Nỗi bất an đó hoàn toàn có cơ sở nếu đối chiếu trên thực tế là quyền “cầm cân nảy mực” nằm trong tay những nhà lãnh đạo quyền lực nhất quốc gia Nam Á này, rằng chính họ sẽ phán quyết việc sử dụng vũ khí hạt nhân một khi bị đe dọa với các siêu cường đang thèm khát chúng, chứ không phải một ai khác.
Lời phản hồi quan điểm của tạp chí Mỹ
Khi giới truyền thông quốc tế bắt đầu săm soi vào các căn cứ hạt nhân tại Pakistan và đặt những câu hỏi với chính phủ đương nhiệm về mức độ an toàn của loại vũ khí chết người này thì Mỹ nhanh chóng lên tiếng bênh vực Pakistan với một luận điểm không thể sắc sảo hơn: Hiện nay, toàn bộ hệ thống an toàn ở các cơ sở hạt nhân thuộc Pakistan là tối tân nhất thế giới và chẳng có lý gì phải lo ngại về một cuộc chiến tranh hạt nhân trong tương lai gần.
Lời bao biện đó đối nghịch với thông tin mà tờ tạp chí Mỹ dẫn lời các quan chức Pakistan và Mỹ giấu tên cho biết, Pakistan dùng xe chở hàng thông thường để vận chuyển linh kiện vũ khí hạt nhân, hầu như không có biện pháp an toàn để ngăn chặn bị theo dõi, định vị.
Ở vị trí thuận lợi cho hoạt động khủng bố của mạng lưới Al-Qaeda trên toàn cầu, Pakistan trở nên vô cùng nhạy cảm trước viễn cảnh hàng triệu phần tử vũ trang không ngừng tìm kiếm và lạm dụng vũ khí hạt nhân, trong khi lực lượng quân đội chủ lực và an ninh quốc gia đã bị những gián điệp "chọc thủng".
Trước mắt, Pakistan sẽ phải đối mặt với nhiều đe dọa giấu mặt trên ba phương diện mấu chốt: thứ nhất, vũ khí hạt nhân rơi vào tay mạng lưới khủng bố và trở thành công cụ chống lại loài người; thứ hai, nguy cơ phải chuyển giao vũ khí hạt nhân cho những quốc gia có tham vọng chưa bao giờ tắt như Iran; và thứ ba, chưa thể xác định được lực lượng sẽ tiếp quản những tồn dư của hạt nhân trong tiến trình bình ổn hóa đất nước hậu chiến tranh.
Ở một quốc gia của những tín đồ Hồi giáo với những nhà tư tưởng cực đoan đã mở đường cho Al-Qaeda, Haqqani hay Lashkar-e-Toiba - những mạng lưới khủng bố khét tiếng thế giới phát triển, chỉ một sai sót nhỏ cũng sẽ khiến Islamabad biến mất bởi "bàn tay hủy diệt" của bom hạt nhân.
Cơ quan ngoại giao Pakistan đã phải vào cuộc nhằm xoa dịu dư luận và cải chính rằng, mọi thông tin trên đều vô căn cứ, nó đơn thuần chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng vì toàn bộ các kho vũ khí hạt nhân của Pakistan "đều tuyệt đối an toàn và chịu sự kiểm tra nghiêm ngặt của lực lượng an ninh được đào tạo bài bản nhất".
Trong một thông cáo được gửi đi từ Islamabad hồi đầu tháng 11, người phát ngôn của cơ quan ngoại giao đã thẳng thừng tuyên bố mọi áp đặt đối với Pakistan đều xuất phát từ tham vọng hạt nhân, và được khơi nguồn từ những kẻ thù cố hữu của quốc gia này. Người ta hoàn toàn nhận thức được cái giá Pakistan sẽ phải trả, bằng những mối đe dọa chưa hiện hình đối với hàng loạt kho chứa nhiên liệu hạt nhân, bằng một thứ sức mạnh tổng lực hùng hậu nhất chưa từng thấy để bảo vệ an toàn thứ vũ khí hủy diệt. Rõ ràng Pakistan phải đặt nhiệm vụ này làm ưu tiên số một trong chiến lược phát triển lâu dài, dưới sự cố vấn của đội ngũ chuyên gia tài giỏi nhất với chỉ một tiêu chí: tìm ra chìa khóa cho an toàn hạt nhân toàn cầu.
Bộ Quốc phòng từng khẳng định những dư chấn từ sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001 và sự gia tăng nhanh chóng tiềm lực hạt nhân trên thế giới không phải là lỗi của Pakistan, và càng không hề có căn nguyên từ tiến sĩ Abdul Qadeer Khan, người được mênh danh là “cha đẻ bom hạt nhân” của Pakistan.
Chính quyền sở tại đã mạnh tay nhằm cải thiện hệ thống luật pháp và cải tiến quy trình xây dựng các kho chứa nhiên liệu nhằm ngăn chặn mọi động thái chuyển giao công nghệ gây hại cho Pakistan. Các bộ trưởng khẳng định: quốc gia Nam Á này mở mạng lưới đào tạo 8.000 người tham gia công tác an ninh tại địa phương có cơ sở hạt nhân, bao gồm lực lượng chỉ huy được lựa chọn kỹ càng và toàn là nam giới khỏe mạnh, được "công tác tư tưởng" và trang bị vũ khí tối tân nhất.
Ngoài ra, các chuyên gia và nhân viên kỹ thuật hạt nhân chắc chắn phải tuyên thệ: không được tiết lộ bí mật vũ khí hạt nhân cho bất cứ người nào, kể cả người nhà. Thậm chí đến tổng thống và thủ tướng của chính phủ dân cử nhiều khóa cũng hiểu không nhiều về chi tiết của kho vũ khí hạt nhân nước này, bởi vì lãnh đạo quân đội và Cục Tình báo quân sự (nắm kho vũ khí hạt nhân) luôn "từ chối khéo" những yêu cầu tìm hiểu kho vũ khí hạt nhân của họ.
Bên cạnh đó, quan chức của Bộ Quốc phòng luôn cho rằng, kỹ thuật và độ an toàn hạt nhân của Pakistan là hoàn toàn đáng tin, và mượn lời Tổng thống Obama rằng không một quốc gia nào đủ sức mạnh để khẳng định sự thật không thể chối bỏ này ngoài Mỹ.
Trong một tuyên bố đưa ra vào ngày 7/11 vừa qua, Đại sứ Mỹ tại Islamabad cho biết sẽ luôn ủng hộ Pakistan và chống lại những thông tin trái chiều đưa ra nhằm chứng minh một điều duy nhất: sự kiên định của chính quyền Mỹ đặt vào Pakistan về chương trình hạt nhân chưa bao giờ thay đổi.
An toàn trong run sợ
Theo báo cáo của Bộ Quốc phòng Mỹ, toàn bộ các loại vũ khí hạt nhân hiện đang được cất giữ tại Islamabad, với đầu đạn hoàn toàn tách rời, trong khi đó các lõi có thể tháo rời được cách ly với chất nổ thông thường để tránh rò rỉ phóng xạ trong trường hợp phát nổ. Tuy nhiên, ít ai có thể tin vào điều này, hoặc vẫn giữ mối hoài nghi về những trang báo cáo hoàn hảo được dựng lên nhằm xoa dịu dư luận.
Một cuộc khảo sát do nhóm các chuyên gia hạt nhân thực hiện 3 năm trước do tướng Khalid Kidwai, giám sát Cơ quan hoạch định chiến lược, chỉ đạo kết luận các loại đầu đạn hạt nhân, và tất nhiên là lõi nổ đã được gắn bên trong, trên thực tế lại được lắp với các thiết bị mang khác để hoàn thiện thứ vũ khí mà phía Pakistan cho rằng "chỉ dùng dự phòng".
Chưa dừng lại ở đó, năm 2001, Bộ Quốc phòng Mỹ tiếp tục cảnh báo quy trình lắp ráp và vận hành những cơ sở hạt nhân thiếu thời gian và nguy cơ sự cố được dự báo trước khi dư luận kịp nhận ra lời hứa về sự an toàn mà Pakistan từng đảm bảo.
Vụ đánh bom vào căn cứ quân sự Mehran thuộc phía nam Karachi trung tuần tháng 5/2011 lại dấy lên những lo ngại về vấn đề đảm bảo sự sống còn cho các căn cứ hạt nhân tại Pakistan. Bỏ ngoài tai búa rìu dư luận, trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Robert Blake đã khẳng định rõ ràng tại Washington hồi cuối tháng 6 rằng: "Căn cứ tại Karachi hoàn toàn không có nghĩa lý gì với Pakistan. Với tiềm lực mạnh mẽ, các cơ sở hạt nhân được bố trí an ninh tuyệt đối vững chắc và không thể xuyên thủng".
Cuộc giao tranh tại căn cứ quân sự Mehran làm dấy lên những lo ngại về vấn đề đảm bảo an toàn cho các căn cứ hạt nhân tại Pakistan.
Ấy thế nhưng, dường như Mỹ chưa thể "nắm đằng chuôi" vũ khí hạt nhân của Pakistan khi nhiều thông tin vẫn còn được giữ bí mật. Bằng chứng nằm ở lời thừa nhận của Đô đốc Mike Mullen, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân, khiến không ít người giật mình: "Quả thực Mỹ có tầm nhìn còn nhiều hạn chế về Pakistan.
Sự thực phía sau những kho chứa vũ khí ở Islamabad chưa bao giờ được tiết lộ, và chính chúng tôi dường như đã bất lực khi cố gắng đi tìm một câu trả lời thỏa đáng". Có lẽ, Mỹ lại phải chịu thêm một thất bại thầm lặng trên chính trường Pakistan khi tổ chức tình báo đã hoàn toàn bất lực với nhiệm vụ xác định toàn bộ những căn cứ hạt nhân của Pakistan. Cho dù tung hứng những lời khen ngợi về khả năng đảm bảo an toàn hạt nhân của Pakistan, dưới "quả bóng trách nhiệm" của những quan chức hàng đầu tại Nhà Trắng, Mỹ vẫn không hề buông xuôi và chính thức "vào sân chơi" kiểm soát chương trình hạt nhân của Pakistan.
Cuối năm 2010, Bộ Ngoại giao Mỹ công bố có tới gần 150.000 người đang bị cuốn vào chương trình hạt nhân và tên lửa của Pakistan, làm nhiệm vụ bảo vệ an toàn cho các cơ sở hạt nhân tại nhiều địa điểm chưa được tiết lộ trên lãnh thổ quốc gia này.
Mỹ phải "biết ơn" WikiLeaks vì đã tiết lộ nguồn tin vô cùng quý giá để khẳng định lập trường đối với dư luận quốc tế về vấn đề Pakistan, nhất là khi người ta biết rằng, một hệ thống phòng thủ tinh vi và kiên cố bậc nhất thế giới đã được hiện thực hóa tại Trung Đông, trên mọi căn cứ quân sự có dấu vết vũ khí hạt nhân tại Pakistan.
Tuy vậy Mỹ vẫn phải đau đầu trước những nghi vấn của một chương trình hạt nhân bí mật khác do cộng đồng Hồi giáo tiến hành, và cả một khối liên minh bao gồm Nga, Ấn Độ, Israel và Liên minh châu Âu đang dồn Mỹ vào thế bí khi quan ngại thứ vũ khí chết người này rơi vào tay những kẻ Hồi giáo cực đoan, đe dọa sự tồn tại của chính loài người.
Dù giới phân tích đồng ý rằng các tay súng có rất ít cơ may đánh cắp vật liệu hạt nhân, những vụ tấn công do Al-Qaeda hay Taliban thực hiện nhằm vào một cơ sở hạt nhân vẫn là một khả năng có thể xảy ra. Một kịch bản bao gồm các vụ tấn công mới nhằm vào những cơ sở an ninh của Pakistan trong thời gian sắp tới là hoàn toàn khả thi.
Chỉ riêng điều đó thôi đã có thể gia tăng sự lo ngại ở Mỹ rằng quân đội Pakistan bị các tay súng xâm nhập và không thể bảo vệ được những vũ khí nguy hiểm, vô hình trung định hình nỗi lo sợ của người Mỹ bởi lẽ thêm nhiều vụ tấn công tạo cảm giác rằng nhà nước Pakistan đang suy yếu, và điều đó khuyến khích thêm các hành động đơn phương của Mỹ.
Pakistan luôn bảo đảm an toàn hạt nhân?
Trong bối cảnh biến động chính trị xã hội mạnh mẽ, Bộ Quốc phòng Mỹ buộc phải nhờ cậy Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế với tuyên bố toàn bộ các tổ chức liên minh quốc tế đã xác nhận khả năng tầm soát và kiểm tra hoàn hảo của Pakistan trước sự thèm muốn của các phần tử khủng bố. Trong vòng 10 năm, chính quyền Pakistan đã áp dụng hàng loạt những cuộc cải cách kỹ thuật, nhằm ngăn chặn bất cứ mối nguy hại nào từ cả bên trong lẫn bên ngoài.
Nhiều nguồn tin tiết lộ Pakistan có tham vọng chia nhỏ các căn cứ hạt nhân, và đặt chúng dưới "sự cai trị tàn khốc và lạnh lùng" của hệ thống C4I2SR với tiêu chí chỉ huy, kiểm soát, kết nối thông tin mạng qua hệ thống máy tính, phối hợp với tình báo, gián điệp bằng do thám và giám sát.
Bên cạnh đó, các cơ quan chuyên trách về hạt nhân được Pakistan thiết lập, đặt dưới sự điều phối của Bộ chỉ huy bảo vệ lãnh thổ (NCA), cơ quan duy nhất có quyền quyết định mọi chính sách về tuyển dụng, nghiên cứu, đồng thời phát triển chiến lược, và kiểm soát lực lượng tham gia bảo vệ thể chế hạt nhân. Ngoài ra, Pakistan còn cho xây dựng tư lệnh liên quân chiến lược từ ba quân chủng: không quân, hải quân và lục quân, theo mệnh lệnh của NCA.
Trong đó, không quân phụ trách lực lượng có sứ mệnh đặc biệt vận chuyển nhiên liệu hạt nhân và những linh kiện hạt nhân cần lắp ráp hoặc tháo rời; hải quân phụ trách trang bị vũ khí hạt nhân trên tàu chiến; lục quân phụ trách cất giữ và lắp ráp vũ khí hạt nhân, đặc biệt là phụ trách cất giữ tên lửa chiến lược mang đầu đạn hạt nhân.
Rõ ràng, quân đội vẫn nắm quyền kiểm soát NCA dưới sự chỉ đạo của Cục trưởng Kidwai và nhận sự cố vấn từ tướng Ashfaq Kiani. Hai nhân vật quyền lực này, cùng với thủ tướng sẽ mang trọng trách khai hỏa bất cứ cuộc chiến tranh hạt nhân nào.
Chính thức thông qua vào ngày 28/1/2010, luật hạt nhân đã khẳng định nỗ lực xây dựng một chiến lược dài hơi và hiệu quả nhằm trấn an dân chúng của Pakistan, cũng như xoa dịu cánh báo chí, mà theo một số nhà làm luật "soi mói quá nhiều và đặt điều cũng không kém". Chính quyền muốn đặt NCA dưới quyền kiểm soát của Thủ tướng đương nhiệm, biến người đứng đầu chính phủ trở thành Chủ tịch của NCA.
Chưa dừng lại ở đó, NCA cần phải thâu tóm quyền lực từ Bộ Tổng tham mưu liên quân quốc gia, và những nhà lãnh đạo tài năng của Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính, thống lĩnh lực lượng hải quân, không quân và đặc nhiệm dưới sự chỉ đạo của Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan. Cần chú ý rằng, mọi chính sách về hạt nhân cần phải đạt được sự đồng thuận cao giữa các bên liên quan thuộc NCA, và chính Thủ tướng sẽ quyết định bằng lá phiếu sinh tử của mình.
Tuy nhiên, người ta vẫn không mấy lạc quan vào việc chuyển giao hoàn toàn quyền lực cho thủ tướng, rằng cái gọi là bước đột phá hạt nhân sẽ trở nên vô nghĩa khi quyền kiểm soát thực sự vẫn nằm trong tay một lực lượng quân đội hùng mạnh
