ em, học sinh, thanh thiếu niên từ 10 đến 22 tuổi, đồng thời nâng cao trách nhiệm của giáo viên, phụ huynh và người chăm sóc trẻ trong bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.
Chương trình do Phòng An ninh mạng phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức, với sự tham gia của các nhà sáng tạo nội dung và 150 đoàn viên, sinh viên tiêu biểu. Thông qua những tình huống thực tế, báo cáo viên giúp sinh viên nhận diện thủ đoạn lừa đảo “việc nhẹ lương cao” trên Telegram, giả mạo khuôn mặt, giọng nói người thân bằng công nghệ AI để vay tiền, dụ dỗ cho thuê, mượn tài khoản ngân hàng và tống tiền qua các ứng dụng hẹn hò.
Đáng chú ý là người trẻ không chỉ được cảnh báo về những nguy cơ mà còn được hướng dẫn cách ứng phó khi gặp sự cố. Từ nguyên tắc “Chậm lại 3 giây” trước khi tương tác, không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP, đến cách báo cáo tài khoản độc hại và tìm kiếm sự trợ giúp khi bị đe dọa, mỗi kỹ năng đều góp phần hình thành thói quen sử dụng Internet có trách nhiệm.
Đại tá Hoàng Ngọc Đạo, Trưởng phòng An ninh mạng cho biết: “Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng mà cần sự đồng hành của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Quan trọng nhất là giúp các em nhận diện được nguy cơ, biết cách tự bảo vệ và mạnh dạn lên tiếng, tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống bất thường. Khi các em không còn đơn độc trước những đe dọa trực tuyến, nguy cơ bị xâm hại sẽ được hạn chế hiệu quả hơn”.
Cùng với tuyên truyền trực tiếp, mạng lưới “Câu lạc bộ niềm tin số” được giới thiệu, phát động mở rộng với sự hưởng ứng của 50 KOL, quản trị viên và nhà sáng tạo nội dung trên địa bàn tỉnh. Đây là lực lượng có khả năng tiếp cận đông đảo người dùng, nhất là giới trẻ, góp phần lan tỏa thông điệp tích cực, xây dựng văn hóa ứng xử văn minh và kết nối cộng đồng cùng tham gia bảo vệ trẻ em. Mỗi đoàn viên, sinh viên được khuyến khích trở thành một “Đại sứ an toàn số học đường”, không chỉ tự bảo vệ mình mà còn biết hỗ trợ bạn bè khi gặp khủng hoảng trực tuyến.
Từ lớp học đến cộng đồng, không để trẻ em đơn độc
Ở bậc THCS, Phòng An ninh mạng phối hợp Công an phường Vĩnh Trạch và Trường THCS Võ Nguyên Giáp tổ chức tuyên truyền, trang bị kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng tránh nguy cơ bị xâm hại trên không gian mạng cho học sinh. Những cảnh báo về đường link giả mạo, mã độc, tuyển cộng tác viên trực tuyến để chiếm đoạt tài sản, mạo danh cơ quan chức năng, ngân hàng nhằm lấy cắp thông tin được truyền tải qua video minh họa và tình huống thực tế, giúp các em dễ hiểu, dễ nhớ, dễ áp dụng.
Ông Nguyễn Quốc Tự, Hiệu trưởng Trường THCS Võ Nguyên Giáp cho biết: “Việc trang bị kỹ năng an toàn trên không gian mạng cho học sinh là rất cần thiết, bởi các em tiếp xúc với Internet từ sớm nhưng không phải lúc nào cũng đủ khả năng nhận biết những nguy cơ tiềm ẩn. Sự phối hợp giữa lực lượng Công an và nhà trường giúp học sinh nâng cao ý thức tự bảo vệ, đồng thời nhắc nhở phụ huynh quan tâm, đồng hành cùng con trong quá trình sử dụng mạng xã hội”.
Không chỉ dừng lại ở việc nhận diện thủ đoạn, các em còn được hướng dẫn cách xử lý khi phát hiện dấu hiệu bất thường: không truy cập đường link không rõ nguồn gốc, không chia sẻ thông tin nhạy cảm, không tự giải quyết những tình huống bị đe dọa mà cần báo ngay cho cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng.
Dịp này, Công an phường Vĩnh Trạch trao 500 kg gạo hỗ trợ 50 học sinh có hoàn cảnh khó khăn của trường, góp phần lan tỏa tinh thần sẻ chia, đồng hành với trẻ em.
Tại Trường Tiểu học và THCS Nguyễn Việt Khái, xã Cái Đôi Vàm, nội dung tuyên truyền được cô đọng qua video clip về 3 thủ đoạn thao túng “bắt cóc online” và thông điệp “5 không để an toàn trên mạng”: Không nghe – Không nói – Không tin – Không sợ hãi – Không làm theo.
Qua đó, học sinh được nhắc nhở không nghe theo người lạ, không tiết lộ thông tin cá nhân, không tin vào lời mời nhận quà, trúng thưởng bất thường, không hoảng sợ trước tin nhắn đe dọa và tuyệt đối không làm theo yêu cầu đáng ngờ trên mạng khi chưa hỏi ý kiến người lớn. Chương trình còn trao 100 phần quà cho học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, kết hợp tuyên truyền với hoạt động chăm lo, động viên các em vươn lên trong học tập.
Tại xã Thanh Tùng, Công an xã phối hợp tổ chức tuyên truyền, lan tỏa thông điệp “Kết nối không tổn thương” tại Trường THCS Thanh Tùng, thu hút khoảng 700 lượt học sinh tham dự. Những phương thức, thủ đoạn lừa đảo, đe dọa, dụ dỗ và xâm hại trực tuyến được phân tích bằng cách tiếp cận gần gũi, giúp học sinh hiểu rằng chỉ một phút thiếu cảnh giác cũng có thể dẫn đến hậu quả khó lường.
Em Trịnh Thảo Ngân, học sinh lớp 6A, Trường THCS Thanh Tùng, chia sẻ: “Qua buổi tuyên truyền, em biết không nên chia sẻ thông tin cá nhân, không bấm vào đường link lạ và không làm theo yêu cầu của người không quen biết trên mạng. Nếu gặp chuyện khiến em lo sợ hoặc bị ai đó đe dọa, em sẽ báo ngay cho cha mẹ, thầy cô để được giúp đỡ”.
Đến nay, Phòng An ninh mạng Công an Cà Mau đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến Chiến dịch “Không một mình - Phòng, chống xâm hại trực tuyến” tại gần 20 trường học, với sự tham gia của trên 600 giáo viên, chuyên gia, KOL và trên 4.000 lượt học sinh, sinh viên.
“Không một mình” không chỉ là tên gọi của một chiến dịch, mà còn là lời nhắn gửi rằng không trẻ em nào phải tự đối mặt với những tổn thương trên không gian mạng. Khi gia đình lắng nghe, nhà trường chủ động bảo vệ, người dùng có trách nhiệm và cộng đồng cùng hành động, những cạm bẫy trực tuyến sẽ khó có cơ hội đẩy người trẻ vào tình thế đơn độc. Đó cũng là nền tảng để tỉnh Cà Mau xây dựng không gian mạng an toàn, nhân văn, nơi trẻ em được bảo vệ, tự tin kết nối và phát triển lành mạnh trong thời đại số.