Mới đây, Hãng tin Reuters cho biết, một đơn vị bí ẩn bên trong DEA có tên gọi Ban Chiến dịch đặc biệt (SOD) cung cấp thông tin mà DEA thu thập được cho các cơ quan cảnh sát khác khắp nước Mỹ trong những cuộc điều tra tội phạm không liên quan đến an ninh quốc gia.
Theo các tài liệu mà Reuters có được, các đặc vụ liên bang SOD nhận được lệnh che giấu nguồn gốc của thông tin đối với các luật sư biện hộ cũng như cả công tố viên và thẩm phán tòa án - một phương pháp mà các chuyên gia cho rằng vi phạm quyền được xét xử công bằng của bị cáo được Hiến pháp quy định bởi vì khi đó luật sư biện hộ của các bị cáo không thể kiểm tra các chi tiết có thể tạo ra bằng chứng sai lệch. Có ít nhất một chục đặc vụ DEA tiết lộ phương pháp thông thường mà họ luôn sử dụng - giả vờ như cuộc điều tra tội phạm được bắt đầu từ vụ kiểm tra tình cờ một chiếc ôtô lưu thông trên đường phố và phát hiện ma túy, trong khi thực ra cuộc điều tra xuất phát từ thông tin do SOD cung cấp.
SOD - gồm 20 nhân viên đến từ Cục Điều tra liên bang (FBI), Cục Tình báo trung ương (CIA), Cơ quan An ninh quốc gia (NSA), Sở Thuế lợi tức (IRS) và Bộ An ninh nội địa Mỹ (DHS) - được thành lập năm 1994 dưới thời chính quyền Tổng thống Bill Clinton với mục đích chống lại các cartel ma túy Mỹ Latinh.
Hiện nay, nhiều hoạt động của SOD được coi là bí mật và ngay đến vị trí làm việc của đơn vị này cũng không được tiết lộ. Người ta chỉ biết là nằm đâu đó ở Washington DC. SOD được cho là sử dụng các phương pháp thu thập thông tin trong những cuộc điều tra tội phạm ma túy tương tự như NSA trong cuộc chiến chống khủng bố.
Theo Hãng tin Reuters, sự dính líu của SOD vào các cuộc điều tra tội phạm phải được giữ kín và các đặc vụ DEA bắt buộc phải sử dụng phương pháp thông thường - nghĩa là tình cờ chặn ôtô giữa đường để kiểm tra - nhằm che giấu nguồn thông tin do SOD cung cấp.
Người phát ngôn của Bộ Tư pháp Mỹ - cơ quan giám sát DEA - từ chối bình luận về vấn đề này. Nói về tác động xấu do phương pháp điều tra của DEA, luật sư Kenneth Bailey - người từng biện hộ cho nhiều vụ án ma túy ở Sandusky, bang Ohio - cho biết: "Bằng chứng có thể giúp chứng minh sự vô tội của các thân chủ của tôi đã bị cố tình che giấu".
Jerry Cox, Chủ tịch Hiệp hội Quốc gia các luật sư biện hộ (NACDL), cho rằng, phương pháp của DEA là bất hợp pháp và đặc biệt không cho phép luật sư biện hộ có cơ hội kiểm tra nguồn gốc thông tin để xác định tính xác thực của bằng chứng chống lại thân chủ của mình.
Còn Jameel Jaffer, Phó giám đốc pháp lý của Liên minh Dân quyền Mỹ (ACLU), nhấn mạnh: "Khi các đặc vụ liên bang và công tố viên che giấu vai trò của thu thập thông tin tình báo trong những cuộc điều tra tội phạm, họ đã vi phạm trắng trợn quyền tự vệ của bị cáo được Hiến pháp quy định. Điều đó hoàn toàn không thích hợp, nguy hiểm và đi ngược lại luật pháp".
SOD cũng đóng vai trò quan trọng trong vụ án năm 2008 ở Thái Lan của DEA chống lại trùm buôn lậu vũ khí người Nga Viktor Bout vào năm 2011. Viktor Bout bị phạt tù 25 năm vì tội âm mưu bán vũ khí cho nhóm phiến quân FARC ở Colombia. Mới đây, SOD cũng hợp tác với Dự án Synergy chống lại bọn tội phạm điều chế và phân phối ma túy tổng hợp cho 35 bang nước Mỹ, dẫn đến 227 vụ bắt giữ. Từ khi bước vào hoạt động, nhiệm vụ của SOD bao gồm chống khủng bố liên quan đến ma túy, tội phạm băng nhóm có tổ chức.
Người phát ngôn cho DEA từ chối tiết lộ ngân sách hàng năm của SOD nhưng theo nguồn thông tin từ trang web cá nhân của một sĩ quan cao cấp SOD trên Linkedln, số tiền đó vào khoảng 125 triệu USD. Ngày nay, SOD cung cấp ít nhất 3 dịch vụ cho cảnh sát địa phương, bang và liên bang; tổ chức các cuộc điều tra quốc tế như là vụ án Viktor Bout; phân tích các thông tin mật thu thập được từ chương trình gián điệp của NSA, người chỉ điểm, các đối tác thực thi pháp luật ở hải ngoại và những cuộc nghe lén trong nước; cung cấp thông tin từ nguồn dữ liệu khổng lồ của DEA gọi là DICE.
Theo tiết lộ của một sĩ quan cao cấp DEA giấu tên, cơ sở dữ liệu DICE chứa khoảng 1 tỉ hồ sơ, trong đó tuyệt đại đa số là ghi chép về những cuộc gọi điện thoại và dữ liệu Internet do DEA thu thập hợp pháp thông qua những trát đòi hầu tòa, lệnh khám nhà và bắt giữ diễn ra trên toàn nước Mỹ. Các hồ sơ được lưu trữ trong DICE khoảng một năm rồi sau đó được xóa bỏ; và khoảng 1.000 đặc vụ địa phương, bang và liên bang được phép truy cập DICE.
Do hành vi nghe lén trên đất Mỹ được xem là bất hợp pháp cho nên các cơ quan tình báo thường chỉ gửi thông tin đến cho SOD sau khi xác định được quốc tịch của người thực hiện cuộc gọi điện thoại để biết chắc chắn đối tượng có phải là người Mỹ hay không. Các đặc vụ DEA thường không lo ngại mấy về sự dính líu của SOD bị phơi bày trước tòa án. Bởi vì, phần lớn những tội phạm ma túy thường nhận tội trước khi được xét xử cho nên không có yêu cầu xem bằng chứng chống lại bọn chúng. Nhưng nếu vụ án buộc phải xét xử trước tòa án thì sự buộc tội đôi khi không được thành lập nhằm tránh nguy cơ sự dính líu của SOD bị bóc trần.
Nhưng, thông tin mật của SOD không phải bao giờ cũng có ích và người ta đánh giá tính chính xác của chúng chỉ vào khoảng 60%. Mặc dù vậy, thông tin của SOD cũng giúp bắt giữ nhiều tên buôn lậu ma túy trước khi chúng kịp chạy trốn
