Chiều 18/3, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp, cho ý kiến về Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Theo Tờ trình của Chính phủ, dự thảo luật gồm 9 chương, 36 điều (giảm 18 điều so với Luật Thủ đô số 39/2024/QH15”).
Với cách tiếp cận mới trong xây dựng luật theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW và các quan điểm xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, dự thảo mới tập trung phân quyền cho thành phố quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời, tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Dự thảo luật đã quy định phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền TP Hà Nội. Theo thống kê, có 180 thẩm quyền được giao cho chính quyền TP Hà Nội. Trong đó, 49 thẩm quyền đã được quy định từ Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội; 47 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên; 84 thẩm quyền mới chưa có quy định của cơ quan nhà nước cấp trên.
Cho ý kiến về dự án luật này, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) và các cơ quan tham gia thẩm tra cơ bản tán thành các nội dung phân quyền cho TP Hà Nội trên các lĩnh vực như Chính phủ trình. Theo các quy định của dự thảo luật, Thủ đô không chỉ “thực thi chính sách” mà được giao vai trò “thiết kế chính sách” ở tầm cao hơn để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.
Để tạo động lực, đột phá mới cho Thủ đô trong giải quyết các điểm nghẽn và tạo thể chế thuận lợi, dẫn đường, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, đề nghị rà soát toàn bộ các quy định về phân quyền trong dự thảo luật theo các nguyên tắc. Đó là, việc phân quyền phải bảo đảm yêu cầu 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ quy trình (trách nhiệm), rõ thời gian, rõ sản phẩm (kết quả) và rõ hiệu quả”.
Phân quyền phải có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với bối cảnh thực tiễn phát triển của Thủ đô và phải gắn với khả năng cân đối ngân sách, năng lực thực thi của chính quyền thành phố. Đồng thời, phân quyền phải gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Theo đó, đề nghị, cần có cơ chế báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền (Bộ Chính trị) trước khi tiến hành thí điểm các cơ chế, chính sách khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội.
Bổ sung nguyên tắc việc thí điểm cơ chế, chính sách phải bảo đảm rõ mục đích, rõ đối tượng, có thời hạn cụ thể kèm theo cơ chế theo dõi, kiểm soát, đánh giá kết quả thực hiện. Có cơ chế tham vấn ý kiến, trao đổi thông tin giữa các cơ quan của thành phố với các cơ quan hữu quan ở Trung ương trong quá trình xây dựng dự thảo văn bản thí điểm cơ chế, chính sách; trình tự, thủ tục đình chỉ việc thi hành, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản khi phát sinh rủi ro hoặc việc thí điểm, thử nghiệm có ảnh hưởng, tác động xấu đến lợi ích chung của đất nước.
Bổ sung cơ chế giải trình, báo cáo của chính quyền TP Hà Nội về việc thi hành, tổ chức thi hành Luật Thủ đô (về các trường hợp giải trình, nội dung, chủ thể, thời điểm giải trình và hệ quả pháp lý của việc giải trình; trách nhiệm công khai, minh bạch, giải trình với nhân dân trước và trong quá trình thực hiện các cơ chế, chính sách); bổ sung cơ chế kiểm soát thông qua việc yêu cầu TP Hà Nội báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ khi ban hành các nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách và định kỳ báo cáo về tình hình, kết quả thực hiện.
Về cơ chế kiểm tra, giám sát, đề nghị bổ sung quy định về thẩm quyền giám sát của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội (Điều 31); xem xét lại các quy định về việc giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ tạm ngưng toàn bộ hoặc một phần việc thực hiện các quy định của Luật Thủ đô (tại Điều 31 và Điều 32) và cơ chế đình chỉ, tạm dừng việc thi hành hoặc bãi bỏ văn bản để bảo đảm tính thống nhất trong cách xử lý về hệ quả pháp lý khi văn bản bị đình chỉ, bãi bỏ.
Tham gia ý kiến về nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu để dự thảo luật phù hợp với các luật về quốc phòng, an ninh...
Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại thống nhất cao với nội dung được quy định tại dự thảo luật về việc ưu tiên cho các nguồn nhân lực. Bên cạnh việc phát triển Thủ đô về các lĩnh vực kinh tế, khoa học công nghệ, xã hội, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cũng nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của công tác bảo vệ Thủ đô. Do đó, cần bổ sung chính sách thu hút nguồn nhân lực cho lực lượng vũ trang; bên cạnh đó là trách nhiệm của lực lượng vũ trang trên địa bàn Thủ đô.
Triển khai Luật Thủ đô: Rà soát 6 dự thảo nghị quyết đặc thù về khoa học công nghệ 
Luật Thủ đô có nhiều cơ chế đặc thù, vượt trội 
