Trong mục tiêu chiến lược “quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới”, đối tượng mà nền văn học của chúng ta cần hướng đến, một cách mạnh mẽ nhất, không phải độc giả quốc nội, mà là độc giả thuộc các nền văn học dân tộc khác, các ngôn ngữ/ chữ viết khác nằm ngoài biên giới quốc gia. Để làm được điều ấy, buộc phải nói đến hoạt động dịch văn học và sản phẩm của nó: các tác phẩm văn học dịch.
Năm 2024 đánh dấu đúng 2 thập kỷ Việt Nam gia nhập Công ước Berne và dù không “khua chiêng gõ kẻng” để có một lễ kỷ niệm hoành tráng, thì số lượng và chất lượng văn học dịch năm nay vẫn có thể nói là khá vượt trội và rất phong phú từ đông, tây, kim, cổ.
Ngày 18/7 vừa qua, Hiệp hội Văn bút Anh (English PEN) đã công bố 16 tác phẩm đoạt giải dịch thuật “PEN Translates”, được viết bằng 10 ngôn ngữ khác nhau, gồm nhiều thể loại: Tiểu thuyết, tập truyện ngắn, sách phi hư cấu, kịch thơ, văn học trẻ... Điều bất ngờ, trong số đó có 2 tựa sách được dịch từ tiếng Việt lần đầu xuất hiện trong danh sách giải thưởng này, đó là “Elevator in Saigon” (Thang máy Sài Gòn) của tác giả Thuận và “Water: A Chronicle” (Biên sử nước) của Nguyễn Ngọc Tư, đều do dịch giả Nguyễn An Lý thực hiện.
Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2021 ở hạng mục Văn học dịch đã trao cho tác phẩm “Châu Phi nghìn trùng” của dịch giả Hà Thế Giang - một cuốn sách được Hội đồng dịch và Ban Chấp hành đánh giá cao. Tác phẩm “Châu Phi nghìn trùng” đã ra mắt độc giả lần đầu từ năm 1937, cách đây gần 100 năm, trở nên vô cùng nổi tiếng và được dịch ra nhiều ngôn ngữ trên thế giới, nhưng đến tận năm 2015 độc giả Việt Nam mới được tiếp cận qua bản dịch của Hà Thế Giang - một kỹ sư dầu khí đã chuyển ngữ khá nhiều tác phẩm sang tiếng Việt nhưng đến nay vẫn tự nhận mình là một “người dịch nghiệp dư”...
