Bản chất của công nghệ deepfake, những thủ đoạn lừa đảo phổ biến

Nhằm góp phần lan tỏa thông điệp sử dụng Internet an toàn, ngày 29/1, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an và hỗ trợ truyền thông của Tạp chí An ninh mạng Việt Nam và VCCorp, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phối hợp cùng TikTok Việt Nam tổ chức tọa đàm với chủ đề “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake” - sự kiện trong khuôn khổ chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến 2025”.

Tọa đàm quy tụ sự tham gia của các chuyên gia đến từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, đại diện Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cùng chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý, giáo  dục...

Nội dung chính của tọa đàm tập trung làm rõ bản chất của công nghệ deepfake, những thủ đoạn lừa đảo phổ biến hiện nay cũng như các xu hướng tội phạm mạng mới xuất hiện trong thời gian gần đây. Các chuyên gia sẽ phân tích những tình huống thực tế, từ việc giả mạo khuôn mặt, giọng nói người thân để vay tiền, lừa chuyển khoản, cho đến việc giả danh doanh nghiệp, cơ quan chức năng nhằm chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, các chiêu trò lợi dụng tâm lý dịp Tết như khuyến mãi “sốc”, quà tặng cuối năm, hay thông báo trúng thưởng giả mạo sẽ được mổ xẻ cụ thể, giúp người tham dự nhận diện rõ ràng hơn các dấu hiệu rủi ro.

“Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”: Chung tay đẩy lùi lừa đảo trực tuyến -0
Quang cảnh toạ đàm.

Tại chương trình Tọa đàm “Vui tết an toàn - Không lo Deepfake”, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nhận định, nhìn vào bức tranh tổng thể về tình hình lừa đảo trực tuyến hiện nay, chúng ta có thể thấy những chuyển biến tích cực, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức mới...

“Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”: Chung tay đẩy lùi lừa đảo trực tuyến -0
Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nhận định, nhìn vào bức tranh tổng thể về tình hình lừa đảo trực tuyến hiện nay.

Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là các hình thức lừa đảo không mất đi, mà đang chuyển sang những phương thức tinh vi hơn, trong đó nổi bật là việc lợi dụng công nghệ deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói và danh tính, gây khó khăn lớn cho người dùng trong việc nhận diện thật - giả. Trước thực tiễn đó, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia đã đưa ra một số cảnh báo quan trọng đối với người dùng khi tham gia giao dịch, mua sắm và tương tác trên không gian mạng, đặc biệt trong dịp cao điểm Tết Nguyên đán.

Những cảnh báo này cho thấy, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, an toàn không gian mạng phụ thuộc ngày càng lớn vào kỹ năng nhận diện, thói quen kiểm chứng và ý thức tự bảo vệ của mỗi người dùng. Việc nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng nhận diện và xây dựng các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát deepfake được nhấn mạnh là yêu cầu cấp thiết trong bảo vệ an toàn thông tin và an ninh số hiện nay.

Để “Giải mã công nghệ, nhận diện thủ đoạn và lá chắn phòng vệ trong kỷ nguyên AI”, chuyên gia Vũ Duy Hưng - Hưng AI Creative đưa ra nhận định, “Deepfake & Voice cloning: Khi “mắt thấy, tai nghe” chưa chắc là thật”. Theo ông Vũ Duy Hưng, deepfake đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng nhất của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, khi ranh giới giữa thật và giả ngày càng bị xóa nhòa. Từ hình ảnh, giọng nói đến video, các công cụ AI hiện nay cho phép tạo ra nội dung giả mạo với độ chân thực cao, dễ tiếp cận và khó phân biệt bằng mắt thường...

Bên cạnh những phân tích, cảnh báo ở góc độ kỹ thuật, tọa đàm còn tiếp cận vấn đề từ khía cạnh tâm lý - xã hội, làm rõ lý do vì sao con người dễ “sập bẫy” lừa đảo deepfake, nhất là trong những thời điểm cảm xúc chi phối mạnh như dịp cuối năm.

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia Viện Tâm lý  Việt - Pháp, “sống trong một thế giới quá tải về mặt thông tin dễ tạo thành những “điểm mù nhận thức” khiến những người trẻ trở thành mục tiêu lừa đảo trên mạng. Tốc độ và hội chứng FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) khiến chúng ta thiếu kiểm soát cảm xúc, thiếu cân nhắc rủi ro. Tâm lý bầy đàn, tin thưởng mù quáng vào những bằng chứng giả trên mạng xã hội. Thiếu tư duy phản biện, thiếu tư duy tài chính số, ưu tiên tốc độ hơn kiểm chứng và nhu cầu được công nhận, được chú ý khiến người trẻ dễ sa vào bẫy của các chiêu trò lừa đảo!”...

Xuân Mai

Các tin khác

Cảnh báo chiêu lừa “phạt nguội 50.000 VND” qua website giả mạo dịch vụ công

Cảnh báo chiêu lừa “phạt nguội 50.000 VND” qua website giả mạo dịch vụ công

Lợi dụng tâm lý chủ quan của nạn nhân trước khoản phạt nhỏ, đối tượng lừa đảo phát tán tin nhắn giả mạo “phạt nguội 50.000 VND”, dẫn dụ người dân truy cập website giả Cổng dịch vụ công để đánh cắp thông tin ngân hàng. Chỉ sau vài thao tác nhập dữ liệu thẻ và mã OTP, nạn nhân có thể mất tiền trong tài khoản bởi thủ đoạn lừa đảo tinh vi, khó nhận biết.

VinaPhone hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao cho người Việt Nam ở nước ngoài

VinaPhone hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao cho người Việt Nam ở nước ngoài

Trong bối cảnh yêu cầu chuẩn hóa thông tin thuê bao ngày càng được siết chặt, nhiều người Việt Nam đang sinh sống, làm việc ở nước ngoài băn khoăn về cách xác thực thông tin thuê bao cho số điện thoại VinaPhone của mình đang sử dụng mà không cần về nước. Với hướng dẫn cụ thể từ VinaPhone, người dùng hoàn toàn có thể chủ động tự hoàn tất thủ tục ngay trên điện thoại, đảm bảo liên lạc thông suốt và tránh nguy cơ bị gián đoạn dịch vụ.

Bảo đảm an ninh dữ liệu, tăng cường hợp tác quốc tế về an ninh mạng

Bảo đảm an ninh dữ liệu, tăng cường hợp tác quốc tế về an ninh mạng

Lần đầu tiên, khái niệm “an ninh dữ liệu” được quy định một cách đầy đủ, xác lập vị trí độc lập trong hệ thống pháp luật tại Luật An ninh mạng. Bên cạnh đó, Luật An ninh mạng cũng đã bổ sung, tăng cường các quy định về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng; khuyến khích nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực an ninh mạng. 

“Bẫy mật ngọt” và mồi nhử vô hình không gian số

“Bẫy mật ngọt” và mồi nhử vô hình không gian số

Chiến thuật tuyển mộ nguồn tin đang dịch chuyển hoàn toàn sang không gian số. Các tương tác trực tuyến được xây dựng khéo léo, vừa tạo niềm tin vừa mở ra kênh khai thác thông tin tinh vi từ những đối tượng thiếu cảnh giác.

Toạ đàm AI và báo chí: Khi công nghệ phải đi cùng chuẩn mực

Toạ đàm AI và báo chí: Khi công nghệ phải đi cùng chuẩn mực

Tọa đàm “Trí tuệ nhân tạo (AI) và báo chí” do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) phối hợp cùng các Đại sứ quán Canada, Na Uy, New Zealand và Thụy Sĩ tổ chức chiều 25/3 tại Hà Nội, đã đặt ra một vấn đề cốt lõi rằng trong bối cảnh AI bùng nổ, niềm tin của công chúng trở thành nền tảng sống còn với báo chí. Các nhà báo và chuyên gia nhấn mạnh, AI cần được sử dụng như công cụ hỗ trợ, trong khi quyền kiểm soát và trách nhiệm biên tập phải luôn thuộc về con người.

Cảnh giác với “ma trận” lừa đảo nhắm vào người yếu thế

Cảnh giác với “ma trận” lừa đảo nhắm vào người yếu thế

Theo dõi các diễn đàn, hội nhóm từ thiện, các bài đăng kêu gọi hoặc tổng kết hoạt động giúp đỡ người yếu thế trên mạng xã hội (MXH), các đối tượng tạo lập tài khoản giả mạo người kêu gọi từ thiện hoặc “đóng vai” là người thành đạt ở nước ngoài, hứa hẹn giúp đỡ một khoản tiền lớn để nạn nhân mất đi sự đề phòng, từ đó từng bước đưa họ vào... “ma trận” lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Đây là thủ đoạn lừa đảo mới xuất hiện trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.

Bác bỏ thông tin bịa đặt “2 chiến sĩ Cảnh sát giao thông hi sinh khi truy đuổi phương tiện vi phạm”

Bác bỏ thông tin bịa đặt “2 chiến sĩ Cảnh sát giao thông hi sinh khi truy đuổi phương tiện vi phạm”

Chiều 16/3, Công an tỉnh Thanh Hoá khẳng định, thông tin lan truyền trên mạng xã hội cho rằng “2 chiến sĩ Cảnh sát giao thông hi sinh khi truy đuổi phương tiện vi phạm giao thông” là hoàn toàn bịa đặt, sai sự thật. Hiện lực lượng chức năng đang xác minh, làm rõ chủ tài khoản và nguồn phát tán thông tin để xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

CSGT bác thông tin "xe đầu kéo tông xe ô tô do mâu thuẫn cá nhân"

CSGT bác thông tin "xe đầu kéo tông xe ô tô do mâu thuẫn cá nhân"

Do thiếu quan sát nên khi vào vòng xoay, xe ô tô 5 chỗ bị xe đầu kéo tông trúng và bị đẩy đi một đoạn gần 20m. Nhiều người chứng kiên đã quay clip đăng tải lên mạng xã hội với nội dung do mâu thuẫn cá nhân, chủ 2 phương tiện tông nhau để giải quyết mâu thuẫn mà coi thường tính mạng người đi đường…