Đoàn công tác gồm 124 thành viên từ lực lượng Công an và Quân đội đã lên đường, mang theo trang thiết bị hiện đại cùng tinh thần "tương thân tương ái" cao cả để thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm sự sống. Để hiểu rõ hơn về những nỗ lực không mệt mỏi và tinh thần quả cảm của các chiến sĩ, chúng tôi đã có buổi trò chuyện với Đại tá Phạm Hùng Dương - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC & CNCH), Trưởng đoàn công tác của Bộ Công an.
PV: Thưa Đại tá Phạm Hùng Dương, xin đồng chí cho biết cảm xúc và những công tác chuẩn bị đầu tiên khi nhận lệnh lên đường sang Venezuela thực hiện nhiệm vụ đặc biệt này?
Đại tá Phạm Hùng Dương: Khi nhận mệnh lệnh từ lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Bộ Công an, chúng tôi hiểu rằng đây là một sứ mệnh quốc tế vô cùng thiêng liêng nhưng cũng đầy áp lực. Ngay lập tức, mọi công tác hậu cần được triển khai thần tốc.Việc chuẩn bị không chỉ là về trang thiết bị, máy móc mà còn là sự sẵn sàng về tâm lý và thể lực cho cán bộ chiến sĩ (CBCS). Điều đặc biệt là sự vào cuộc rất nhanh chóng của Vietnam Airlines. Tôi được biết, tổ bay chỉ có 5 giờ đồng hồ để hoàn thiện các thủ tục cấp phép và chuẩn bị phương tiện. Đây là một trong những đường bay dài nhất thế giới, thường phải xin phép trước 7 đến 12 ngày, nhưng lần này chúng ta đã vừa bay vừa xin cấp phép để tranh thủ từng giây, từng phút đưa đoàn đến hiện trường sớm nhất. Khi bước lên máy bay, nhìn thấy sự tận tình của phi hành đoàn, chúng tôi cảm thấy như được tiếp thêm động lực.
PV: Khi vừa đặt chân tới hiện trường tại Venezuela sau chuyến bay dài hơn 20 tiếng, hình ảnh nào khiến đồng chí và đoàn công tác trăn trở nhất?
Đại tá Phạm Hùng Dương: Sau hành trình dài, hiện ra trước mắt chúng tôi là một khung cảnh hoang tàn, đổ nát. Trận động đất kép đã khiến nhiều khu dân cư và các tòa nhà cao tầng đổ sập hoàn toàn, hạ tầng giao thông tê liệt. Nhưng điều khiến chúng tôi xót xa nhất chính là ánh mắt của người dân địa phương. Họ đứng bên đống đổ nát suốt nhiều ngày liền, kiên nhẫn chờ đợi tin tức của người thân trong tuyệt vọng. Hình ảnh những gia đình không rời hiện trường, hy vọng vào một phép màu đã thôi thúc chúng tôi phải bắt tay vào việc ngay lập tức. Chúng tôi tự nhủ phải tranh thủ từng phút "thời gian vàng" để tìm kiếm, dù cơ hội là nhỏ nhất, để phần nào xoa dịu nỗi đau mất mát quá lớn của họ.
PV: Thưa đồng chí, hiện trường tại Venezuela, cụ thể là tâm chấn Playa Grande, có những thách thức gì khác biệt so với các chiến dịch tại Thổ Nhĩ Kỳ hay Myanmar mà lực lượng đã tham gia trước đó?
Đại tá Phạm Hùng Dương: Mỗi hiện trường đều có đặc thù riêng. Nếu Thổ Nhĩ Kỳ là cái lạnh cắt da thịt, thì Venezuela lại là cái nóng gay gắt lên tới 35-40°C vào ban ngày và thường xuyên có mưa giông vào ban đêm. Địa bàn tác nghiệp tại Playa Grande vô cùng phức tạp với các tòa nhà cao tầng đổ sập trên sườn dốc, tạo ra những đống đổ nát xếp tầng, xếp nghiêng cực kỳ thiếu ổn định.Nguy cơ dư chấn luôn tiềm ẩn, đe dọa trực tiếp đến an toàn của lực lượng cứu hộ. Ngoài ra, môi trường ô nhiễm và mùi tử khí nồng nặc cũng là thử thách lớn đối với sức khỏe và tâm lý của anh em. Tuy nhiên, nhờ kinh nghiệm "xương máu" từ các đợt công tác trước, chúng tôi đã nhanh chóng thích nghi. Chúng tôi linh hoạt điều chỉnh ca kíp làm việc, chia nhỏ lực lượng thành 06 tổ công tác chuyên biệt để duy trì cường độ tìm kiếm liên tục từ 6 giờ sáng đến tối muộn, thậm chí xuyên đêm khi cần thiết.
PV: Trong những điều kiện khắc nghiệt đó, đâu là những nguyên tắc "bất di bất dịch" và đâu là những yếu tố cần sự linh hoạt, thưa đồng chí?
Đại tá Phạm Hùng Dương: Chúng tôi luôn tuân thủ nghiêm ngặt 4 nguyên tắc cốt lõi. Thứ nhất, an toàn là trên hết, đảm bảo tuyệt đối an toàn cho CBCS và chó nghiệp vụ. Thứ hai, chỉ huy tập trung, thống nhất và kỷ luật. Thứ ba, tận dụng tối đa "thời gian vàng". Và thứ tư là tôn trọng pháp luật, văn hóa nước sở tại. Bên cạnh đó, sự linh hoạt là yếu tố quyết định để thành công tại thực địa. Chúng tôi phải linh hoạt trong kỹ thuật tiếp cận, từ việc gia cố chống sập đến cách phá dỡ các cấu kiện bê tông cốt thép phức tạp. Sự linh hoạt còn thể hiện trong việc hiệp đồng với các đoàn cứu hộ quốc tế và Ban Điều phối của nước bạn. Mỗi quyết định của người chỉ huy phải là sự cân bằng giữa tính quyết đoán và sự tỉnh táo để vừa giành giật sự sống cho nạn nhân, vừa bảo vệ đồng đội.
PV: Trong chiến dịch này, sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và yếu tố con người đã được thể hiện như thế nào, thưa đồng chí?
Đại tá Phạm Hùng Dương: Tôi luôn khẳng định, con người là yếu tố quyết định, nhưng công nghệ và kỹ thuật là "cánh tay nối dài" không thể thiếu. Tại hiện trường, ba yếu tố này kết hợp chặt chẽ như một chiếc "kiềng ba chân". Chúng tôi sử dụng thiết bị radar dò tìm sự sống, camera xuyên lòng đất và cảm biến âm thanh để nghe những nhịp thở yếu ớt hay tiếng gõ của nạn nhân từ sâu trong đống đổ nát. Chó nghiệp vụ với khứu giác nhạy bén giúp khoanh vùng nhanh chóng các vị trí nghi vấn. Tuy nhiên, máy móc không thể đưa ra quyết định thay con người. Chính trí tuệ, kinh nghiệm và đặc biệt là "trái tim nhân ái" của người chiến sĩ mới giúp nhận diện hiểm họa và đưa ra phương án tiếp cận tối ưu nhất. Nếu không có tinh thần thép và ý chí quyết tâm cứu người, không máy móc nào có thể thay thế được người chiến sĩ trong môi trường khắc nghiệt như vậy.
PV: Đồng chí có thể chia sẻ về một kỷ niệm hoặc một "ca" cứu hộ đặc biệt khó khăn mà đoàn đã thực hiện thành công tại Venezuela?
Đại tá Phạm Hùng Dương: Có một tình huống mà tôi nhớ mãi, đó là khi chúng tôi tiếp cận một vị trí mà một số đoàn quốc tế khác đã khảo sát và bỏ đi vì quá nguy hiểm. Đó là trường hợp hai người bị kẹt trong một chiếc ô tô bị đè bẹp dưới đống đổ nát sâu trong một hang hầm. Qua trao đổi với lực lượng Quân đội, chúng tôi quyết tâm lên phương án xử lý. Chúng tôi phải dùng máy ủi của bạn để chống đỡ tạm thời, tránh việc các khối bê tông đổ sập xuống đầu anh em khi đang tác nghiệp.Sau nhiều giờ đồng hồ đào bới, cắt xẻ bằng thiết bị chuyên dụng, khi chúng tôi đưa được nạn nhân ra ngoài, cả hiện trường như vỡ òa. Người nhà nạn nhân ôm chầm lấy các chiến sĩ Việt Nam mà khóc, còn thành viên các đoàn cứu hộ khác thì đứng vỗ tay trầm trồ. Đó là khoảnh khắc chúng tôi cảm thấy mọi mệt mỏi đều tan biến, cảm thấy tự hào vì đã không bỏ cuộc.
PV: Bên cạnh công tác cứu nạn cứu hộ, đoàn còn thăm hỏi và quyên góp tiền ủng hộ các nạn nhân. Ý nghĩa của những hoạt động này là gì, thưa ông?
Đại tá Phạm Hùng Dương: Đúng vậy, chúng ta mang theo không chỉ máy móc mà còn là tình cảm của nhân dân Việt Nam. Đặc biệt, cán bộ, chiến sĩ trong đoàn Công an nhân dân đã chủ động chia sẻ chính phần ăn của mình để thăm hỏi, động viên những gia đình đang gặp hoàn cảnh khó khăn. Đồng thời các thành viên trong đoàn cứu nạn, cứu hộ của Việt Nam cũng tự nguyện đóng góp, quyên góp được 5.000 USD để hỗ trợ trực tiếp các nạn nhân vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt.
Những hoạt động này mang ý nghĩa thiết thực, giúp người dân ổn định cuộc sống sau thảm họa. Quan trọng hơn, nó thể hiện một Việt Nam có trách nhiệm, luôn sẵn sàng sẻ chia với cộng đồng quốc tế. Người dân Venezuela nhìn thấy các chiến sĩ Việt Nam không chỉ giỏi nghiệp vụ mà còn rất nhân văn, cùng họ đào bới, cùng họ sẻ chia từng miếng cơm, ngụm nước.
PV: Tập thể đoàn đã vinh dự nhận Huy chương "Anh hùng Venezuela" hạng Nhất. Tấm huy chương này có ý nghĩa như thế nào đối với cá nhân đồng chí và lực lượng cứu nạn cứu hộ Việt Nam?
Đại tá Phạm Hùng Dương: Khi được Quyền Tổng thống Venezuela trực tiếp trao tặng huân chương, tôi và anh em vô cùng xúc động. Đây không chỉ là sự ghi nhận nỗ lực của 124 thành viên trong đoàn, mà là sự ghi nhận tầm vóc quốc gia của Việt Nam đối với sứ mệnh nhân đạo quốc tế. Tấm huy chương là minh chứng cho năng lực chuyên môn, bản lĩnh chiến đấu và tính chính quy, tinh nhuệ của lực lượng Việt Nam trên trường quốc tế. Chúng ta đã chứng minh được rằng mình hoàn toàn đủ sức thực hiện các nhiệm vụ khó khăn nhất theo tiêu chuẩn toàn cầu. Đây cũng là nguồn cổ vũ tinh thần to lớn cho hàng vạn chiến sĩ PCCC & CNCH đang ngày đêm thầm lặng bảo vệ an toàn cho nhân dân ở quê nhà.
PV: Sau khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và trở về an toàn, điều gì đọng lại sâu sắc nhất trong lòng đồng chí về hình ảnh Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế?
Đại tá Phạm Hùng Dương: Điều đọng lại lớn nhất chính là tiếng hô vang "Việt Nam! Việt Nam!" của người dân nước bạn khi chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ và rời đi. Giây phút tên Tổ quốc mình được xướng lên bằng tất cả sự trân trọng và biết ơn của những người xa lạ, ở bên kia bán cầu, là cảm xúc dâng trào và tự hào nhất. Bạn bè quốc tế không còn nhìn chúng ta như một quốc gia thiếu kinh nghiệm về động đất, mà là một đối tác chuyên nghiệp, có khả năng tác chiến độc lập tại những vị trí phức tạp nhất mà các đơn vị khác phải từ bỏ. Chúng tôi mong rằng, thế giới sẽ nhớ đến Việt Nam không chỉ là một dân tộc kiên cường trong lịch sử, mà còn là một quốc gia yêu chuộng hòa bình, giàu lòng nhân ái và luôn sẵn lòng đồng hành cùng cộng đồng quốc tế vượt qua nghịch cảnh.
PV: Một câu hỏi cuối cùng, cảm xúc của đồng chí như thế nào khi bước lên chuyến bay của hãng hàng không Quốc gia Vietnam Airlines để trở về quê hương?
Đại tá Phạm Hùng Dương: Khi nhìn thấy biểu tượng bông sen vàng sang đón đoàn xuất hiện trên đường băng tại nước bạn, tất cả anh em đều vỡ òa phấn khởi. Chúng tôi cảm giác như mình đã bước chân về tới nhà ngay từ lúc đó. Mọi vất vả, thiếu thốn, những đêm ngủ trong lều dột nước mưa hay những bữa ăn vội vàng bằng lương khô đều được bù đắp bằng sự đón tiếp nồng hậu của phi hành đoàn. Chúng tôi tự hào vì đã hoàn thành nhiệm vụ trọn vẹn, đưa tất cả anh em trở về an toàn, hãnh diện với gia đình và đất nước.
PV: Xin trân trọng cảm ơn Đại tá về cuộc trò chuyện đầy xúc động này. Chúc đồng chí và các chiến sĩ luôn giữ vững ngọn lửa nhiệt huyết để tiếp tục cống hiến cho những sứ mệnh cao cả!
