Vụ kiện mới chống chương trình dẫn độ bí mật của CIA ở châu Phi

Vụ kiện liên quan đến Mohammed al-Asad, người tuyên bố mình bị bắt trong năm 2003 ngay tại nhà ở Tanzania, sau đó bị bịt mắt và chở bằng máy bay đến một nhà tù bí mật của CIA ở Djibouti, một quốc gia nhỏ bé ở phía đông bắc châu Phi.

Al-Asad nói anh là đối tượng của sự đối xử vô nhân đạo và tra tấn dã man trong chương trình dẫn độ và giam cầm bí mật của CIA được thiết kế nhằm mục đích lùng bắt những người mà họ cho là nghi can khủng bố.

Từ Djibouti, các nhà hoạt động nhân quyền nói, Al-Asad bị chuyển đến một mạng lưới các nhà tù bí mật của CIA ở Afghanistan và Đông Âu, trước khi bị giam ngay tại quê nhà của anh ở Yemen. Năm 2006, Asad được tha mà không bị buộc bất cứ tội nào liên quan đến khủng bố.

Vào ngày 14/2/2011, các luật sư nhân quyền Mỹ và Anh lập hồ sơ pháp lý tại Ủy ban châu Phi về nhân quyền và quyền dân tộc (ACHPR) nhằm mục đích yêu cầu chính quyền Djibouti phải "trả lời về sự ngược đãi đã phạm phải" như là một phần trong chương trình bí mật của CIA. Vụ kiện được công bố ngày 14/2/2011 đã được thành lập từ tháng 12/2009. Tòa đại sứ Djibouti ở Nairobi, thủ đô Kenya, đã không trả lời yêu cầu của nhóm nhân quyền Anh và Mỹ, còn người phát ngôn của chính phủ ở Djibouti cũng không có lời bình luận.

Về phần mình, CIA từ chối bàn luận về vụ án Al-Asad, đồng thời phủ nhận những cáo buộc về sự ngược đãi. George Little, người phát ngôn của CIA, nói: "Có thể nói một cách chắc chắn - mà không bình luận về vấn đề đặc biệt này - rằng những ám chỉ về chương trình giam giữ và thẩm vấn cũ của CIA đã kết thúc cách đây 2 năm, đơn giản là không đúng".

ACHPR, đặt trụ sở ở Gambia, là tổ chức tương tự như tòa án, có quyền xét xử đối với những quốc gia đã phê chuẩn Hiến chương châu Phi về nhân quyền và quyền dân tộc, trong đó có Djibouti. Nếu ACHPR thụ lý vụ án, thì đây sẽ là trường hợp đầu tiên của quốc tế điều tra về vai trò của một quốc gia châu Phi trong chương trình dẫn độ của Mỹ, nhóm luật sư bảo vệ nhân quyền nói.

Jayne Huckerby, Giám đốc nghiên cứu của Trung tâm Nhân quyền và Công lý toàn cầu (CHRGJ), nói: "Với vai trò tiếp tay cho chương trình dẫn độ và giam giữ bí mật của Mỹ, Djibouti đã trực tiếp vi phạm nhân quyền đối với thân chủ của chúng tôi". CHRGJ đặt trụ sở tại khoa Luật Đại học New York, cùng với tổ chức pháp luật về nhân quyền của Anh - Interights - cũng đã lập hồ sơ vụ kiện chống CIA.

Trong một cuộc phỏng vấn, Al-Asad (hiện đang sống tại miền Đông Yemen) nói, anh tin mình đã bị giam giữ vì có liên quan đến một tổ chức từ thiện Hồi giáo của Arập Xêút  - Al Haramain Islamic Foundation - bị Mỹ nghi ngờ tài trợ cho khủng bố và đưa vào danh sách đen sau ngày 11/9/2001. Sau khi đưa đến Djibouti, Al-Asad bị giam trong một xà lim nhỏ và không cho thay quần áo trong suốt 2 tuần. Al-Asad cho biết, một phụ nữ tự xưng là người Mỹ trực tiếp hỏi cung anh. Một lính gác cũng nói với Al-Asad rằng anh đang bị giam ở Djibouti và còn chỉ bức ảnh chụp tổng thống nước này treo trên bức tường nhà tù. Về sau, chính quyền Tanzania cũng nói với cha của Al-Asad rằng anh bị giam tại Djibouti.

Theo lời của Al- Asad, sau 2 tuần bị giam cầm có hai lính gác bước vào xà lim trói tay rồi dẫn giải Al-Asad đến một sân bay. Ngay lúc đó có 5 người đàn ông mặc đồ đen bịt kín mặt xuất hiện, xé toạc quần áo anh, chụp hình anh trong tình thế trần trụi trước khi đánh đập anh tới tấp. Cuối cùng họ trói Al-Asad, chụp mũ kín vào đầu anh rồi tống vào một chiếc máy bay nhỏ. Al-Asad nói: "Tôi chắc chắn có một thế lực mạnh đứng đàng sau sự đối xử tàn tệ này. Tôi chắc chắn đó là Mỹ".

Và 16 tháng sau đó Al-Asad tiếp tục bị giam cầm trong 3 nhà tù bí mật khác nữa của CIA ở Afghanistan và nơi khác, chịu thêm nhiều sự ngược đãi khủng khiếp khác. Al-Asad nói, suốt từ đầu đến cuối anh không được tiếp xúc với luật sư  hay gia đình, cũng không được biết mình bị buộc tội gì và không hề được xét xử trước tòa án. Cuối cùng, Al-Asad được chuyển đến Yemen ở tù một năm trước khi được trả tự do.

Al-Asad nói: "Tôi muốn những người hành hạ tôi phải ra trước pháp luật. Tôi đã bị tước mất mọi thứ, từ công việc làm ăn cho đến gia đình tôi. Tôi muốn phục hồi quyền lợi của mình". Những nỗ lực đưa vụ án Al-Asad đến châu Phi được tiến hành sau khi các nhà hoạt động nhân quyền đại diện cho số nạn nhân khác trong chương trình dẫn độ bí mật của CIA cố gắng đưa đơn kiện tới các tòa án Mỹ. Tuy nhiên, những vụ kiện này đã bị gác bỏ trên cơ sở "nguyên tắc bí mật nhà nước", cho rằng vi phạm đến những bí mật của tình báo quốc gia Mỹ!

Margaret Satterthwaite, một trong những luật sư đại diện cho Al-Asad, nói nhóm luật sư đã không kiện chính quyền Mỹ, "cho dù đây cũng là một lựa chọn". Bà nói nhóm luật sư đã sử dụng Luật tự do thông tin để yêu cầu cung cấp những hồ sơ liên quan đến Al- Asad từ CIA và một số cơ quan khác. Nhưng phần lớn các cơ quan này đã không đáp ứng yêu cầu của nhóm luật sư hoặc phủ nhận họ có trong tay bất cứ hồ sơ gì về Al-Asad.

Bà Satterthwaite nói: "Sở dĩ chúng tôi không kiện chính quyền Mỹ là vì Al-Asad muốn tìm kiếm công lý tại một tòa án (ở châu Phi) mà hiện đang thụ lý vụ việc của anh".

ACHPR đã thực hiện những bước sơ bộ để giải quyết vụ án Al-Asad, nhưng vẫn còn chưa đủ chứng cứ để khởi tố chống lại chính quyền Djibouti. Ngày 24/2/2011, vụ kiện của Al-Asad được công bố lần đầu tiên và đây được coi là động thái nhằm gây sức ép đến ACHPR để chính thức khởi tố vụ án. Bà Satterthwaite hy vọng, sau những bất công phải chịu đựng trong quá khứ, Al-Asad sẽ nhanh chóng có được công lý sau khi vụ kiện của anh được công chúng biết đến.

John Sifton, luật sư và nhà điều tra tư nhân làm việc với những vụ án liên quan đến cựu tù nhân của CIA, nói các nhà hoạt động nhân quyền đầu tiên đã "cố gắng kiện CIA, kế tiếp là những vệ tinh của CIA, nhưng các tòa án Mỹ đã bác mọi vụ kiện".

Hiện nay nhóm luật sư của Al Asad phải sử dụng một tòa án  châu Phi, trên cơ sở một quốc gia châu Phi - cụ thể là Djibouti - đã tiếp tay cho CIA phạm pháp. Nếu vụ án của Al-Asad được đưa ra xét xử, thì đây sẽ là bước mở đầu cho số cựu tù nhân khác của CIA sau này lên tiếng đòi công lý. John Sifton lưu ý rằng Al-Asad bị giam giữ trong nhà tù bí mật của CIA cùng với vài tù nhân khác hiện vẫn còn bị giam ở Guantanamo

T.M. (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.