Vì sao doanh nghiệp Việt đuối sức khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu?

Việt Nam có kim ngạch xuất khẩu (XK) cao nhưng điều đáng buồn là thành quả này chủ yếu do doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) mang lại. DN FDI đang chiếm 3/4 kim ngạch XK của Việt Nam.

Hầu hết các DN trong nước chưa thể đáp ứng tốt yêu cầu về chất lượng sản phẩm để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cùng nhà sản xuất lớn. Trong khi đó, DN FDI khi đầu tư vào Việt Nam thường mang theo một loạt công ty cung ứng khác. Sự khác biệt này lý giải được lý do tại sao DN FDI thắng thế so với DN trong nước...

Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, thường thì các DN FDI dựa vào hệ thống nhà cung cấp cấp 1 của họ ở nước ngoài để có nguồn cung đầu vào. Như trong lĩnh vực công nghệ thông tin, các DN FDI chủ yếu phàn nàn về việc thiếu các nhà cung cấp trong nước.

Điển hình Samsung Việt Nam, những linh kiện mà Samsung muốn tìm mua trong nước gồm 91 linh kiện cho Samsung Galaxy S4 và 53 linh kiện cho máy tính bảng, nhưng không có DN nào đáp ứng được các yêu cầu đặt ra trong chuỗi cung ứng điện tử của tập đoàn này, trong khi đó có đến 200 nhà cung cấp trong nước cùng quan tâm.

Hiện nay, trong tổng số 67 nhà cung cấp linh kiện cho Samsung tại Việt Nam thì chỉ có 4 DN trong nước (nhưng cũng chủ yếu là cung cấp bao bì, có giá trị gia tăng thấp), số DN còn lại đến từ nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản, Malaysia, Singapore, Anh.

DN nội địa khó đáp ứng được các yêu cầu trong chuỗi cung ứng của DN FDI.
DN nội địa khó đáp ứng được các yêu cầu trong chuỗi cung ứng của DN FDI.

Còn với ngành công nghiệp ôtô, có khoảng 200 - 300 DN sản xuất phụ tùng, nhưng phần lớn trong số đó là DN nhỏ và vừa với năng lực sản xuất thấp, công nghệ lạc hậu, giá trị gia tăng thấp, với những công đoạn đơn giản như lắp ráp, hàn, sơn. Tỷ lệ nội địa hóa của ngành này rất thấp, chỉ chiếm khoảng từ 10 - 20%, trong khi ở một nước, như Thái Lan tỷ lệ này chiếm đến 45%...

Thực tế cho thấy, chính vì DN Việt Nam không cung ứng nhiều các loại thiết bị linh kiện nên những DN FDI thường tìm kiếm, sử dụng các nhà cung cấp ở nơi khác.

Nói về việc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, ông Nguyễn Đức Hồng, Phó Tổng Giám đốc Công ty cao su Thống Nhất cho biết, công ty cung cấp sản phẩm cho công ty Nhật Bản nhưng không bán trực tiếp mà bán qua một công ty trung gian.

“Nghĩa là, dù có tham gia vào chuỗi nhưng DN nội địa vẫn chưa đủ lực để cung ứng tận tay nhà sản xuất cuối cùng”, ông Hồng khẳng định.

Tại một hội thảo do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với WB vừa tổ chức tại TP Hồ Chí Minh, ông Charles Kunaka, chuyên gia kinh tế trưởng WB khẳng định: “Tham gia chuỗi giá trị toàn cầu là động lực chính phát triển kinh tế, nhưng Việt Nam chưa làm được. Việt Nam chỉ mới tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu ở các khâu đơn giản như lắp ráp. Đây chính là công đoạn hạ nguồn của sản xuất giá trị gia tăng, phần thượng nguồn do DN FDI nắm giữ”.

Ông Charles Kunaka cảnh báo, Việt Nam có nguy cơ bị kẹt ở bẫy giá trị gia tăng thấp, nghĩa là chỉ cạnh tranh giá rẻ. Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ. Một là tiếp tục phát triển như hiện nay.

Hai là tận dụng cơ hội phát triển công nghiệp trong nước. Để thành công ở cả hai hướng trên đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam phải cân nhắc đầy đủ hơn những diễn biến thực tế mới của nền kinh tế toàn cầu.

Ông Nguyễn Thắng, Giám đốc Trung tâm  Phân tích và Dự báo, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhìn nhận, DN Việt Nam đang thu hẹp dần những cơ hội vì chịu sức ép cạnh tranh từ hai phía. Phía nhà cung ứng rẻ hơn như Campuchia, Bangladesh, Myanmar. Còn các tập đoàn đa quốc gia thì chọn đặt nhà máy ở những nơi nào có thể số hóa, tự động hóa hơn là cần lao động như trước kia.

“Vì vậy, không thể nói là muốn hay không muốn tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Với yêu cầu hiện nay, muốn tồn tại và phát triển thì DN Việt phải tự bứt phá để lên nấc thang cao hơn. Rất nhiều DN lớn đang dịch chuyển đầu tư vào Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng thì mô hình tham gia chuỗi giá trị thông qua khâu hàn, sơn, lắp ráp không còn phù hợp nữa”, ông Thắng khẳng định.

Theo Bộ Công Thương, hiện nay Việt Nam mới chỉ có 300 DN đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng cho DN FDI nhưng chủ yếu là phụ tùng thay thế chứ chưa sản xuất được sản phẩm chính. Trong số đó, chỉ có 2% là DN lớn, 2-5% là DN vừa, còn lại là các DN nhỏ và siêu nhỏ.

Đặc biệt, rất ít DN kết nối được vào chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu. Trước thực tế này, để góp phần đưa DN Việt Nam vươn lên cao hơn trong chuỗi giá trị cung ứng toàn cầu, Chính phủ đã xây dựng khung chính sách công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực công nghệ của các nhà cung cấp trong nước, tạo liên kết với các nhà đầu tư FDI, thực hiện các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ…

T.Hà- T.Giang

Các tin khác

Chuyển đổi xanh không còn là khuyến khích, mà là yêu cầu bắt buộc của phát triển bền vững

Chuyển đổi xanh không còn là khuyến khích, mà là yêu cầu bắt buộc của phát triển bền vững

Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định rõ yêu cầu xây dựng mô hình tăng trưởng mới, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi năng lượng. Đây là định hướng chiến lược, thể hiện tầm nhìn phát triển dài hạn của đất nước trong bối cảnh mới.

The Komorebi giành giải thưởng Asia Pacific Property Awards 2026

The Komorebi giành giải thưởng Asia Pacific Property Awards 2026

Giải thưởng Asia Pacific Property Awards 2026 đánh dấu lần thứ hai chỉ trong vòng một năm khu The Komorebi (Vinhomes Royal Island) được xướng tên trên bản đồ kiến trúc châu Á, khẳng định sức hút của chuẩn sống wellness cùng phong cách kiến trúc Nhật Bản giữa lòng đảo Vũ Yên - thủ phủ mới của giới thượng lưu Hải Phòng.

Roadshow “hút” các nhà tư vấn, doanh nghiệp nước ngoài

Roadshow “hút” các nhà tư vấn, doanh nghiệp nước ngoài

Chiều ngày 15/5, sự kiện Roadshow (khảo sát thị trường và thu thập phản hồi) do Bộ Xây dựng tổ chức đã thu hút sự chú ý đặc biệt của giới chuyên môn trong và ngoài nước, với mục tiêu giới thiệu gói thầu tư vấn TV02 - lập Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) cho Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Gần 1.000 Cửa hàng xăng dầu PVOIL đã sẵn sàng kinh doanh xăng E10

Gần 1.000 Cửa hàng xăng dầu PVOIL đã sẵn sàng kinh doanh xăng E10

Ngày 15/5, Tổng công ty Dầu Việt Nam – CTCP (PVOIL), thành viên của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) chính thức triển khai kinh doanh xăng sinh học E10 tại gần 1.000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước, đánh dấu bước chuyển lớn trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học và chuyển dịch năng lượng xanh tại Việt Nam.

Hàng không và du lịch tìm giải pháp kích cầu du lịch

Hàng không và du lịch tìm giải pháp kích cầu du lịch

Giá vé máy bay cao, chi phí đầu vào tăng mạnh trong khi du khách thắt chặt chi tiêu đang tạo áp lực lớn lên ngành hàng không và du lịch. Tại tọa đàm “Giải pháp nào kích cầu hàng không - du lịch trong tình hình mới?” do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 15/5, các chuyên gia cho rằng, cần đồng bộ giải pháp để phục hồi thị trường và kích cầu du lịch.

Người tiêu dùng ngày càng khắt khe, buộc ngành sữa Việt phải nâng chuẩn

Người tiêu dùng ngày càng khắt khe, buộc ngành sữa Việt phải nâng chuẩn

Khi người tiêu dùng ngày càng kỹ tính hơn trong việc chọn sữa, chất lượng không nằm ở tuyên bố “cao cấp” tự xưng, mà từ trải nghiệm thực tế  và  sự bảo chứng từ các tổ chức kiểm định uy tín. Ở vị thế “anh cả”, với gần 50 năm đồng hành cùng người Việt và một cam kết không đổi về chất lượng, Vinamilk khẳng định sự “cao cấp” với bảng thành tích quốc tế ấn tượng.

Shopee mở rộng các chương trình hỗ trợ chi phí cho người bán và gia tăng giá trị trải nghiệm

Shopee mở rộng các chương trình hỗ trợ chi phí cho người bán và gia tăng giá trị trải nghiệm

Nhằm tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng người bán và nâng cao hiệu quả kinh doanh trên nền tảng, trong Quý II/2026, Shopee triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ dành cho nhà bán hàng và người dùng. Các hoạt động tập trung vào hai trọng tâm gồm: Thêm 5 danh mục ngành hàng phục vụ nhu cầu thiết yếu được áp dụng giảm Phí Cố Định; Hỗ trợ nhà bán mới với chương trình hỗ trợ Phí Cố Định trong giai đoạn đầu kinh doanh

Bỏ qua biến động lãi suất, khách hàng "chốt" hợp đồng

Bỏ qua biến động lãi suất, khách hàng "chốt" hợp đồng

Trong khi thị trường vẫn đang quan sát những biến số về lãi suất, các nhà đầu tư sành sỏi đã quyết đoán "chốt" hợp đồng tại Sao Mai Residence. Họ không chờ đợi sự ổn định giả tạo của dòng tiền mà chọn sở hữu ngay hôm nay để đón đầu chu kỳ tăng giá của một dự án đã chính thức "về đích" hạ tầng.

Kinh tế tư nhân bền bỉ chống chịu và sẵn sàng bứt phá

Kinh tế tư nhân bền bỉ chống chịu và sẵn sàng bứt phá

Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được khai thông quyết liệt trong 12 đến 18 tháng tới.

Giá vàng đảo chiều giảm tiền triệu

Giá vàng đảo chiều giảm tiền triệu

Trong khi giá vàng thế giới giảm cả trăm USD/ounce, thì giá vàng trong nước chỉ giảm 1 triệu đồng mỗi lượng, nới khoảng cách chênh lệch lên 17 triệu đồng/lượng.

Quảng Trị: Hỗ trợ ngư dân yên tâm bám biển bảo vệ ngư trường

Quảng Trị: Hỗ trợ ngư dân yên tâm bám biển bảo vệ ngư trường

Trong số các tỉnh ven biển Miền Trung, Quảng Trị là tỉnh có số lượng tàu cá lớn và nhiều ngư dân đi biển. Hiện nay, Quảng Trị có khoảng 4.600 đến 4.666 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên, trong đó có hơn 1.300 tàu hoạt động xa bờ. Nhằm hỗ trợ ngư dân, Quảng Trị đang có nhiều chính sách hỗ trợ ngư dân yên tâm bám biển bảo vệ ngư trường.