Vì sao công nghệ lạc hậu vẫn có cửa vào Việt Nam?

Trước nguy cơ biến Việt Nam thành bãi rác công nghệ, việc thẩm định công nghệ trước khi nhập khẩu trở nên vô cùng cấp thiết. Thế nhưng, theo Bộ Khoa học – Công nghệ, khâu này đang bị thả lỏng trong khi Bộ này lại ít có thẩm quyền can thiệp.

Trong báo cáo tại buổi làm việc của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ông Phan Xuân Dũng – Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ và môi trường cho biết, tốc độ đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp Việt vẫn rất thấp, chưa đạt như kì vọng. 

Một số lĩnh vực như nhiệt điện, xi măng, khai khoáng, mía đường, luyện thép... vẫn đang sử dụng công nghệ lạc hậu, gây tiêu tốn năng lượng, ô nhiễm môi trường, hiệu quả thấp. Việc chuyển giao công nghệ mới chủ yếu dừng lại ở việc nhập khẩu máy móc, thiết bị cũ, phần lớn đã lạc hậu từ 2-3 thế hệ. 

Công nghệ lạc hậu là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường.
Công nghệ lạc hậu là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường. 

Ông Chu Ngọc Anh – Bộ trưởng Bộ Khoa học – Công nghệ cũng cho rằng, trình độ khoa học công nghệ của Việt Nam mới chỉ ở mức trung bình. Trong năm 2015, xếp hạng cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam chỉ đứng thứ 56/140 quốc gia, mức độ hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp đứng thứ 121/140, khả năng tiếp thu công nghệ mới đứng thứ 112/140. Việt Nam vẫn đang thiếu những công cụ pháp lý hiệu quả để có thể kiểm soát, ngăn chặn các công nghệ lạc hậu được đưa về trong nước.

Theo ông Đỗ Hoài Nam – Vụ trưởng Vụ Đánh giá, thẩm định và giám định công nghệ (Bộ Khoa học – Công nghệ), bên cạnh một số lĩnh vực Việt Nam đạt trình độ công nghệ tiệm cận thế giới như đóng tàu, chế tạo vắc xin, công nghệ thông tin... thì một số dự án đầu tư nước ngoài, khi đi vào hoạt động cũng mang theo dây chuyền công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường. 

Để ngăn chặn các công nghệ lạc hậu, trong Luật Khoa học công nghệ 2013 đã quy định các dự án đầu tư đều phải thẩm định công nghệ. Khi xây dựng Luật chuyển giao công nghệ, Bộ Khoa học – Công nghệ cũng quy định những dự án nằm trong danh mục hạn chế chuyển giao công nghệ, những dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường phải thẩm định công nghệ trước khi xem xét cấp giấy chứng nhận đầu tư. 

Tuy nhiên, khi Luật Đầu tư 2014 được ban hành lại chỉ quy định các dự án nằm trong danh mục có công nghệ hạn chế chuyển giao mới phải thẩm định công nghệ. Khi các văn bản luật "đá" nhau, hiệu quả thực thi của chúng trở nên lỏng lẻo, các dây chuyền công nghệ lạc hậu vẫn được đưa về Việt Nam bằng nhiều con đường khác nhau.

Trước tình hình này, Bộ Khoa học – Công nghệ đã ban hành Thông tư 23 để thay thế cho Thông tư 20 nhằm thiết lập "rào cản" đối với công nghệ cũ, lạc hậu. Theo Thông tư  này, các máy móc, dây chuyền công nghệ chỉ được nhập về Việt Nam nếu có tuổi thọ không vượt quá 10 năm tính từ ngày sản xuất đến ngày nhập khẩu. 

Ngoài ra, chúng phải được sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp với quy định của Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, Tiêu chuẩn quốc gia hoặc phù hợp với Tiêu chuẩn của các nước G7 về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. 

Đối với các dự án đầu tư, nếu trong hồ sơ đã có danh mục thiết bị qua sử dụng và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc chấp thuận đăng ký đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư thì được miễn áp dụng Thông tư 23. Khi làm thủ tục nhập khẩu, doanh nghiệp chỉ phải nộp kèm hồ sơ danh mục các thiết bị tại cơ quan hải quan. 

Cơ quan có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư và cấp chứng nhận đăng ký đầu tư có thể xin ý kiến của cơ quan quản lí về khoa học công nghệ về dây chuyền công nghệ nếu thấy cần thiết chứ không bắt buộc. Sau khi nhập khẩu, doanh nghiệp không được phép bán hoặc chuyển nhượng dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng cho doanh nghiệp khác hoặc dự án khác. 

Trong trường hợp đặc biệt, nếu thiết bị đã qua sử dụng có tuổi thọ vượt quá 10 năm nhưng doanh nghiệp cần thiết phải nhập khẩu để bảo đảm duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh thì có thể gửi hồ sơ về Bộ Khoa học – Công nghệ để xem xét.

Để giải quyết câu chuyện các văn bản luật “đá” nhau, ông Nam cho biết, Bộ Khoa học – Công nghệ đang phối hợp với Bộ Kế hoạch – Đầu tư để thống nhất, xây dựng nghị định hướng dẫn.

“Chúng tôi đề nghị sửa đổi các Luật liên quan để kiểm soát công nghệ được tốt hơn. Bộ Kế hoạch – Đầu tư nên bổ sung thêm nội dung giải trình công nghệ trong hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận đầu tư. Hiện nay vẫn chưa có nội dung này” – ông Nam nói.

Khánh Vy

Các tin khác

Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị Công an xử lý thông tin sai sự thật, xúc phạm giám đốc

Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị Công an xử lý thông tin sai sự thật, xúc phạm giám đốc

Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) TP Huế cho rằng, việc lan truyền các thông tin sai sự thật về Giám đốc Sở đã làm xúc phạm danh dự, uy tín của cá nhân của Giám đốc; ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của ngành Giáo dục thành phố, gây hoang mang trong đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, phụ huynh và dư luận xã hội...

Cảnh giác SMS giả mạo ngân hàng, chiếm đoạt tài sản

Cảnh giác SMS giả mạo ngân hàng, chiếm đoạt tài sản

Tin nhắn SMS giả mạo thương hiệu ngân hàng (SMS Brandname) đang được kẻ gian lợi dụng để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Nguy hiểm hơn, tin nhắn giả mạo xuất hiện ngay trong luồng hội thoại chứa các thông báo chính thức của ngân hàng, khiến người dùng khó phân biệt thật – giả, dễ sập bẫy nếu mất cảnh giác.

Chủ động bảo vệ học sinh, sinh viên trước cạm bẫy trên không gian mạng

Chủ động bảo vệ học sinh, sinh viên trước cạm bẫy trên không gian mạng

Công an Đồng Nai đang đẩy mạnh phối hợp với ngành giáo dục và các địa phương tuyên truyền, trang bị kỹ năng nhận diện, phòng ngừa lừa đảo, dụ dỗ và xâm hại trên không gian mạng cho học sinh, sinh viên. Qua chiến dịch “Không một mình”, các em được hướng dẫn chủ động bảo vệ bản thân và tìm kiếm trợ giúp khi cần thiết.

Công an TP Huế tổ chức diễn tập ứng cứu sự cố an ninh mạng

Công an TP Huế tổ chức diễn tập ứng cứu sự cố an ninh mạng

Từ các tình huống cụ thể, các đội thi tham gia diễn tập sẽ phân tích nguy cơ, điểm yếu trong từng giai đoạn từ khi xây dựng hệ thống AI; triển khai các biện pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, báo cáo sự cố và đề xuất giải pháp khắc phục.

Khai mạc Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026

Khai mạc Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026

Sáng 6/11, tại TP Hồ Chí Minh, Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026 khai mạc với chủ đề “AI và Niềm tin số: Kiến tạo lá chắn An ninh Tài chính Việt Nam”. Sự kiện tập trung nhận diện những nguy cơ an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và tài sản trong quá trình phát triển các dịch vụ tài chính số.

Xử lý 2 chủ tài khoản Facebook lan truyền video đồi trụy

Xử lý 2 chủ tài khoản Facebook lan truyền video đồi trụy

Qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng An ninh mạng Công an TP Huế phát hiện tài khoản Facebook “Minh Khang Nguyễn” và Facebook “Ni SeVen” đăng tải bài viết kèm hình ảnh hai người ngồi trong xe ôtô VF3, trong đó có một người đàn ông không mặc quần, có mặc áo và một người phụ nữ.

Kỳ cuối: Xây dựng “văn hóa số” và sự đồng hành từ gia đình, nhà trường

Kỳ cuối: Xây dựng “văn hóa số” và sự đồng hành từ gia đình, nhà trường

Nhận diện được nguy cơ và đòn tấn công của tội phạm mạng mới chỉ là bước khởi đầu. Để bảo vệ thế hệ trẻ một cách bền vững trước ma trận cạm bẫy trên không gian ảo, vấn đề cốt lõi là phải xây dựng cho các em một “văn hóa số” chuẩn mực, hình thành bản lĩnh tự vệ số ngay từ trong tư duy. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chức năng - nhà trường - gia đình chính là yếu tố quyết định thành công trong sứ mệnh bảo vệ những công dân số tương lai.

Kỳ 2: “Không Một Mình” - chiến dịch nhân văn và mạng lưới “lá chắn”

Kỳ 2: “Không Một Mình” - chiến dịch nhân văn và mạng lưới “lá chắn”

Trước những diễn biến phức tạp, tinh vi của tội phạm công nghệ cao nhắm vào lứa tuổi thanh thiếu niên, lực lượng Công an đã nhanh chóng vào cuộc với quyết tâm chiến lược. Chiến dịch “Không Một Mình 2026 - Kết nối không tổn thương” được khởi động quy mô trên toàn quốc. Tại TP Hồ Chí Minh, sự phối hợp hiệp đồng tác chiến giữa Công an thành phố và Sở Giáo dục và Đào tạo, tạo nên một mạng lưới “lá chắn” an ninh số vững chắc, gửi đi thông điệp nhân văn sâu sắc: Không để bất kỳ đứa trẻ nào phải cô độc chiến đấu trước các hiểm họa trên không gian mạng.

Kỳ 1: Báo động đỏ, khi tội phạm công nghệ cao nhắm vào thế hệ trẻ

Kỳ 1: Báo động đỏ, khi tội phạm công nghệ cao nhắm vào thế hệ trẻ

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, không gian mạng vừa là kho tàng tri thức, vừa ẩn chứa vô số cạm bẫy tinh vi nhắm trực tiếp vào thế hệ trẻ. Trước thực trạng đó, Công an TP Hồ Chí Minh cùng các sở ban ngành thành phố đã và đang triển khai quyết liệt Chiến dịch “Không Một Mình”. Không chỉ là một chiến dịch truyền thông lan tỏa rộng khắp, đây còn là tấm “lá chắn” an ninh số vững chắc, huy động sức mạnh tổng hợp của gia đình, nhà trường và xã hội nhằm trang bị kỹ năng tự vệ, thay đổi tư duy và khẳng định một thông điệp đanh thép: Trong mọi nghịch cảnh trên không gian mạng, các em học sinh, sinh viên không bao giờ phải đơn độc đối mặt!

Mỗi sinh viên là một lá chắn bảo vệ không gian mạng

Mỗi sinh viên là một lá chắn bảo vệ không gian mạng

Trước những diễn biến phức tạp của tội phạm lừa đảo trực tuyến, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an - Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - nhấn mạnh kỹ năng tự bảo vệ trên không gian mạng cần trở thành năng lực thiết yếu của mỗi công dân số, đặc biệt là giới trẻ.

ACB cảnh báo nguy cơ mã độc trên iPhone, khuyến nghị cập nhật iOS mới

ACB cảnh báo nguy cơ mã độc trên iPhone, khuyến nghị cập nhật iOS mới

Mã độc Coruna, DarkSword khai thác lỗ hổng bảo mật trên iPhone chưa cập nhật hệ điều hành mới, trong khi các thủ đoạn chiếm SIM, kiểm soát điện thoại tiếp tục đe dọa an toàn tài khoản ngân hàng. ACB khuyến cáo người dùng chủ động nhận diện rủi ro, bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản.

Binance bị hack, hé lộ khả năng tin tặc xâm nhập qua laptop kỹ sư

Binance bị hack, hé lộ khả năng tin tặc xâm nhập qua laptop kỹ sư

Binance (sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới) ngày 30/10 cho biết, vụ tấn công ảnh hưởng tới khoảng 6,3 tỷ USD tài sản có thể bắt nguồn từ laptop của một kỹ sư bị xâm nhập. Sàn đã phối hợp với các đối tác phong tỏa khoảng 3 tỷ USD và cam kết bù đắp toàn bộ tổn thất.

Kỷ nguyên biến thể AI và bài toán bảo đảm an ninh nhân loại

Kỷ nguyên biến thể AI và bài toán bảo đảm an ninh nhân loại

Thập niên 2026-2035 đang chứng kiến một bước ngoặt lịch sử chưa từng có: Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dịch chuyển nhanh từ vai trò chủ yếu là công cụ hỗ trợ năng suất sang các hệ thống có mức độ tự chủ ngày càng cao, tác động sâu rộng tới kinh tế, xã hội và an ninh. Đằng sau những kỳ tích về kinh tế và công nghệ là những rủi ro với an ninh nhân loại.

Phát động Dự án CyberZ, phòng chống lừa đảo trực tuyến

Phát động Dự án CyberZ, phòng chống lừa đảo trực tuyến

Với thông điệp “Trang bị kiến thức - Làm chủ kỹ năng - Khuyến khích sáng tạo - Lan tỏa hành động”, CyberZ không chỉ hướng tới giúp sinh viên tự bảo vệ mình trước các nguy cơ lừa đảo trực tuyến, mà còn khuyến khích người trẻ chủ động tham gia bảo vệ cộng đồng, từng bước hình thành mạng lưới những “Chiến binh số” có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm.

Chính phủ Thụy Điển hạn chế ChatGPT và Claude vì lo ngại an ninh dữ liệu

Chính phủ Thụy Điển hạn chế ChatGPT và Claude vì lo ngại an ninh dữ liệu

Chính phủ Thụy Điển quyết định siết chặt việc sử dụng hai nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) ChatGPT và Claude trong các cơ quan công quyền do lo ngại nguy cơ rò rỉ dữ liệu nhạy cảm. Từ ngày 26/10, công chức Thụy Điển chỉ được phép sử dụng các nền tảng AI đã được cơ quan chức năng phê duyệt để bảo đảm an ninh thông tin.