Vụ án quả thực đã làm cho Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Vĩnh Phúc rất vất vả trong công tác điều tra. Bởi vụ án có đông bị can, các đối tượng phạm tội đều là những người có chức vụ, quyền lực và có cả những mối quan hệ chồng chéo nên việc điều tra chịu khá nhiều áp lực. Chính vì vậy, theo Đại tá Đỗ Văn Hoành, Phó Giám đốc Công an tỉnh Vĩnh Phúc, cơ quan CSĐT tỉnh đã phải tiến hành các bước điều tra cực kỳ cẩn thận và khách quan. Các quyết định tố tụng của vụ án đều phải được cân nhắc và có sự thống nhất cao của 3 ngành tư pháp Trung ương.
Vì sao vụ án điều tra kéo dài đến 2 năm vẫn chưa kết thúc?
Ngày 9/11/2010, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Vĩnh Phúc đã khởi tố vụ án. Nhưng cho đến nay, gần 2 năm trôi qua, vụ án vẫn chưa đi đến hồi kết. Có lẽ đây cũng là thắc mắc của nhiều người dân khi họ đang chờ một sự phán xét công tâm dành cho những đối tượng có chức quyền mà "coi trời bằng vung".
Tập trung nghiên cứu tài liệu về vụ án này, chúng tôi được biết, trong giai đoạn 1 của vụ án, cơ quan CSĐT đã khởi tố 7 bị can, gồm: Lại Hữu Lân; Nguyễn Xuân Trường; Nguyễn Thị Kim Liên; Vũ Văn Chức; Nguyễn Xuân Liễn; Nguyễn Thị Ngọc và Nguyễn Ngọc Quyền. Nhưng gần đến thời gian hết thời hiệu điều tra, đối tượng Nguyễn Ngọc Quyền lại thông báo bị rối loạn thần kinh. Vì việc giám định về bệnh thần kinh có thể kéo dài nên tháng 8/2011, cơ quan CSĐT đã kết thúc điều tra vụ án, chuyển Viện KSND tỉnh truy tố 6 bị can, riêng trường hợp Nguyễn Ngọc Quyền tách ra để khi nào có kết luận giám định về bệnh thần kinh sẽ xử lý sau. Xét không nên tách vụ án, Viện KSND tỉnh đã trả lại hồ sơ vụ án, yêu cầu tiếp tục kết luận điều tra về hành vi của Nguyễn Ngọc Quyền.
Có quỹ thời gian nên các điều tra viên đã yêu cầu đối tượng Quyền khẩn trương giám định bệnh. Theo yêu cầu của đối tượng, cơ quan CSĐT đã trưng cầu giám định pháp y tâm thần đối với bị can Quyền tại Trung tâm giám định pháp y tâm thần tỉnh Vĩnh Phúc. Ngày 12/8/2011, đơn vị này đã kết luận: "Hiện tại bị can Nguyễn Ngọc Quyền có đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi". Mở rộng điều tra trong giai đoạn này, cơ quan Công an đã làm rõ và khởi tố, bắt tạm giam đối tượng Dương Đình Tâm về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ (vai trò giúp sức).
Tâm đã khai nhận về vai trò chủ mưu của Nguyễn Anh Quân trong trò biến dự án trang trại của UBND phường Đồng Tâm thành dự án xây đô thị của mình. Vì lúc trước, Nguyễn Anh Quân không hề để lại bất cứ bút tích gì liên quan đến vụ việc. Từ lời khai của Tâm, hành vi phạm tội của Quân bắt đầu hé lộ, tuy nhiên mới chỉ có một lời khai… Lại hết thời hạn điều tra nên cơ quan CSĐT Công an tỉnh lại kết luận điều tra lần thứ 2, trong đó kiến nghị về vai trò phạm tội của Nguyễn Anh Quân…
Cuối tháng 10/2011, Viện KSND tỉnh lại trả lại hồ sơ, đề nghị tiếp tục điều tra bổ sung về hành vi phạm tội của Nguyễn Anh Quân. Mở rộng vụ án, các điều tra viên đã phúc cung lời khai của các đối tượng đã bị bắt tạm giam. Sau đó, lần lượt các bị can Quyền, Ngọc đã khai nhận về vai trò của Quân trong vụ việc. Bản thân Quyền còn khai ra, Quân hứa hẹn sau khi lấy xong dự án sẽ chia cho Quyền một ô để làm nhà cho mát mẻ (!).
Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Vĩnh Phúc đã khởi tố bị can, ra lệnh bắt tạm giam đối với Nguyễn Anh Quân. Nhưng theo xác định, đối tượng Quân đã xuất cảnh ra nước ngoài nên Công an tỉnh Vĩnh Phúc có công văn đề nghị Văn phòng Interpol ra lệnh truy nã quốc tế đối với Nguyễn Anh Quân. Bản kết luận điều tra vụ án lần 3 đã được hoàn thành vào ngày 24/12/2011.
Sau đó, Viện KSND đã ra cáo trạng, chuyển Tòa án nhân dân tỉnh để tiến hành xét xử. Trong thời gian đó, cơ quan CSĐT Công an tỉnh Vĩnh Phúc lại củng cố được hành vi của ông Nguyễn Văn Hòa, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng nên đã tiến hành khởi tố đối tượng. Vì thế, Tòa án nhân dân tỉnh đã chuyển lại hồ sơ vụ án để cơ quan CSĐT nhập vụ án Nguyễn Văn Hòa vào cùng…
Cũng trong tiến trình vụ án này, cơ quan điều tra xác định Quân cho Lân 1 xe ôtô trị giá 1,1 tỷ đồng nên đã ra quyết định tạm giữ chiếc xe này. Ngoài ra, dù đã bị khởi tố tại ngoại, ông Lân khai báo không thành khẩn, viết đơn thư tố cáo sai sự thật, gây khó khăn cho cơ quan điều tra. Vì thế, ngày 3/5, Viện KSND đã phê chuẩn quyết định bắt tạm giam đối với bị can Lại Hữu Lân. Và thông tin mới nhất chúng tôi nhận được, Nguyễn Anh Quân đã bị cảnh sát nước ngoài bắt giữ theo lệnh truy nã quốc tế và đang chuẩn bị dẫn độ về Việt
Các quan chức phạm tội vì mục đích gì?
Chiều 7/5, được phép của cơ quan điều tra, chúng tôi đã có cuộc tiếp xúc với một số bị can trong vụ án. Bị can Nguyễn Xuân Trường, nguyên là Chủ tịch UBND phường Đồng Tâm, đôi mắt đỏ hoe. Các điều tra viên cho biết, Trường rất thành khẩn. Trường cũng nhận thức rõ với chúng tôi các sai phạm của mình.
Nguyên nhân vì sao thì Trường cũng nói rất rõ và chúng tôi cũng hiểu rất rõ. Bản thân Trường đang là Chủ tịch UBND phường Đồng Tâm, con trai, con gái đều đang công tác tại UBND TP Vĩnh Yên, cũng như Thành ủy Vĩnh Yên, liệu anh ta có dám chống lại "chủ trương" (dù là miệng) của các lãnh đạo cao nhất của UBND và Thành ủy Vĩnh Yên hay không? Vì thế, dù biết sai nhưng Trường vẫn nể nang, làm theo. Hơn nữa, bản thân anh ta cũng được vụ lợi khá nhiều trong vụ việc này.
Trường được nhận quà một số lần từ Quân- Tâm: số tiền 13 triệu đồng một số lần Tâm mang đến kèm hồ sơ; hơn 18 triệu tiền kè bờ ao của nhà Trường nhân tiện nhân công của Quân đang san lấp mặt bằng, và có cả lời hứa hẹn của Quân nếu bớt được tiền bồi thường quỹ đất II thì sẽ "cho các anh ở thành phố 2 tỷ, cho phường 2 tỷ". Bản thân Trường cũng đã tính đến bài chia chác số tiền 2 tỷ này như thế nào.
Bị can Lại Hữu Lân khỏe khoắn và nhanh nhẹn so với tuổi của mình. Khi chúng tôi hỏi "Ông đã được tống đạt kết luận điều tra của cơ quan Công an chưa? Có thay đổi lời khai gì không?". Ông Lân trả lời: "Không thay đổi gì". Ông ta bảo mình sai vì nể nang Quân là chỗ quen biết thân thiết với gia đình. Ông ta không nhận chiếc ôtô bị thu giữ là vụ lợi từ việc giúp đỡ Quân làm dự án Đồng Tâm, nhưng cũng phải thừa nhận rằng chưa giúp đỡ Quân việc gì khác ngoài dự án Đồng Tâm và từ trước đến nay Quân cũng chưa cho gì ngoài chiếc xe ôtô trị giá hơn tỷ đồng ấy.
Có vẻ ngang nhất là bị can Nguyễn Ngọc Quyền. Tuy nhiên, ông ta cũng thừa nhận dự án Đồng Tâm có sai phạm, nhưng lại cho rằng chỉ cần xử phạt hành chính là đủ (!). Trong các bản lời khai, Quyền cũng thừa nhận được Quân hứa sẽ cho một ô đất của dự án xây nhà và lời hứa "chia cho các anh ở thành phố 2 tỷ đồng từ việc không phải bồi thường quỹ đất II cho phường" (trong đó Quyền thừa hiểu mình sẽ có phần bởi là người đứng đầu Thành ủy Vĩnh Yên). Ngoài ra, theo lời khai của ông Tâm, trong quá trình giao đất để làm dự án, Tâm đã trực tiếp đưa cho ông Quyền 2 lần với tổng số tiền là 35.000.000đ.
Trong vụ án có đến 8 bị can là các cán bộ của tỉnh Vĩnh Phúc đã bị khởi tố. Trong phần lí lịch cá nhân đều ghi rõ cả 9 bị can đều từng được nhiều cấp khen thưởng trong quá trình công tác. Thế có đáng không khi họ vì những lý do trên mà đánh đổi sự nghiệp của mình?
