Những lát cắt thú vị từ sứ mệnh Artemis II của NASA

Những hình ảnh đầu tiên của chuyến đi ngắn, tầm nhìn dài 

Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) hôm 3/4 (giờ địa phương) đã công bố những hình ảnh đầu tiên do các phi hành gia trên tàu vũ trụ Orion ghi lại, trong hành trình tiến về phía Mặt trăng thuộc khuôn khổ sứ mệnh Artemis II. 

Theo đó, những hình ảnh này được chỉ huy sứ mệnh Reid Wiseman chụp bằng thiết bị máy tính cá nhân, cụ thể là một máy tính bảng có camera, sau khoảng một ngày rưỡi kể từ khi cất cánh.

Bức ảnh đầu tiên cho thấy một lát cắt cong của Trái đất qua cửa sổ khoang tàu. Bức thứ hai hiện ra toàn bộ “Hành tinh xanh” với các đại dương được những dải mây trắng xoáy bao phủ và thậm chí xuất hiện ánh sáng cực quang màu xanh lục ở phía Bắc Cực. 

CNN cho hay, bức ảnh đầu tiên được Trạm Kiểm soát sứ mệnh của NASA tại Trung tâm Vũ trụ Johnson (bang Texas) miêu tả là một lời nhắc nhở rằng dù đi xa đến đâu, chúng ta vẫn là một thế giới, cùng quan sát, hy vọng và vươn tới những tầm cao mới.

Bà Lakiesha Hawkins, Trưởng nhóm hệ thống thám hiểm của NASA bày tỏ: “Thật tuyệt khi nghĩ rằng, ngoại trừ bốn người bạn của chúng ta, tất cả chúng ta đều được thể hiện trong hình ảnh này”.

Sứ mệnh Artemis II chính thức rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy (bang Florida, Mỹ) vào ngày 2/4, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực quay trở lại Mặt trăng của con người. Đến chiều muộn 3/4, chỉ huy Reid Wiseman cùng phi hành đoàn đã cách Trái đất hơn 180.000 km và đang tiếp tục hành trình hướng tới Mặt trăng, với quãng đường còn lại khoảng 240.000 km. Dự kiến, tàu sẽ tiếp cận khu vực Mặt trăng vào ngày 6/4.

Đây là lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ con người thực hiện chuyến bay có người lái bay quanh Mặt trăng, đồng thời cũng là nhiệm vụ có phi hành đoàn đầu tiên sử dụng hệ thống tên lửa đẩy SLS và tàu vũ trụ Orion.

Dù cả SLS và Orion đã trải qua nhiều năm nghiên cứu, phát triển và tham gia các chuyến bay thử nghiệm không người lái, Artemis II được xem là bài kiểm tra then chốt về độ tin cậy của hai hệ thống này trong điều kiện thực tế, khi yếu tố an toàn con người được đặt ở mức cao nhất.

Riêng chi phí phát triển tên lửa SLS đã vượt 24 tỷ USD kể từ năm 2010, khiến chương trình nhiều lần đối mặt với tranh cãi liên quan đến tiến độ và đội vốn.

Kết quả của Artemis II vì vậy có ý nghĩa quyết định đối với tương lai của cả SLS và Orion — đặc biệt trong bối cảnh SLS, dù là dòng tên lửa mạnh nhất hiện nay, vẫn bị chỉ trích về tần suất phóng hạn chế và hiệu quả khai thác.

Theo kế hoạch, hành trình kéo dài khoảng 10 ngày sẽ đưa phi hành đoàn bay vòng qua phía xa của Mặt trăng. Với quỹ đạo này, sứ mệnh có thể thiết lập kỷ lục mới về khoảng cách xa Trái đất nhất mà con người từng đạt được.

Artemis II là bước đi quan trọng trong chiến lược dài hạn của NASA, khi chương trình Artemis được định hình như bàn đạp để mở rộng sự hiện diện của con người trong không gian sâu. Đây là chuyến bay thử nghiệm không hạ cánh, nhưng đóng vai trò tiền đề cho Artemis III - nhiệm vụ dự kiến đưa tàu đổ bộ xuống khu vực cực Nam của Mặt trăng, nơi vẫn còn nhiều bí ẩn chưa được khám phá.

Về dài hạn, mục tiêu cốt lõi của chương trình Artemis là tìm kiếm các giải pháp giúp con người có thể sinh sống và làm việc bền vững trên bề mặt Mặt trăng, qua đó tạo nền tảng cho các hành trình xa hơn trong vũ trụ.

Đội ngũ phi hành gia "đại diện cho thế giới" 

Đội ngũ phi hành gia của Artemis II được nhiều chuyên gia mô tả là “đại diện cho thế giới”, không chỉ ở yếu tố nhân sự mà còn ở thông điệp chính trị – khoa học mà sứ mệnh này mang theo.

Ngoài chỉ huy Reid Wiseman, Artemis II còn có sự tham gia của phi hành gia da màu Victor Glover – người có kinh nghiệm bay trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), Christina Koch – nữ phi hành gia nổi tiếng với kỷ lục thời gian bay liên tục dài nhất của một phụ nữ trong không gian, và Jeremy Hansen – đại diện của Canada, đánh dấu lần đầu tiên một phi hành gia không phải người Mỹ tham gia hành trình quanh Mặt trăng.

Việc lựa chọn phi hành đoàn này không chỉ dựa trên năng lực chuyên môn, mà phản ánh cách NASA định hình lại hình ảnh của sứ mệnh không gian trong thế kỷ XXI - xây dựng biểu tượng của hợp tác quốc tế, bình đẳng giới, không phân biệt sắc tộc.

"Phi hành đoàn Artemis II đại diện cho hàng nghìn người đang làm việc không mệt mỏi để đưa chúng ta đến các vì sao. Đây là phi hành đoàn của nhân loại. Mỗi người đều có câu chuyện riêng, nhưng cùng nhau họ thể hiện phương châm chung "E pluribus unum" (từ nhiều thành một)", cựu giám đốc NASA Bill Nelson chia sẻ.

Ở góc độ chuyên môn, giới chuyên gia đánh gia, đây là một đội hình cân bằng giữa kinh nghiệm và khả năng thích ứng. Phi hành gia Wiseman từng là chỉ huy ISS, Glover có nền tảng phi công hải quân và kinh nghiệm vận hành trong môi trường vi trọng lực, Koch là nhà khoa học có khả năng làm việc dài ngày trong không gian, còn Hansen mang đến góc nhìn quốc tế cùng kinh nghiệm huấn luyện đa dạng trong chương trình hợp tác giữa NASA và Cơ quan Vũ trụ Canada. 

Sự kết hợp giữa những cá nhân xuất sắc này không chỉ đảm bảo an toàn cho chuyến bay trị giá hàng tỷ USD mà còn minh chứng cho một kỷ nguyên mới - nơi không gian là sân chơi chung của toàn nhân loại, nơi các quốc gia cùng chia sẻ mục tiêu khám phá và khai thác bền vững vũ trụ.

Thiết kế đặc biệt từ cậu bé 8 tuổi 

Ngoài những thông điệp đặc biệt về hợp tác quốc tế, NASA cũng tiết lộ thêm một chi tiết thú vị khác - thiết bị báo vi trọng lực trên tàu không phải là công nghệ phức tạp, mà là một thú bông mang tên “Rise”, do một cậu bé 8 tuổi thiết kế.

Vật thể này hiện đồng hành cùng bốn phi hành gia trong hành trình bay quanh Mặt trăng. Khi tàu bước vào trạng thái vi trọng lực, Rise sẽ bắt đầu lơ lửng trong khoang, qua đó giúp phi hành đoàn nhận biết họ đã rời khỏi ảnh hưởng của lực hấp dẫn Trái đất.

Trong các sứ mệnh không gian, thiết bị báo vi trọng lực tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa quan trọng và dần trở thành một truyền thống. Thông lệ này được phổ biến từ các chương trình bay có người lái của Liên Xô trước đây và tiếp tục được duy trì trong các sứ mệnh hiện đại của NASA như một chi tiết nhỏ nhưng giàu tính biểu tượng.

Tác giả của Rise là Lucas Ye, một học sinh 8 tuổi đến từ bang California, với thiết kế được lựa chọn từ hơn 2.600 bài dự thi trên toàn cầu trong một cuộc thi do NASA phối hợp tổ chức. Lấy cảm hứng từ bức ảnh Earthrise nổi tiếng trong sứ mệnh Apollo 8, Rise không chỉ mang chức năng kỹ thuật mà còn chứa đựng ý nghĩa biểu tượng.

Theo chỉ huy sứ mệnh Reid Wiseman, việc để công chúng, đặc biệt là trẻ em, tham gia vào quá trình nghiên cứu, thiết kế, là cách NASA đưa các sứ mệnh không gian đến gần hơn với đời sống và là nguồn cảm hứng, nơi ý tưởng của trẻ em cũng có thể bay tới Mặt trăng.