Bài  cuối: Giải quyết những bức thiết trong phát triển kinh tế - xã hội

Thông tin về kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Đề án 204, Đề án 06 trong năm 2025 của TP Hồ Chí Minh, ông Đặng Minh Thông, Phó Bí thư Thành ủy, Phó Trưởng Ban thường trực Ban Chỉ đạo về khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số thành phố khẳng định, TP Hồ Chí Minh là địa phương tiên phong hợp nhất Cổng Dịch vụ công TP vào Cổng Dịch vụ công quốc gia, vận hành thống nhất từ 19/6/2025.

Thành phố cũng là địa phương đầu tiên được Bộ Công an lựa chọn thí điểm 5 dịch vụ công thiết yếu tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia.

Giảm hàng chục nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính

Đến cuối năm 2025, TP Hồ Chí Minh đã công bố danh mục 2.507 thủ tục hành chính (TTHC) và hiện có 2.223 TTHC thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính. Đồng thời thành phố đã rà soát, đề xuất cắt giảm 538 trong số 1.487 TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Việc cắt giảm chi phí tuân thủ TTHC cho người dân, doanh nghiệp đạt gần 22,5%, từ mức 78.860 tỷ đồng giảm xuống còn 61.127 tỷ đồng. Tỷ lệ cắt giảm thời hạn giải quyết TTHC với 474 thủ tục đạt hơn 39%; tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình đạt hơn 80% trong tổng số TTHC; tiếp nhận hồ sơ trực tuyến của thành phố hiện đạt 70%, riêng cấp xã đạt hơn 81%...

TP Hồ Chí Minh cũng đã phê duyệt và áp dụng 2.038 quy trình nội bộ giải quyết TTHC 2 cấp chính quyền, Trung tâm Chuyển đổi số thành phố đã tích hợp, kết nối 56/82 dịch vụ công thiết yếu trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và đang tiếp tục phối hợp các bộ, ngành triển khai tích hợp các dịch vụ còn lại. Trong năm, Công an TP cũng đã ban hành kế hoạch xây dựng bộ phận Một cửa các cấp và tổ chức thí điểm bộ phận Một cửa tại 20 xã, phường và 2 kiosk thủ tục hành chính.

Là địa phương dẫn đầu cả nước về kết nối, làm sạch dữ liệu chuyên ngành, TP Hồ Chí Minh đã ban hành danh mục 45 cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối, liên thông hơn 45 triệu dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trong đó, đã hoàn thành số hóa 4 loại sổ hộ tịch với hơn 15,3 triệu dữ liệu. Hoàn thành 5,7 triệu dữ liệu đăng ký đất đai, hơn 3,8 triệu thửa đất cùng 7,4 triệu dữ liệu về hôn nhân, 11,6 triệu dữ liệu bảo hiểm xã hội, 3,1 triệu thông tin về người lao động và 850 nghìn dữ liệu thành viên các tổ chức chính trị - xã hội.

Năm học 2024-2025 đã có trên 123 nghìn văn bằng tốt nghiệp được tích hợp lên VNeID. Đồng thời 4.837 cập nhật thông tin chủ tàu cá; cập nhật dữ liệu thân nhân liệt sĩ, Mẹ Việt Nam Anh hùng, hỗ trợ thu nhận ADN cho 124 trường hợp chưa xác định danh tính.

Với nguồn tài nguyên và hạ tầng số sẵn có, TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh khai thác, tái sử dụng dữ liệu phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đã thực hiện chi trả trợ cấp an sinh xã hội không dùng tiền mặt cho trên 182 nghìn đối tượng, chiếm 70% số người được hưởng. Liên thông dữ liệu đất đai trong giải quyết TTHC giữa công chứng - đăng ký đất đai - thuế; triển khai sổ sức khỏe điện tử tại 100% cơ sở khám chữa bệnh với 3,4 triệu sổ đã kích hoạt, hơn 98 nghìn giấy chuyển tuyến, 533 nghìn giấy hẹn tái khám và thí điểm bệnh án điện tử tại Bệnh viện Chợ Rẫy với trên 22,4 nghìn lượt thông báo.

Qua hạ tầng số, thành phố đã tiếp nhận gần 228 nghìn lượt góp ý vào văn kiện Đại hội Đảng qua VNeID; triển khai quét Căn cước tại ga Metro Bến Thành, xác thực sinh trắc học tại sân bay Tân Sơn Nhất, Côn Đảo; đưa vào sử dụng ứng dụng Công dân số thành phố với trên 614,8 nghìn lượt tải và 6,1 triệu lượt tương tác.

Công an thành phố đã ứng dụng thiết bị xác minh nhân thân di động tại các sự kiện chính trị lớn để bảo đảm an ninh, an toàn. Theo ông Đặng Minh Thông, những kết quả trên tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của TP Hồ Chí Minh trong triển khai Đề án 06, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số toàn diện.

Với vai trò cơ quan thường trực Tổ Công tác triển khai Đề án 06 của thành phố, Đại tá Nguyễn Đình Dương, Phó Giám đốc Công an thành phố cho biết, kết quả đạt được trong giai đoạn vừa qua, thành phố tiếp tục giữ vị thế đầu tàu, dẫn dắt Chuyển đổi số quốc gia.

Trong đó dữ liệu cơ bản của công dân về căn cước, cư trú, y tế, bảo hiểm xã hội, giáo dục, đất đai, tình trạng hôn nhân đã được hình thành, kết nối, sẵn sàng khai thác. Đồng thời điều kiện phát triển Công dân số đã cơ bản được đảm bảo, tỷ lệ người dân có định danh điện tử mức 2 đạt 85% cùng nhiều tiện ích, ứng dụng của Đề án 06 đã được triển khai và đem lại hiệu quả kinh tế.

Để áp ứng yêu cầu Chuyển đổi số năm 2026 và những năm tiếp theo, cùng với các sở, ngành, Công an thành phố tiếp tục giữ vai trò chủ công trong tạo lập giữ liệu dùng chung của thành phố. Dựa trên dữ liệu dân cư là dữ liệu gốc để chuẩn hóa thành các bộ dữ liệu có độ chính xác cao. Qua đó sẵn sàng cung cấp cho sàn dữ liệu thành phố, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, triển khai đề án bản sao số, bản đồ số gắn với công tác đảm bảo ANTT, phục vụ công tác quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế số.

Đặc biệt, Công an thành phố sẽ tiếp tục tham mưu, đề xuất HĐND thành phố các chính sách miễn, giảm phí, lệ phí sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán trực tuyến để khuyến khích, thay đổi thói quen của người dân. Tiếp tục thực hiện phương án cắt giảm TTHC có thành phần hồ sơ có thể thay thế bằng dữ liệu.

Theo Đại tá Nguyễn Đình Dương, Công an thành phố đang phối hợp với các sở, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch triển khai 4 trụ cột phát triển Công dân số. Trong đó danh tính số sẽ đảm bảo toàn bộ công dân, doanh nghiệp có tài khoản định danh mức 2; phương tiện số đảm bảo toàn bộ số hộ gia đình có ít nhất 1 phương tiện thông minh. Về tài khoản số, đảm bảo toàn bộ công dân từ 18 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán điện tử, tài khoản an sinh xã hội được tích hợp trên VNeID.

Đối với vấn đề kỹ năng số, mục tiêu đặt ra là toàn bộ những công dân trưởng thành hiểu biết cơ bản về kỹ năng sử dụng ứng dụng công dân số thành phố và VNeID. Từ nguồn dữ liệu trên, TP Hồ Chí Minh sẽ triển khai hệ thống quét sinh trắc học tại các địa bàn trọng yếu, triển khai hệ thống camera kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đảm bảo ANTT, ATGT, phát hiện đối tượng trong diện quản lý. Trong đó tập trung định danh, kiểm soát đối tượng ma túy để góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu thành phố không ma túy trong những năm tới.       

Đưa sản phẩm KHCN vào giải quyết những vấn đề bức thiết

Nhằm đẩy mạnh phát triển KHCN, ĐMST và chuyển đổi số trên địa bàn, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đầu tư phát triển hạ tầng số hiện đại, đồng bộ, dung lượng lớn, băng thông cao theo từng lĩnh vực như chính quyền số, kinh tế số, xã hội số, dữ liệu số, an toàn mạng, nông thôn thông minh, y tế thông minh, giáo dục thông minh…

Tập trung xây dựng trung tâm tính toán hiệu năng cao để xử lý lượng dữ liệu khổng lồ, làm tiền đề vật lý cho sự phát triển của các mô hình AI phức tạp. Ngoài việc triển khai hạ tầng kỹ thuật phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp, thí điểm các khu vực sandbox cho UAV, thành phố sẽ ứng dụng KHCN đối với lĩnh vực logistics và giám sát đô thị; tích hợp cụm cảng để hình thành "siêu cảng số".

Tập trung nâng cao tương tác giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp cũng như đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và các nền tảng số dùng chung để tập trung giải quyết hiệu quả các vấn đề cấp bách của thành phố do Trung ương giao như giảm ùn tắc giao thông, giải quyết ngập nước, kiểm soát ô nhiễm môi trường và xây dựng "thành phố văn minh - không ma túy".

Không chỉ phát triển KHCN trong phạm vi thành phố, năm nay TP Hồ Chí Minh sẽ triển khai Đề án "Kết nối các sàn giao dịch công nghệ vùng Đông Nam Bộ", hình thành hệ thống liên kết thị trường KHCN. Trong đó ưu tiên đặt hàng các nhiệm vụ giải quyết vấn đề bức thiết trong nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, bảo vệ môi trường, y tế, giáo dục, văn hóa và du lịch.

Ngoài những sản phẩm KHCN đang được khẩn trương xúc tiến, TP Hồ Chí Minh đã tổng hợp 39 đề xuất danh mục công nghệ chiến lược. Thực hiện khảo sát sơ bộ năng lực nghiên cứu - phát triển đối với 11 nhóm công nghệ chiến lược và 35 sản phẩm công nghệ trọng điểm và phối hợp với Trường Đại học Bách Khoa tổ chức khảo sát toàn diện, làm cơ sở xây dựng kế hoạch phát triển công nghệ chiến lược tại thành phố. Về kết quả nghiên cứu và chuyển giao, hiện TP Hồ Chí Minh đã thu hút 21 hồ sơ đăng ký tham gia

Đề án hình thành Trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế. Trong đó có 5 tổ chức đủ điều kiện và 3 hồ sơ của 2 tổ chức được phê duyệt thuộc lĩnh vực vật liệu tiên tiến, chip IoT, cảm biến. Sau khi đưa Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo vào hoạt động, hệ sinh thái ĐMST trên địa bàn đã được củng cố với 55 trung tâm, vườn ươm công lập và tư nhân. Đã thu hút 162 dự án ĐMST nhận hỗ trợ không hoàn lại, hoạt động sở hữu trí tuệ đạt kết quả tích cực với 243 đơn đăng ký sáng chế, giải pháp hữu ích và 87 văn bằng bảo hộ.

Ngoài ra, hệ sinh thái doanh nghiệp KHCN trên địa bàn cũng phát triển với 143 doanh nghiệp, chiếm khoảng 20% của cả nước. Ngay khi thành phố khởi động quỹ đầu tư mạo hiểm cho KHCN, ĐMST và chuyển đổi số, doanh nghiệp đã cam kết tài trợ vốn 150 tỷ đồng. Với hạ tầng trên, mục tiêu đạt tỷ lệ nội địa hóa đạt 80 - 85% đối với UAV và 30 - 45% đối với robot và hướng tới mức 55 - 70% vào năm 2030 sẽ sớm trở thành hiện thực.

Đồng thời, hệ thống hạ tầng và các nguồn lực trên là cơ sở để TP Hồ Chí Minh thực hiện các mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng KHCN, ĐMST và chuyển đổi số vào thực tế. Nhất là khi lĩnh vực KHCN của thành phố đã thu hút gần 1,8 tỷ USD, chiếm 22% tổng vốn FDI trong năm ngoái cũng như các dự án công nghệ cao với tổng cam kết vốn đầu tư trên 4,5 tỷ USD như G42 UAE 2 tỷ USD, Viettel Data Center 140MW, CMC 250 triệu USD, SAP Labs 150 triệu EUR, cùng các tập đoàn NVIDIA, AMD, Intel.

Để hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả triển khai chính sách về phát triển KHCN, ĐMST và chuyển đổi số, một loạt vướng mắc về cơ chế, chính sách và hạ tầng đã được TP Hồ Chí Minh kiến nghị với Chính phủ cùng các bộ, ngành như hoàn thành và triển khai Cổng "một cửa số tập trung" Quốc gia để thống nhất trong tiếp nhận và giải quyết hồ sơ hành chính từ Trung ương đến địa phương. Tích hợp AI hỗ trợ người dân, doanh nghiệp trong sử dụng dịch vụ công trực tuyến; tích hợp AI hỗ trợ cán bộ, công chức, viên chức trong tiếp nhận và giải quyết hồ sơ hành chính, nâng cao chất lượng giải quyết hồ sơ.

Đặc biệt, cần sớm nâng cấp Cổng thanh toán trực tuyến quốc gia để đảm bảo trả tin xác thực thanh toán và đồng bộ trạng trái thanh toán kịp thời, góp phần nâng cao sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Bổ sung thêm nhiều phương thức, cách thức thanh toán không dùng tiền mặt trong giải quyết hồ sơ TTHC, dịch vụ công trực tuyến để tạo thuận tiện cho người dân.

Ngoài ra cần hướng dẫn cụ thể xây dựng quy trình nội bộ, quy trình điện tử tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả không phụ thuộc địa giới hành chính để thay thế quy trình nội bộ hiện nay. Việc xem xét, hướng dẫn không thực hiện số hóa kết quả giải quyết TTHC trong lĩnh vực chứng thực nhằm giảm áp lực cho cán bộ tiếp nhận hồ sơ tại Trung tâm hành chính công cấp xã cũng được TP Hồ Chí Minh nêu ra.

Đối với việc hình thành sản phẩm KHCN phục vụ kinh tế - xã hội, GS TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc ĐHQT TP Hồ Chí Minh cho rằng, vướng mắc về thể chế và các quy trình liên quan đến sở hữu trí tuệ, định giá tài sản trí tuệ, góp vốn… đang là rào cản.

Khi muốn chuyển giao công nghệ, thành lập doanh nghiệp công nghệ hoặc phân chia lợi ích từ bản quyền, các nhà khoa học thường phải đối mặt với rủi ro về pháp lý, doanh nghiệp thấy rủi ro cũng chùn tay. Vì vậy, vai trò của Nhà nước cần thể hiện rõ ở công đoạn này. Vấn đề khác được GS TS Nguyễn Thị Thanh Mai nhắc tới là cơ hội và cơ chế đầu tư rủi ro cho giai đoạn thử nghiệm và phát triển sản phẩm mẫu. Trong đó vai trò của doanh nghiệp trong trường học chưa thực sự là người dẫn dắt ứng dụng đi vào thị trường.

Ngược lại, doanh nghiệp thường xuất hiện ở giai đoạn cuối để mua sản phẩm trong khi điều quan trọng là doanh nghiệp cần đồng hành ngay từ đầu, cùng đặt ra bài toán, cùng chia sẻ rủi ro và cùng hưởng lợi. Vì vậy, để triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW bằng những kết quả đo đếm được, cần có mô hình tổ chức mới, không chỉ để kết nối thị trường, mà còn để thực sự kết hợp "3 nhà" trong giải quyết nhu cầu của thị trường, của xã hội.