Xây dựng môi trường văn hóa ngay từ làng xóm, gia đình

Vấn đề bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc trong việc xây dựng môi trường văn hóa nhằm giữ vững nền tảng tinh thần, giá trị đạo đức xã hội trong hội nhập và phát triển đã và đang trở nên cấp thiết.

Đó là nhận định được nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu văn hóa, quản lý, người có kinh nghiệm bảo tồn, phát huy văn hóa dân tộc thiểu số đồng thuận tại diễn đàn "Phát huy truyền thống văn hoá các dân tộc trong xây dựng môi trường văn hoá" ngày 18/4 tại Làng Văn hoá, Du lịch các dân tộc Việt Nam. Đây là diễn đàn do Ban Quản lý Làng Văn hoá, Du lịch, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tổ chức, hưởng ứng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4.

dien dan 1.jpg -0
Diễn đàn có sự tham gia của đông đảo các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hoá.

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đoàn Văn Việt khẳng định, trong những năm qua, thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, ngành VHTTDL đã có nhiều giải pháp, hoạt động thiết thực xây dựng phát triển văn hóa và con người Việt Nam. Cùng với đời sống kinh tế được nâng cao, đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân ngày một phong phú hơn.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Đoàn Văn Việt cũng chỉ ra rằng, trong thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta, trào lưu đô thị hóa nông thôn cùng với quá trình hội nhập, giao thoa giữa các nền văn hóa đã có phần tác động làm cho giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc đang có biểu hiện bị mai một.

Nhiều giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc ít người chưa được bảo tồn và phát huy đúng mức. Một bộ phận lớp trẻ có biểu hiện xa rời bản sắc văn hóa của dân tộc mình… Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc trong việc xây dựng môi trường văn hóa nhằm giữ vững nền tảng tinh thần, giá trị đạo đức xã hội trong hội nhập và phát triển đã và đang trở nên cấp thiết.

Vấn đề được đặt ra là làm thế nào để giá trị cốt lõi của truyền thống văn hóa Việt Nam là tinh thần yêu nước, đoàn kết, tương thân, tương ái, ý chí tự lực, tự cường, lòng tự tôn, tự hào dân tộc, các giá trị đạo đức thẩm thấu vào mọi lĩnh vực xã hội, vào lối sống của cộng đồng, tạo nên môi trường văn hóa lành mạnh, góp phần xây dựng nhân cách, đạo đức con người Việt Nam hướng tới chân- thiện- mỹ, để văn hoá là động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Trao đổi tại diễn đàn, các đại biểu là những chuyên gia, nhà nghiên cứu, hoạt động văn hoá tại các cơ quan Trung ương và địa phương cũng nhận định: Việt Nam có 54 dân tộc, mỗi dân tộc có truyền thống văn hóa riêng, tạo nên bản sắc độc đáo của dân tộc mình, nhưng trong đó có nhiều giá trị văn hóa thống nhất, tương đồng, trở thành giá trị văn hóa chung của đất nước.

Nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa  thống nhất trong đa dạng. Các đại biểu cũng đã cùng làm rõ vai trò của các giá trị văn hóa truyền thống trong xây dựng môi trường văn hóa, chia sẻ nhiều bài học thực tiễn từ các địa phương trong việc gắn bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong xây dựng môi trường văn hóa cơ sở.

Theo GS.TS Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, muốn xây dựng môi trường văn hoá cho con người trước hết phải xuất phát môi trường văn hoá tộc người nơi họ sinh ra và lớn lên, trước khi họ hoà nhập với thế giới lớn hơn là đất nước hay quốc tế.

Đây là môi trường văn hoá đầu tiên và vô cùng quan trọng, có ảnh hưởng rất lớn đến mỗi thành viên của cộng đồng. Vì thế, để xây dựng được một môi trường văn hoá lành mạnh trong cuộc sống hôm nay, trước hết cần phải xây dựng được một môi trường văn hoá tộc người với các truyền thống tốt đẹp của mỗi dân tộc, chắt chiu, vun đắp, chăm sóc nó từ cơ sở nhỏ nhất là gia đình, dòng họ, làng xóm, buôn, sóc…

Khẳng định xây dựng môi trường văn hóa là nhiệm vụ trọng tâm của ngành VHTTDL, PGS.TS Trần Hữu Sơn cũng cho biết, ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, công tác xây dựng môi trường văn hóa cần căn cứ vào các đặc điểm riêng của từng địa phương. Những đặc điểm này đòi hỏi phải có chính sách, nguồn lực và phương thức phù hợp.

Ông cũng đề ra 3 giải pháp cấp bách là trong xây dựng môi trường văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số là: Đổi mới cơ chế đầu tư, phân bổ kinh phí cho miền núi, vùng cao; sử dụng mạng xã hội; chú trọng phát huy thể chế quản lý truyền thống với vấn đề xây dựng môi trường văn hóa.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng nên phát huy tốt hơn nữa vai trò của cộng đồng trong tổ chức các sự kiện văn hoá. Cộng đồng có vai trò quan trọng trong việc tổ chức các sự kiện. Vì thế, việc tổ chức các sự kiện luôn phải lưu ý đến việc huy động sự tham gia của các cộng đồng và việc huy động này phải đặt quyền lợi, lợi ích của cộng đồng lên trên hết.

Nếu không, cộng đồng sẽ trở thành các diễn viên không chuyên, chỉ thể hiện sự áp dụng lý thuyết máy móc của các nhà tổ chức sự kiện và không đáp ứng việc tổ chức sự kiện một cách bền vững, tạo được nhiều lợi ích cho cả nhà tổ chức và cộng đồng…

Tiếp thu ý kiến  của các đại biểu, Ban Tổ chức diễn đàn cho biết, sau diễn đàn, các tham luận, ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, cơ quan chuyên môn và những vấn đề từ thực tiễn của các địa phương sẽ tiếp tục được nghiên cứu, tổng hợp nhằm phục vụ thực tốt hơn nữa công tác xây dựng môi trường văn hóa cơ sở, thực hiện thắng lợi Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Hoa Nguyễn

Các tin khác

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Tiếc những thước phim, những bức ảnh nhuốm màu thời gian trong những kho tư liệu quý giá, nhiều năm qua, chàng trai trẻ của Thủ đô Hà Nội Viên Hồng Quang miệt mài theo đuổi công việc phục dựng tư liệu lịch sử bằng công nghệ số. Hàng nghìn tư liệu được phục chế, số hoá, đăng tải trên mạng xã hội, thu hút đông đảo người trẻ.

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

Bãi biển Soi Sim (Quảng Ninh) vừa trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách Corona Beach 100 năm 2026 - bảng xếp hạng những bãi biển đẹp nhất thế giới. Được ví như “viên ngọc bích tĩnh lặng giữa lòng vịnh Hạ Long”, Soi Sim gây ấn tượng nhờ cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái được bảo tồn và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với đời sống tư tưởng, văn hóa và nhận thức xã hội, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc xây dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng CAND không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực chính trị, lý luận hay báo chí truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật.

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.