Xây dựng hàng chục dự án thu gom, xử lý nước thải quy mô “khủng”
Với mục tiêu đến năm 2030, lượng nước thải đô thị được xử lý đạt chuẩn khoảng 40-45%, thành phố sẽ tập trung hoàn thiện loạt dự án xử lý nước thải đang được đầu tư; các dự án đã được bố trí vốn đầu tư và các dự án đã có chủ trương đầu tư hoặc được giao nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư. Đồng thời đẩy mạnh thu hút đầu tư theo phương thức đối tác công tư đối với các dự án đủ điều kiện.
Từ nay đến năm 2030 trên địa bàn sẽ có tổng cộng 14 dự án nhà máy xử lý nước thải với tổng vốn đầu tư 96.540 tỷ đồng, công suất thiết kế gần 2,85 triệu m3/ngày đêm được đầu tư xây dựng. Mục tiêu thành phố đặt ra là đến năm 2030 đã có 70% công suất này được hoàn thành, đưa vào khai thác. Trong tổng mức vốn đầu tư cho hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị, vốn đầu tư công trong giai đoạn này chỉ đáp ứng được khoảng 5.243 tỷ đồng, còn lại từ các nguồn vốn vay, vốn đầu tư tư nhân. Vì vậy đây tiếp tục là cơ hội cho các nhà đầu tư.
Đến nay, ngoài Dự án nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc - Thị Nghè với công suất xử lý 480 nghìn m3/ngày đêm cùng hệ thống cống thu gom đã được đầu tư hoàn chỉnh sẽ chính thức được đưa vào vận hành từ năm 2027. Một dự án xử lý nước thải có quy mô lớn khác vừa được khởi công vào dịp kỷ niệm Quốc khánh 2/9 là Dự án cải thiện môi trường nước Bình Dương.
Dự án này sẽ tập trung xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị tại khu vực Tân Uyên, Thuận An và Dĩ An, gồm: xây dựng mạng lưới thu gom, trạm bơm; xây dựng, nâng cấp các nhà máy xử lý nước thải với công suất bổ sung khoảng 60 nghìn m3/ngày đêm. Tổng mức đầu tư cho dự án này khoảng 7.200 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách và vốn vay Ngân hàng thế giới (WB) sẽ được hoàn thành, đưa vào sử dụng năm 2028.
Các dự án thu gom, xử lý nước thải được đầu tư theo hình thức đối tác công tư khác trong những năm tới gồm hệ thống thu gom và Nhà máy xử lý nước thải Tây thành phố với tổng mức đầu tư 9.500 tỷ đồng, công suất 360 nghìn m3/ngày đêm. Hiện dự án này đã được UBND thành phố giao Công ty CP hạ tầng Gelex lập hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư.
Ngoài ra còn có loạt dự án có quy mô lớn khác như Nhà máy xử lý nước thải Tham Lương - Bến Cát giai đoạn 2 với công suất 99 nghìn m3/ngày đêm, tổng vốn đầu tư khoảng 3.500 tỷ đồng; Nhà máy xử lý nước thải Tân Hóa - Lò Gốm với công suất 550 nghìn m3/ngày đêm, vốn đầu tư 9.000 tỷ đồng; Dự án xây dựng trạm xử lý nước thải Bắc Sài Gòn với công suất 140 nghìn m3/ngày đêm, vốn đầu tư 11.150 tỷ đồng; Dự án xây dựng trạm xử lý nước thải Nam Sài Gòn với công suất 300 nghìn m3/ngày đêm, vốn đầu tư 7.000 tỷ đồng; Nhà máy xử lý nước thải Tây Bắc thành phố với công suất 280 nghìn m3/ngày đêm, vốn đầu tư 8.400 tỷ đồng… hiện cũng đang trong giai đoạn xúc tiến, tìm nhà đầu tư. Ngoài một số dự án nhà máy xử lý nước thải được đầu tư bằng vốn vay WB, một số dự án thu gom, xử lý nước thải được dự kiến đầu tư công hiện cũng đang được thành phố xem xét, chuyển sang đầu tư theo hình thức đối tác công tư, hợp đồng BT.
Để hoàn thành mục tiêu thu gom, xử lý nước thải đô thị vào năm 2030, TP Hồ Chí Minh cũng đã xác định có 9 hệ thống thu gom, xử lý nước thải với trên 8,5 nghìn tuyến cống thu gom sẽ được hoàn thiện. Trong đó, chỉ riêng các dự án nâng cấp, cải tạo, chỉnh trang hệ thống đường bộ cũng sẽ có 77 dự án được khởi công mới.
Không để nhà máy nước thải chậm tiến độ hoặc chờ nằm hệ thống cống thu gom
Từ bài học xây dựng xong hệ thống cống thu gom nước thải lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè nhưng phải nằm chờ Nhà máy xử lý nước thải cả chục năm, để thực hiện hiệu quả mục tiêu trên, ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND yêu cầu các sở, ngành, địa phương rà soát, cập nhật và hoàn thiện quy hoạch thoát nước, xử lý nước thải theo từng lưu vực. Xác định đầy đủ hướng tuyến thu gom, cống bao, trạm bơm, vị trí, quy mô nhà máy xử lý nước thải, hành lang kỹ thuật và quỹ đất phục vụ đầu tư. Cùng với việc ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trung hạn, cần đẩy mạnh huy động các nguồn lực hợp pháp, nhất là đầu tư theo phương thức đối tác công tư để triển khai các dự án thu gom và xử lý nước thải.
Tập trung nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh việc hoàn thiện hồ sơ, thủ tục về quy hoạch, đầu tư, đất đai, môi trường, xây dựng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng. Tăng cường phối hợp để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai các dự án. Rà soát, bảo vệ và quản lý chặt chẽ quỹ đất đã được quy hoạch cho các nhà máy xử lý nước thải, trạm bơm và hành lang kỹ thuật; ưu tiên hoàn thành thủ tục đất đai, giải phóng mặt bằng đối với các dự án dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2030. Đối với các dự án chưa đủ điều kiện triển khai trong giai đoạn 2026-2030, TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, quỹ đất, hồ sơ chuẩn bị đầu tư, phương thức đầu tư và nguồn lực thực hiện để triển khai theo lộ trình phù hợp, từng bước hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải theo quy hoạch.
Các sở, ngành, địa phương phải tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi xả thải, đấu nối, quản lý, vận hành công trình trái quy định. Từng bước xây dựng, cập nhật và hoàn thiện cơ sở dữ liệu về hệ thống thoát nước, thu gom và xử lý nước thải trên phạm vi toàn thành phố. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và số hóa trong quản lý, theo dõi, vận hành công trình, bảo đảm phát huy hiệu quả công suất công trình ngay sau khi hoàn thành.
Cùng với việc phát triển các nhà máy xử lý nước thải, TP Hồ Chí Minh sẽ tập trung triển khai các dự án thu gom, thoát nước, chống ngập, cải tạo hệ thống thoát nước, cải tạo kênh rạch. Ưu tiên đầu tư hệ thống thu gom tại các lưu vực đã có nhà máy xử lý nước thải nhưng chưa khai thác hết công suất và các lưu vực dự kiến hoàn thành nhà máy trong giai đoạn 2026-2030. Bảo đảm đồng bộ giữa cống thu gom, cống bao, trạm bơm, tuyến chuyển tải, hố ga và các điểm đấu nối. Những dự án xây dựng mới, nâng cấp hoặc mở rộng nhà máy xử lý nước thải, hệ thống thu gom phải được nghiên cứu, chuẩn bị và triển khai đồng bộ theo từng lưu vực. Bảo đảm khi nhà máy hoàn thành có đủ lưu lượng nước thải đưa về xử lý, tránh tình trạng nhà máy xử lý nước thải đã hoàn thành nhưng chưa chạy hết công suất do thiếu mạng lưới thu gom.
UBND TP Hồ Chí Minh cũng đặt ra yêu cầu trong quá trình lập, thẩm định và triển khai các dự án cải tạo, nâng cấp đường giao thông, đường hẻm, chỉnh trang đô thị, chống ngập, cải tạo kênh rạch và các dự án hạ tầng kỹ thuật khác… phải rà soát hiện trạng, đầu tư đồng bộ hệ thống thoát nước, hố ga, tuyến thu gom và khả năng đấu nối theo quy hoạch, tránh đầu tư thiếu đồng bộ, phát sinh đào đường.
Tiếp tục rà soát các tuyến đường, hẻm hiện hữu chưa có hệ thống thoát nước, chưa có hệ thống thu gom hoặc chưa bảo đảm khả năng đấu nối theo lưu vực để xác định thứ tự ưu tiên đầu tư, tập trung ưu tiên tại các khu vực đông dân cư, thường xuyên xảy ra ô nhiễm, ngập lụt, các khu vực đã có hoặc dự kiến hoàn thành nhà máy xử lý nước thải và các công trình có khả năng kết nối ngay với hệ thống hiện hữu.
