Ứng dụng kỹ thuật hiện đại về bức xạ ion hóa: Thành tựu vượt bậc trong chẩn đoán và điều trị ung thư

Ứng dụng các kỹ thuật hiện đại về bức xạ ion hóa được phổ biến, đào tạo, chuyển giao cho nhiều cơ sở y tế trong cả nước, góp phần đáng kể vào việc chẩn đoán và điều trị hiệu quả bệnh nhân ung thư ở Việt Nam, giảm chi phí cho bệnh nhân và chi phí xã hội. Tổng số tiền tiết kiệm khi ứng dụng các kỹ thuật này là 88,45 triệu USD (khoảng 1.945,9 tỷ đồng).

Bằng việc ứng dụng các kỹ thuật hiện đại, GS. TS Mai Trọng Khoa, Phó Giám đốc Bệnh viện (BV) Bạch Mai, Giám đốc Trung tâm Y học Hạt nhân và Ung bướu (YHHN và UB), cùng các đồng nghiệp đã trực tiếp chẩn đoán và điều trị cho ông Nguyễn Quốc Hùng (Viện Tim mạch quốc gia) bị ung thư phổi đã di căn toàn thân. Điều kỳ diệu đã đến khi các khối u biến mất hoàn toàn và sau 5 năm, vẫn sống và làm việc bình thường –yếu tố được coi là khỏi bệnh với ung thư. 

Vì thế, không ngạc nhiên khi cụm công trình “Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật hiện đại về bức xạ ion hóa trong chẩn đoán, điều trị ung thư và một số bệnh lý khác” của GS. TS Mai Trọng Khoa và các cộng sự có tên trong danh sách Giải thưởng Hồ Chí Minh 2016. Nhân dịp này, ngày 31-8, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với ông:

GS. TS Mai Trọng Khoa.
GS. TS Mai Trọng Khoa.

+ Việc ứng dụng các bức xạ ion hóa vào y học, nhất là trong lĩnh vực ung thư đã được Hội đồng xem xét Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước đánh giá là “Sử dụng năng lượng nguyên tử cho mục đích hòa bình hiệu quả và an toàn”. Ông có thể chia sẻ về ý nghĩa to lớn của cụm công trình này?

GS. TS. Mai Trọng Khoa: Việc ứng dụng thành công phương pháp sử dụng bức xạ ion hóa với các kỹ thuật mới giúp chẩn đoán sớm, chính xác, phát hiện các tái phát, di căn, đánh giá chính xác giai đoạn bệnh, cũng như đánh giá hiệu quả điều trị cho nhiều loại bệnh ung thư và bệnh lý khác. Trên cơ sở đó đưa ra được các phương pháp điều trị phù hợp, hiệu quả và an toàn, đặc biệt, góp phần giải quyết các khó khăn trong chẩn đoán và điều trị các bệnh nhân ung thư tái phát, di căn, mà các phương pháp trước đó không đáp ứng được.

Các phương pháp nói trên làm tăng rõ rệt tỷ lệ điều trị ung thư khỏi. Do đó, làm giảm đáng kể tỷ lệ tử vong trong số bệnh nhân ung thư đến khám và điều trị tại Trung tâm YHHN và UB. Số bệnh nhân ung thư và một số bệnh khác cũng được chẩn đoán và điều trị thành công ở các cơ sở y tế do Trung tâm YHHN và UB  đào tạo, chuyển giao và hỗ trợ còn nhiều hơn. 

Thành công trên tạo niềm tin cho bệnh nhân ung thư yên tâm điều trị trong nước, không phải ra nước ngoài, đồng thời tạo được uy tín khi các bệnh nhân người nước ngoài bị mắc bệnh ung thư và một số bệnh khác đã đến điều trị thành công tại BV Bạch Mai.

+ Điều gì khiến ông dành tâm huyết nhiều năm cho cụm công trình này, thưa giáo sư?

GS. TS Mai Trọng Khoa: Việt Nam là một trong các nước có tỷ lệ mắc ung thư  rất cao trên thế giới. Hàng năm, số người mới mắc không ngừng tăng, trong đó, một tỷ lệ lớn đã tử vong. Theo GLOBOCAN, riêng năm 2012 tại Việt Nam có 125.000 ca ung thư mới mắc và 94.700 người tử vong. 

Có nhiều nguyên nhân làm tăng tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết do ung thư ở nước ta, nhưng yếu tố rất quan trọng liên quan đến tỷ lệ tử vong là công tác chẩn đoán, điều trị, đặc biệt là chẩn đoán sớm, phát hiện tái phát, di căn ung thư v.v… 

Rất ít bệnh nhân ung thư ở Việt Nam được chẩn đoán và điều trị sớm, hầu hết khi đến BV đã muộn, di căn và biến chứng, khiến việc điều trị rất khó khăn, chi phí điều trị tăng cao, hiệu quả lại thấp, mà tỷ lệ tái phát, tử vong cao so với các nước.

Việc điều trị ung thư thường phải phối hợp nhiều phương pháp như phẫu thuật, hóa chất, xạ trị, điều trị đích.... Trong đó hơn 50% số bệnh nhân ung thư ở nước ta có chỉ định sử dụng bức xạ ion hóa để chẩn đoán và điều trị. Việc chẩn đoán và điều trị ung thư bằng các phương pháp sử dụng bức xạ ion hóa với các kỹ thuật mới đã được thực hiện ở các nước phát triển từ vài thập kỷ trước và ngày càng tiên tiến hiện đại. 

Tuy nhiên, ở nước ta đến nay vẫn còn gặp nhiều khó khăn: Chúng ta chưa có nhiều kỹ thuật chẩn đoán, điều trị hiện đại, đắt tiền có sử dụng các bức xạ ion hóa; thiếu nguồn nhân lực chuyên môn cao trong làm chủ công nghệ mới hiện đại, phức tạp và các phương pháp chẩn đoán, điều trị.

Từ thực tế đó, với các kiến thức, kinh nghiệm có được trong quá trình công tác, học tập ở nhiều nước, nhóm nghiên cứu đã chủ động tìm tòi, chọn lọc để ứng dụng một số kỹ thuật hiện đại về bức xạ ion hóa, nghiên cứu làm chủ công nghệ, ứng dụng vào thực tế ở Việt Nam. Qua đó, góp phần giảm tỷ lệ tử vong, tăng tỷ lệ chữa khỏi cho bệnh nhân ung thư và một số bệnh ở giai đoạn sớm.

+ Đã có bao nhiêu bệnh nhân được điều trị bằng việc ứng dụng các bức xạ ion hóa, thưa ông?

GS. TS Mai Trọng Khoa: Trung tâm YHHN và UB - BV Bạch Mai đã thực hiện được hơn 60.000 mẫu xét nghiệm bằng kỹ thuật miễn dịch phóng xạ; hơn 60.000 bệnh nhân ung thư được chẩn đoán bằng kỹ thuật PET/CT, SPECT; hơn 3.400 bệnh nhân u não và bệnh sọ não được điều trị bằng dao gamma quay; 6.200 bệnh nhân ung thư được điều trị bằng máy xạ trị gia tốc tuyến tính với kỹ thuật xạ trị điều biến liều và kỹ thuật 3D kết hợp hình ảnh PET/CT hoặc CT mô phỏng; hơn 2.100 bệnh nhân ung thư tuyến giáp và 1.500 bệnh nhân bướu tuyến giáp lan toả nhiễm độc được điều trị bằng I-131.

+ Một điều kiện quan trọng để cụm công trình được Giải thưởng Hồ Chí Minh phải là những con số mang lại lợi ích cụ thể. Giáo sư có thể “bật mí”điều này?

GS. TS Mai Trọng Khoa: Những kết quả nghiên cứu, ứng dụng này đã được phổ biến, đào tạo, chuyển giao cho nhiều cơ sở y tế trong cả nước, góp phần đáng kể vào việc chẩn đoán và điều trị hiệu quả bệnh nhân ung thư ở Việt Nam, tăng tỷ lệ điều trị trong nước, thay vì phải ra nước ngoài như trước, giảm chi phí cho bệnh nhân và chi phí xã hội cho việc chẩn đoán và điều trị. Tổng số tiền tiết kiệm được khi ứng dụng các kỹ thuật của cụm công trình này là 88,45 triệu USD (khoảng 1.945,9 tỷ đồng).

+Cảm ơn giáo sư!

Thanh Hằng (thực hiện)

Các tin khác

Xử phạt hàng loạt cơ sở thẩm mỹ, nha khoa, phòng khám vi phạm

Xử phạt hàng loạt cơ sở thẩm mỹ, nha khoa, phòng khám vi phạm

Chiều 9/11, Phòng Kiểm tra - Pháp chế Sở Y tế TP Hồ Chí Minh vừa ban hành danh sách xử phạt vi phạm hành chính đối với nhiều tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh (KCB) và kinh doanh dược trên địa bàn do mắc nhiều sai phạm...

Lâm Đồng: Ăn cá nóc, 14 người phải nhập viện

Lâm Đồng: Ăn cá nóc, 14 người phải nhập viện

Sau chuyến đi biển, một ngư dân (phường Phú Thủy, Lâm Đồng) đem 2 con cá nóc về nhà, chế biến cho gia đình và người thân ăn. Sau khi ăn, 14 người đã phải nhập viện, trong đó có một trường hợp rất nặng, hôn mê sâu, suy thận nặng và phải đặt nội khí quản…

Giảm gánh nặng bệnh tim mạch là yêu cầu cấp bách

Giảm gánh nặng bệnh tim mạch là yêu cầu cấp bách

Giáo sư Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Phân hội Tim mạch học Can thiệp Việt Nam cho biết, những tiến bộ được trao đổi tại hội nghị đều hướng đến một yêu cầu cấp bách: Giảm gánh nặng bệnh tim mạch. Những con số ấy nhắc chúng ta về trách nhiệm trong dự phòng và điều trị.

Đưa kỹ thuật y học hiện đại phục vụ nhân dân

Đưa kỹ thuật y học hiện đại phục vụ nhân dân

Các hoạt động hội chẩn, phẫu thuật có sự phối hợp của chuyên gia quốc tế mang ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao năng lực điều trị các bệnh lý cột sống phức tạp, từng bước giúp người bệnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có cơ hội tiếp cận các kỹ thuật y học hiện đại ngay tại địa phương.

Đồng Tháp phấn đấu sớm hoàn thành việc khám sức khỏe toàn dân

Đồng Tháp phấn đấu sớm hoàn thành việc khám sức khỏe toàn dân

Đồng Tháp có hơn 3,4 triệu người dân được khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí, đạt 99,92% chỉ tiêu. Tỉnh đang rà soát, hoàn thiện số liệu, tổ chức khám cho những trường hợp còn lại, đồng thời đẩy mạnh cập nhật dữ liệu, tạo lập Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID.

Khẩn trương đưa vào hoạt động Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình Trung ương Cần Thơ

Khẩn trương đưa vào hoạt động Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình Trung ương Cần Thơ

Ngày 5/11, Đoàn công tác Bộ Y tế do đồng chí Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ về tiến độ triển khai và công tác chuẩn bị đưa công trình vào hoạt động Dự án Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình Trung ương Cần Thơ.

TP Hồ Chí Minh cấm cho thuê, mượn phòng mổ để phẫu thuật thẩm mỹ

TP Hồ Chí Minh cấm cho thuê, mượn phòng mổ để phẫu thuật thẩm mỹ

Trước những phản ánh về hoạt động phẫu thuật thẩm mỹ và các trường hợp tai biến y khoa, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh sẽ phối hợp Công an TP Hồ Chí Minh và các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định.

2 trường hợp tử vong do sốt xuất huyết ở Đồng Nai

2 trường hợp tử vong do sốt xuất huyết ở Đồng Nai

Ngày 3/11, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Đồng Nai cho biết, 2 trường hợp tại xã Thuận Lợi (TP Đồng Nai) đã tử vong do sốt xuất huyết, nâng tổng số ca tử vong do sốt xuất huyết trên toàn thành phố từ đầu năm 2026 đến nay lên 10 ca.

Người Việt đang ăn muối cao gấp 2 lần so với khuyến cáo

Người Việt đang ăn muối cao gấp 2 lần so với khuyến cáo

Theo Bộ Y tế, tỷ lệ người trưởng thành tăng huyết áp tại Việt Nam là 26,2%, trong đó, số người được phát hiện và kiểm soát huyết áp còn thấp. Ăn nhiều muối làm tăng huyết áp, qua đó làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đặc biệt là nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng

Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng

Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), từ sản xuất, chế biến, lưu thông đến khi có mặt trên bàn ăn, thực phẩm phải trải qua một chuỗi cung ứng với nhiều công đoạn. Chỉ một “mắt xích” không được kiểm soát tốt, nguy cơ mất an toàn có thể phát sinh và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.