Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.
Cách đây 85 năm, Pác Bó – Cao Bằng là nơi Bác Hồ trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng và khơi nguồn niềm tin son sắt của nhân dân với Đảng, với Bác. Giữa núi rừng biên cương, những mái nhà cách mạng lặng thầm che chở, nuôi giấu cán bộ, góp phần tạo nên chiến thắng, mở ra trang mới cho lịch sử dân tộc.
Những ngày này, tôi cảm nhận được mùa thu Việt Nam đẹp vô cùng. Vẻ đẹp ấy không chỉ mang những nét đặc trưng của vùng nhiệt đới tính chất địa khí hậu, địa văn hóa mà còn ở sự lắng đọng những giá trị lớn lao của lịch sử dân tộc.
Kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập tờ Báo Thanh niên khai mở nền báo chí cách mạng Việt Nam, trăm năm đã trôi qua. Một thế kỷ rất dài với một đời người, nhưng một thế kỷ không dài với một ngành nghề và càng không dài với một lịch sử dân tộc. Sứ mệnh của nghề báo và trách nhiệm của nhà báo lại có thêm một cột mốc để suy tư.
Việc quản lý kho hồ sơ, tài liệu đồ sộ của các cơ quan thuộc chế độ cũ trở thành nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của công tác lưu trữ quốc gia. Đây là nguồn sử liệu rất có giá trị, phản ánh quá trình hình thành lịch sử dân tộc và quá trình đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, xây dựng đất nước...
Vừa qua, NXB Phụ nữ Việt Nam tổ chức một chuyến dã ngoại dành cho các gia đình là bạn đọc, cộng tác viên thân thiết cùng sự tham gia của nhà văn Hoàng Quốc Hải với chủ đề "Dân ta phải biết sử ta". Theo chia sẻ của bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng Biên tập NXB Phụ nữ, những cuộc trò chuyện về lịch sử bắt đầu từ quy mô nhỏ như thế này là hoạt động rất ý nghĩa và cần thiết để lan tỏa tình yêu lịch sử dân tộc thông qua văn chương.
“Có anh Ba Hưng vốn thiệt nông dân, đi lính hơn năm trường vừa mới được huân chương…”- tiếng hát đồng thanh tụi học trò hòa cùng tiếng đàn măng cầm của ông Năm làm xóm ấp rộn ràng, xua tan cái nóng của những ngày đầu tháng Tư. Và lời ca, tiếng hát ấy cứ như thế đã theo thời gian nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, niềm tự hào về lịch sử dân tộc của hàng trăm trẻ em ở ấp Thạnh Mỹ A, xã Bình Thành, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang…
Những năm gần đây, có nhiều luồng dư luận về việc dạy và học môn lịch sử trong nhà trường. Trong đó, nhiều ý kiến cho rằng, sở dĩ môn lịch sử không hấp dẫn được học sinh bởi vì cách truyền tải thông qua toàn những số liệu khô khan, khó nhớ. Nhưng “dân ta phải biết sử ta”, một đứa trẻ rất cần được biết về cội nguồn dân tộc và đó chính là lý do để sách văn học về đề tài lịch sử có chỗ đứng khi phụ huynh muốn con mình được trang bị kiến thức, nuôi dưỡng tình yêu với lịch sử dân tộc, làm hành trang tốt hơn để bước vào đời.
Hai năm gần đây, đưa trang phục cổ truyền của dân tộc vào đời sống hiện đại được bạn trẻ trên khắp mọi miền đất nước hưởng ứng nhiệt tình. Trào lưu này không chỉ có sự tham gia của các nhà thiết kế, nhà nghiên cứu trẻ mà còn có sự chung tay ứng dụng của cả cộng đồng.
Trong lịch sử dân tộc, có thể khẳng định rằng việc tư tưởng Thiền bén rễ trên cơ tầng văn hóa Việt, rồi phát triển đến đỉnh cao vào thời Lý – Trần (nhất là với sự ra đời của dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử) là một thành tựu mang tính đột phá trên nhiều phương diện. Xin được nhấn mạnh một điểm: mô hình nhân cách triết gia, vốn rất hiếm hoi ở Việt Nam trong suốt trường kỳ lịch sử, nếu có, thì nó được kết tinh đậm hơn cả trong các Thiền sư Lý - Trần.
Cuốn sách "Trí thức Việt Nam trong tiến trình lịch sử dân tộc", tác giả GS.TS Nguyễn Văn Khánh thuộc danh mục sách Nhà nước đặt hàng, do NXB Chính trị Quốc gia phát hành có không ít lỗi sai.
Trước âm mưu, hành động xâm lược của kẻ thù, nhân dân Việt Nam không có con đường nào khác là cầm súng chiến đấu để bảo vệ độc lập, tự do. Ngày 18 và 19-12-1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã họp hội nghị tại Vạn Phúc (Hà Đông), quyết định phát động toàn quốc kháng chiến...
Ngày 10-10-1954, sau 9 năm kháng chiến trường kỳ, người dân Hà Nội đã vỡ oà hạnh phúc đổ ra đường cùng những lá cờ Tổ quốc tươi thắm, vẫy chào đoàn quân giải phóng từ chiến khu Việt Bắc trở về.
Đa dạng, sáng tạo và mang nhiều tính thể nghiệm từ thể loại, hình thức đến đề tài là những gì 20 tác phẩm lọt vào vòng chung khảo cuộc thi Văn học tuổi 20 lần 6 làm được. Đáng ngạc nhiên và vui mừng khi hơn một nửa chủ nhân của các tác phẩm xuất sắc trên thuộc thế hệ 9X và thành công với “đứa con” đầu tay.
Năm 1841, hoàng đế Minh Mạng băng hà tại điện Quang Minh, thọ 50 tuổi. Ngày ngài mất, cuộc cách mạng công nghiệp trên thế giới đã diễn ra gần nửa thế kỷ.
Dằng dặc hơn một thiên niên kỷ vượt qua những bão táp dữ dội của thời cuộc với bao thăng trầm biến động không kể xiết ghi dấu trong lịch sử dân tộc, Thăng Long - Hà Nội mới được như hôm nay. Cái được hiển hiện bằng các vật thể có thể nhìn nghe, đụng chạm hay là những giá trị văn hóa tinh thần mà vùng đất linh thiêng - hào hoa này chưng cất chắt lọc suốt hơn nghìn năm.
Bộ phim Hàn gây bão "Hậu duệ của mặt trời" lay động, vầy vò, đánh trực diện vào mỹ cảm người Việt. Có hai dư luận song hành phản biện, thậm chí "đấu hót", "đấu tố" nhau và sẽ không đến hồi kết, cũng có nghĩa chân lý chẳng thuộc về bên nào.
Lần đầu tiên giới khảo cổ học Việt Nam phát hiện di tích sơ kỳ Đá cũ trong tầng văn hóa, nằm cùng tectit có tuổi 77-80 vạn năm. Đây là bước ngoặt trong nhận thức giai đoạn bình minh của lịch sử dân tộc.
Ngày 12-12, tại Văn Miếu Quốc tử giám Hà Nội, Nhà xuất bản Dân trí và Công ty Cổ phần thực phẩm Đức Việt phối hợp tổ chức cuộc thi Chung kết toàn quốc “Cùng Đức Việt trở thành Trạng nguyên tuổi 13”.
