Theo Reuters, Washington đang giữ kín các điều khoản trong biên bản ghi nhớ (MOU) với Tehran cho đến khi văn kiện được ký chính thức tại Thụy Sĩ ngày 19/6. Tuy nhiên, một quan chức Mỹ mới đây đã tiết lộ nội dung của một tài liệu với tiêu đề "Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran" được cho là bản sao đầy đủ của MOU giữa hai nước này.
Nội dung của 14 điểm trong tài liệu nêu trên như sau:
1. Mỹ và Iran cùng các đồng minh trong cuộc xung đột hiện tại ký kết bản ghi nhớ này để tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon, và cam kết từ nay trở đi không khởi xướng bất kỳ cuộc xung đột hay hoạt động quân sự nào chống lại nhau, kiềm chế việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau, đồng thời đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Lebanon. Thỏa thuận cuối cùng sẽ xác nhận việc chấm dứt vĩnh viễn xung đột trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon và các điều khoản khác.
2. Mỹ và Iran cam kết tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, kiềm chế không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.
3. Mỹ và Iran cam kết đàm phán và đạt được thỏa thuận cuối cùng trong tối đa 60 ngày, có thể gia hạn theo thỏa thuận chung.
4. Ngay sau khi ký kết bản ghi nhớ này, Mỹ sẽ bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và mọi hoạt động cản trở đối với Iran, và sẽ chấm dứt hoàn toàn lệnh phong tỏa hải quân trong vòng 30 ngày. Trong thời gian này, lưu lượng tàu thuyền sẽ được điều chỉnh theo tỷ lệ phù hợp với số lượng tàu thuyền trước xung đột được Iran khôi phục. Mỹ cũng cam kết rút quân khỏi khu vực lân cận Iran trong vòng 30 ngày sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.
5. Sau khi ký kết bản ghi nhớ này, Iran sẽ nỗ lực hết sức để đảm bảo an toàn cho việc đi lại của các tàu thương mại mà không phải trả phí, trong vòng 60 ngày, từ vịnh Ba Tư đến biển Oman và ngược lại. Việc lưu thông tàu thuyền thương mại sẽ được nối lại ngay lập tức, và xét đến nhu cầu loại bỏ các trở ngại kỹ thuật và quân sự, việc rà phá thủy lôi do Iran thực hiện sẽ được tiến hành trong vòng 30 ngày. Iran sẽ tiến hành đối thoại với Oman để xác định việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai tại eo biển Hormuz, thảo luận với các quốc gia ven biển khu vực vịnh Ba Tư khác, phù hợp với luật pháp quốc tế hiện hành và chủ quyền của các quốc gia ven eo biển Hormuz.
6. Mỹ cam kết cùng với các đối tác khu vực xây dựng một kế hoạch cụ thể, được hai bên nhất trí, với kinh phí ít nhất 300 tỷ USD cho việc tái thiết và phát triển kinh tế của Iran. Cơ chế thực hiện kế hoạch này sẽ được hoàn thiện như một phần của thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày. Tất cả các giấy phép, quyền miễn trừ và sự cho phép cần thiết cho các giao dịch tài chính liên quan sẽ được Mỹ cung cấp.
7. Mỹ cam kết chấm dứt mọi hình thức trừng phạt đối với Iran, bao gồm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nghị quyết của Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và tất cả các hình thức trừng phạt đơn phương của Mỹ, cả sơ cấp và thứ cấp, theo một lịch trình đã được thỏa thuận như một phần của thỏa thuận cuối cùng. Iran và Mỹ thừa nhận tầm quan trọng sống còn của vấn đề chấm dứt trừng phạt nêu trên và bày tỏ ý định sẽ ngay lập tức giải quyết các vấn đề này trong các cuộc đàm phán để đạt được thỏa thuận chung.
8. Iran tái khẳng định rằng họ sẽ không mua hoặc phát triển vũ khí hạt nhân. Mỹ và Iran đã nhất trí giải quyết việc xử lý vật liệu làm giàu dự trữ theo một cơ chế do hai bên cùng thỏa thuận theo lịch trình đã nêu trong điều 7, với phương pháp tối thiểu là pha loãng tại chỗ dưới sự giám sát của IAEA. Hai bên cũng nhất trí thảo luận về vấn đề làm giàu uranium và các vấn đề khác được hai bên cùng thỏa thuận liên quan đến nhu cầu hạt nhân của Iran, dựa trên một khuôn khổ thỏa đáng được nhất trí trong thỏa thuận cuối cùng. Mỹ và Iran thừa nhận tầm quan trọng sống còn của các vấn đề hạt nhân nêu trên. Hai bên bày tỏ ý định sẽ ngay lập tức giải quyết những vấn đề này trong các cuộc đàm phán để đạt được thỏa thuận chung.
9. Trong khi chờ đợi thỏa thuận cuối cùng, Mỹ và Iran đồng ý duy trì hiện trạng. Iran sẽ duy trì hiện trạng chương trình hạt nhân của mình, còn Mỹ sẽ không áp đặt bất kỳ lệnh trừng phạt mới nào và sẽ không triển khai thêm lực lượng trong khu vực.
10. Mỹ cam kết rằng ngay sau khi ký kết bản ghi nhớ này và cho đến khi các lệnh trừng phạt chấm dứt, Bộ Tài chính Mỹ sẽ miễn trừ cho việc xuất khẩu dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và các sản phẩm phái sinh của Iran, cũng như tất cả các dịch vụ liên quan, bao gồm các giao dịch ngân hàng, bảo hiểm, vận chuyển…
11. Mỹ cam kết sẽ cho phép sử dụng đầy đủ các khoản tiền và tài sản bị đóng băng hoặc hạn chế của Iran sau khi bản ghi nhớ này được thực hiện. Mỹ và Iran sẽ cùng nhau thống nhất các thủ tục liên quan đến việc giải phóng các khoản tiền này trong quá trình đàm phán. Các khoản tiền này, dù được giữ lại trong tài khoản ban đầu hay được chuyển giao, sẽ được sử dụng đầy đủ để thanh toán cho bất kỳ bên thụ hưởng cuối cùng nào được Ngân hàng Trung ương Iran chỉ định. Mỹ cam kết sẽ cấp tất cả các giấy phép và sự ủy quyền cần thiết tương ứng.
12. Mỹ Iran nhất trí sẽ thiết lập một cơ chế điều hành để giám sát việc thực hiện thành công bản ghi nhớ này và việc tuân thủ thỏa thuận cuối cùng trong tương lai.
13. Sau khi ký kết bản ghi nhớ, và tùy thuộc vào việc bắt đầu thực hiện các điều 1, 4, 5, 10 và 11 của bản ghi nhớ, cũng như việc tiếp tục thực hiện các biện pháp này, Mỹ và Iran sẽ bắt đầu đàm phán về thỏa thuận cuối cùng đối với các điều khoản còn lại.
14. Thỏa thuận cuối cùng sẽ được thông qua bằng một nghị quyết ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Iran lần đầu xác nhận ký thỏa thuận trực tuyến với Mỹ
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei hôm 17/6 đã lần đầu tiên lên tiếng xác nhận việc Mỹ và Iran ký kết MOU về chấm dứt xung đột bằng hình thức kỹ thuật số. Ông Esmaeil Baghaei nêu rõ, văn bản được ký bởi Tổng thống của cả hai nước, được hoàn thiện và thỏa thuận chính thức có hiệu lực.
"Khi văn bản được ký kết bởi các cấp thẩm quyền cao nhất của cả hai nước, việc vi phạm nó đương nhiên sẽ phải gánh chịu những tổn thất lớn hơn. Vừa qua, từ những kinh nghiệm trong quá khứ, chúng tôi ưu tiên điều này xảy ra hơn", ông Baghaei nói.
Theo nhà ngoại giao Iran, từ thời điểm MOU có hiệu lực, hai bên sẽ có 60 ngày để đàm phán về vấn đề hạt nhân và các lệnh trừng phạt. Nếu các cuộc đàm phán đạt được kết luận sớm hơn thì càng tốt. Nhưng với tính chất phức tạp của vấn đề, khung thời gian 60 ngày là hợp lý, và nếu cần thiết, có thể được gia hạn.
Đặc biệt, ông Baghaei nhấn mạnh, năng lực tên lửa của Iran không phải là chủ đề để thảo luận, thêm rằng, sự hiện diện của đội ngũ đàm phán Iran tại Geneva (Thụy Sĩ) vẫn nằm trong chương trình nghị sự, nhưng bản thân việc ký kết đã được thực hiện bằng hình thức kỹ thuật số.
Được biết, lễ ký kết MOU giữa Mỹ và Iran sẽ diễn ra vào ngày 19/6 tại Burgenstock, một khu nghỉ dưỡng trên núi ở miền Trung nước này. Đây là nơi từng đăng cai tổ chức hội nghị thượng đỉnh hòa bình Ukraine vào năm 2024.
Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho hay, họ đã liên lạc chặt chẽ với Mỹ, Iran, Pakistan và Qatar trong vài ngày qua nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho một cuộc gặp để thảo luận về khả năng ký kết MOU, cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho việc đến Thụy Sĩ của các phái đoàn.
“Địa điểm này đã được đề xuất bởi các bên trung gian hòa giải Pakistan và Qatar, cũng như bởi Mỹ và Iran”, Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ nêu rõ.
