#khảo cổ học

Qua đợt khảo sát hang động tại Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh vừa tìm thấy nhiều rìu đá hàng nghìn năm tuổi trong hang Én ở Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.

Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công cuộc nghiên cứu và bảo tồn di sản Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội). Các nhà khoa học đã tìm thấy trụ móng cột lớn nhất trong lịch sử kiến trúc cổ truyền Việt Nam và xác định được chính xác kích thước, quy mô điện Kính Thiên. Có thể nói, đó là những căn cứ khoa học quan trọng tạo tiền đề vững chắc cho việc phục dựng một biểu tượng lịch sử thiêng liêng của Thăng Long - Hà Nội.

Những kết quả từ việc khai quật, khảo cổ học thu được tại Thành Nhà Hồ (Vĩnh Lộc, Thanh Hoá) thời gian qua đã minh chứng tính toàn vẹn, tính xác thực và giá trị nổi bật toàn cầu của di sản này. Đây là nguồn tư liệu có giá trị lịch sử, văn hóa cao, góp phần tìm hiểu kiến trúc Thành Nhà Hồ qua các thời kỳ lịch sử và là cơ sở để phục vụ các dự án nghiên cứu, khôi phục dấu tích kiến trúc Thành Nhà Hồ trong tương lai.

Sau một thời gian chống chọi với bệnh ung thư dạ dày, PGS.TS, nhạc sĩ Nguyễn Lân Cường đã qua đời vào ngày 6/5 tại Hà Nội, hưởng thọ 84 tuổi.

Qua những chứng cứ khảo cổ học mới nhất, giới nghiên cứu phương Tây khẳng định tục hiến tế người sống có ở nền văn minh Maya - một trong những nền văn minh rực rỡ và đầy bí ẩn của nhân loại.

Mới đây, giới nghiên cứu lịch sử, khảo cổ học đã bị sốc khi Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa báo cáo đề xuất Sở Văn hóa- Thể thao (VH-TT) tỉnh Khánh Hòa cho phép sắp xếp, cải táng di cốt đã được khai quật tại di chỉ khảo cổ học Hòa Diêm, thuộc thôn Hòa Sơn (xã Cam Thịnh Đông, TP Cam Ranh) hiện đang được lưu giữ tại bảo tàng này. Dù Sở VH-TT tỉnh Khánh Hòa đã thu hồi lại văn bản đồng ý để bảo tàng thực hiện việc sắp xếp, cải táng hiện vật, tuy nhiên, có nhiều vấn đề đặt ra từ vụ việc này…

Điện Cần Chánh được xây dựng vào năm 1804 dưới thời vua Gia Long của triều Nguyễn. Đây là một trong những công trình chính và quan trọng nhất bên trong Hoàng thành Huế. Tại điện Cần Chánh, mỗi tháng vua thiết triều 4 lần vào các ngày: mồng 5, 10, 20 và 25 âm lịch.

Từ việc tiếp tục phát hiện nhiều dấu tích quan trọng liên quan đến Đàn Nam Giao dưới triều Tây Sơn, các nhà nghiên cứu đề xuất cần sớm chuẩn bị tư liệu, xây dựng hồ sơ xin công nhận núi Bân là Di tích quốc gia đặc biệt.

Sáng 19/5, tỉnh Đồng Nai đã tổ chức Lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận Bảo vật Quốc gia đối với sưu tập đàn đá Bình Đa và khai mạc triển lãm di chỉ khảo cổ học Bình Đa…

Trải qua biến cố thăng trầm của lịch sử, những ký ức vàng son về Kinh đô Thăng Long chỉ còn lưu lại trong sử sách, dấu tích vật chất đều đã bị phá hủy, không còn tồn tại trên mặt đất. Từ năm 2002 cho đến nay, các cuộc khai quật khảo cổ học tại khu di tích này đã tìm thấy dưới lòng đất nhiều dấu tích nền móng cung điện, lầu gác và hàng triệu di vật.

Trong báo cáo gửi UBND TP Hà Nội về kết quả thực hiện khai quật và bảo tồn di chỉ khảo cổ Vườn Chuối, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, Hà Nội năm 2021, Sở Văn hóa và Thể thao (VHTT) Hà Nội đã đề xuất phương án nghiên cứu bảo tồn khu vực phía Đông di chỉ, khai quật di dời khu vực phía Tây di chỉ.

Sáng 10/6, Trung tâm Bảo tồn Di tích (BTDT) cố đô Huế cho biết, bước đầu khai quật khảo cổ tại điện Thái Hòa đã xuất lộ: chân móng, thềm móng bậc cấp; hệ thống đá ong bó vỉa sát móng…

Mới đây, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra một ngôi mộ tại Kenya có niên đại gần 80.000 năm và xếp hạng đây là ngôi mộ cổ nhất châu Phi. Giới chuyên gia đánh giá, "khám phá ngoại mục" này góp phần giúp họ hiểu thêm về nhận thức và hành vi của con người từ xa xưa. 

Nhà nghiên cứu văn hóa Trần Kỳ Phương được đồng nghiệp biết đến là một người làm việc kỹ lưỡng, chất lượng, khao khát tìm tòi cái mới, khao khát nhận thức trọn vẹn sự khác biệt văn hóa vùng để nhận thức sâu sắc hơn văn hóa bản địa có thể xem là cội nguồn cảm hứng để ông Trần Kỳ Phương lầm lũi với Văn hóa Chăm suốt hơn 40 năm qua.

Lúc tảng sáng ngày 27 tháng 2 năm 1940, nhà hóa học Martin Kamen đang ngồi trong đồn cảnh sát tối tăm, lạnh lẽo. Các sĩ quan cảnh sát đã tóm được nhà khoa học trong điệu bộ suy nhược, mệt mỏi, không còn sức chống cự ngay bên ngoài phòng thí nghiệm của ông tại Đại học California, Berkeley (UC Berkeley) và điệu về đồn để thẩm vấn.

Các nhà khảo cổ học đã khai quật được những phần mới của tháp sọ người Aztec, có thể được tạo ra từ những năm 1400, vùi sâu dưới khu trung tâm của thủ đô Mexico City, Mexico.

Các nhà khảo cổ học Peru vừa phát hiện ra hình một con mèo khổng lồ ở sa mạc Nazca, cách thủ đô Lima 450km về phía nam ở địa điểm nằm giữa 2 thành phố Nazca và Palpa, trong khu vực rộng 400 km2 được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới vào năm 1994.

Khảo cổ học là một ngành khoa học của sự cổ xưa, đi tìm kiếm lời giải cho hàng triệu bí ẩn còn nằm lại dưới các lớp đất từ thời kỳ khai thiên lập địa. Một trong những bước ngoặt quan trọng nhất của ngành khảo cổ học thế giới chính là sự ra đời của phương pháp xác định niên đại bằng carbon phóng xạ (carbon-14 hay 14C), mở ra cuộc cách mạng tính toán trực tiếp tương đối chính xác “tuổi” của các vật thể bị vùi lấp cách đây hàng chục nghìn năm.