Vì sao doanh nghiệp Việt đuối sức khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu?

Việt Nam có kim ngạch xuất khẩu (XK) cao nhưng điều đáng buồn là thành quả này chủ yếu do doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) mang lại. DN FDI đang chiếm 3/4 kim ngạch XK của Việt Nam.

Hầu hết các DN trong nước chưa thể đáp ứng tốt yêu cầu về chất lượng sản phẩm để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cùng nhà sản xuất lớn. Trong khi đó, DN FDI khi đầu tư vào Việt Nam thường mang theo một loạt công ty cung ứng khác. Sự khác biệt này lý giải được lý do tại sao DN FDI thắng thế so với DN trong nước...

Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, thường thì các DN FDI dựa vào hệ thống nhà cung cấp cấp 1 của họ ở nước ngoài để có nguồn cung đầu vào. Như trong lĩnh vực công nghệ thông tin, các DN FDI chủ yếu phàn nàn về việc thiếu các nhà cung cấp trong nước.

Điển hình Samsung Việt Nam, những linh kiện mà Samsung muốn tìm mua trong nước gồm 91 linh kiện cho Samsung Galaxy S4 và 53 linh kiện cho máy tính bảng, nhưng không có DN nào đáp ứng được các yêu cầu đặt ra trong chuỗi cung ứng điện tử của tập đoàn này, trong khi đó có đến 200 nhà cung cấp trong nước cùng quan tâm.

Hiện nay, trong tổng số 67 nhà cung cấp linh kiện cho Samsung tại Việt Nam thì chỉ có 4 DN trong nước (nhưng cũng chủ yếu là cung cấp bao bì, có giá trị gia tăng thấp), số DN còn lại đến từ nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản, Malaysia, Singapore, Anh.

DN nội địa khó đáp ứng được các yêu cầu trong chuỗi cung ứng của DN FDI.
DN nội địa khó đáp ứng được các yêu cầu trong chuỗi cung ứng của DN FDI.

Còn với ngành công nghiệp ôtô, có khoảng 200 - 300 DN sản xuất phụ tùng, nhưng phần lớn trong số đó là DN nhỏ và vừa với năng lực sản xuất thấp, công nghệ lạc hậu, giá trị gia tăng thấp, với những công đoạn đơn giản như lắp ráp, hàn, sơn. Tỷ lệ nội địa hóa của ngành này rất thấp, chỉ chiếm khoảng từ 10 - 20%, trong khi ở một nước, như Thái Lan tỷ lệ này chiếm đến 45%...

Thực tế cho thấy, chính vì DN Việt Nam không cung ứng nhiều các loại thiết bị linh kiện nên những DN FDI thường tìm kiếm, sử dụng các nhà cung cấp ở nơi khác.

Nói về việc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, ông Nguyễn Đức Hồng, Phó Tổng Giám đốc Công ty cao su Thống Nhất cho biết, công ty cung cấp sản phẩm cho công ty Nhật Bản nhưng không bán trực tiếp mà bán qua một công ty trung gian.

“Nghĩa là, dù có tham gia vào chuỗi nhưng DN nội địa vẫn chưa đủ lực để cung ứng tận tay nhà sản xuất cuối cùng”, ông Hồng khẳng định.

Tại một hội thảo do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với WB vừa tổ chức tại TP Hồ Chí Minh, ông Charles Kunaka, chuyên gia kinh tế trưởng WB khẳng định: “Tham gia chuỗi giá trị toàn cầu là động lực chính phát triển kinh tế, nhưng Việt Nam chưa làm được. Việt Nam chỉ mới tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu ở các khâu đơn giản như lắp ráp. Đây chính là công đoạn hạ nguồn của sản xuất giá trị gia tăng, phần thượng nguồn do DN FDI nắm giữ”.

Ông Charles Kunaka cảnh báo, Việt Nam có nguy cơ bị kẹt ở bẫy giá trị gia tăng thấp, nghĩa là chỉ cạnh tranh giá rẻ. Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ. Một là tiếp tục phát triển như hiện nay.

Hai là tận dụng cơ hội phát triển công nghiệp trong nước. Để thành công ở cả hai hướng trên đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam phải cân nhắc đầy đủ hơn những diễn biến thực tế mới của nền kinh tế toàn cầu.

Ông Nguyễn Thắng, Giám đốc Trung tâm  Phân tích và Dự báo, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhìn nhận, DN Việt Nam đang thu hẹp dần những cơ hội vì chịu sức ép cạnh tranh từ hai phía. Phía nhà cung ứng rẻ hơn như Campuchia, Bangladesh, Myanmar. Còn các tập đoàn đa quốc gia thì chọn đặt nhà máy ở những nơi nào có thể số hóa, tự động hóa hơn là cần lao động như trước kia.

“Vì vậy, không thể nói là muốn hay không muốn tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Với yêu cầu hiện nay, muốn tồn tại và phát triển thì DN Việt phải tự bứt phá để lên nấc thang cao hơn. Rất nhiều DN lớn đang dịch chuyển đầu tư vào Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng thì mô hình tham gia chuỗi giá trị thông qua khâu hàn, sơn, lắp ráp không còn phù hợp nữa”, ông Thắng khẳng định.

Theo Bộ Công Thương, hiện nay Việt Nam mới chỉ có 300 DN đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng cho DN FDI nhưng chủ yếu là phụ tùng thay thế chứ chưa sản xuất được sản phẩm chính. Trong số đó, chỉ có 2% là DN lớn, 2-5% là DN vừa, còn lại là các DN nhỏ và siêu nhỏ.

Đặc biệt, rất ít DN kết nối được vào chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu. Trước thực tế này, để góp phần đưa DN Việt Nam vươn lên cao hơn trong chuỗi giá trị cung ứng toàn cầu, Chính phủ đã xây dựng khung chính sách công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực công nghệ của các nhà cung cấp trong nước, tạo liên kết với các nhà đầu tư FDI, thực hiện các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ…

T.Hà- T.Giang

Các tin khác

Dấu mốc UPCoM và bước chuyển sang giai đoạn tăng tốc mới

Dấu mốc UPCoM và bước chuyển sang giai đoạn tăng tốc mới

PVcomBank đang bước vào một giai đoạn phát triển mới khi những chuyển biến tích cực ngày càng được phản ánh rõ nét qua hiệu quả kinh doanh, chất lượng tài sản và quy mô hoạt động. Việc cổ phiếu PCB chính thức giao dịch trên UPCoM mở thêm kênh tiếp cận với nhà đầu tư, đồng thời tạo động lực để Ngân hàng tiếp tục nâng cao tính minh bạch, năng lực quản trị và chất lượng tăng trưởng.

Nam A Bank phát hành thành công 1.000 tỷ đồng trái phiếu bổ sung vốn cấp 2

Nam A Bank phát hành thành công 1.000 tỷ đồng trái phiếu bổ sung vốn cấp 2

Ngân hàng TMCP Nam Á (HOSE: NAB) vừa hoàn tất thành công đợt phát hành 1.000 tỷ đồng trái phiếu ra công chúng vào cuối năm 2025. Toàn bộ lượng trái phiếu đã được phân phối hết cho gần 300 nhà đầu tư, thể hiện mức độ quan tâm lớn của thị trường và niềm tin của nhà đầu tư với đợt chào bán.

Phát triển điện khí LNG, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Phát triển điện khí LNG, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nhu cầu điện tiếp tục gia tăng mạnh, đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm nguồn cung ổn định. Hội thảo tại Đà Nẵng ngày 14/8 đã tập trung nhận diện những điểm nghẽn, đề xuất giải pháp phát triển điện khí LNG đồng bộ, biến “công suất trên bản quy hoạch” thành năng lực bảo đảm an ninh năng lượng thực tế.

Buộc tiêu hủy 7,7 tấn chân gà đông lạnh hết “đát”

Buộc tiêu hủy 7,7 tấn chân gà đông lạnh hết “đát”

Ngày 14/8, UBND TP Đồng Nai đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty TNHH SX TM và DV Lạc Anh Food ở phường Hố Nai với 4 hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo quản, sử dụng nguyên liệu thực phẩm…

Meey Group chuẩn hoá năng lực vận hành theo mô hình CMMI

Meey Group chuẩn hoá năng lực vận hành theo mô hình CMMI

Khi doanh nghiệp công nghệ mở rộng quy mô, thách thức dần chuyển từ tốc độ phát triển sản phẩm sang khả năng duy trì chất lượng và vận hành nhất quán. Chuẩn hóa quy trình vì thế trở thành nền tảng để giảm phụ thuộc vào cá nhân, tăng khả năng đo lường và hình thành năng lực vận hành bền vững ở cấp tổ chức.

Đại diện T&T Group và Yusys Technologies ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược.

T&T Group “bắt tay” Yusys xây dựng hệ sinh thái công nghệ tài chính vươn tầm ASEAN

Ngày 12/8, T&T Group và Yusys Technologies – Tập đoàn công nghệ tài chính hàng đầu Trung Quốc đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược, qua đó đặt nền móng cho việc nghiên cứu các cơ hội hợp tác chiến lược trong lĩnh vực công nghệ tài chính, chuyển đổi số và dịch vụ tài chính tại Việt Nam và các thị trường trọng điểm Đông Nam Á.

Gamuda Land hoàn thành cất nóc dự án căn hộ cao cấp Eaton Park

Gamuda Land hoàn thành cất nóc dự án căn hộ cao cấp Eaton Park

Ngày 12/8 vừa qua, chủ đầu tư Gamuda Land cùng tổng thầu Coteccons đã tổ chức Lễ cất nóc Cove và Lagoon (A3 & A4) – hai tòa tháp cuối cùng thuộc khu phức hợp căn hộ hạng sang Eaton Park. Sự kiện mang ý nghĩa vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển dự án, đánh dấu cột mốc hoàn thành toàn bộ phần thô theo đúng tiến độ đề ra, bước vào giai đoạn thi công hoàn thiện chuẩn bị bàn giao cho khách hàng.

Cảnh báo những thủ đoạn lừa đảo trong mùa thu hoạch sầu riêng

Cảnh báo những thủ đoạn lừa đảo trong mùa thu hoạch sầu riêng

Bằng các chiêu trò như “ký hợp đồng thu mua với cam kết giá cao hơn thị trường”, “tuyển nhân viên thu mua sầu riêng hoa hồng cao”, “tạo lòng tin nhập sầu riêng trước, trả tiền sau”…, nhiều người dân đã sập bẫy của nhóm đối tượng lừa đảo dẫn đến nợ nần chồng chất, vật vã trả lãi ngân hàng chỉ vì bị doanh nghiệp thu mua xù nợ…

Vốn ưu đãi tiếp sức thanh niên tỉnh Bắc Ninh khởi nghiệp

Vốn ưu đãi tiếp sức thanh niên tỉnh Bắc Ninh khởi nghiệp

Nguồn vốn vay ưu đãi dành cho thanh niên khởi nghiệp đang trở thành “đòn bẩy” giúp nhiều bạn trẻ trong tỉnh Bắc Ninh mạnh dạn đầu tư sản xuất, kinh doanh, góp phần phát triển kinh tế địa phương, đồng thời khẳng định hiệu quả từ các chính sách đồng hành của tổ chức Đoàn.