Tổ chức Hòa bình Mỹ: Rất nhiều tai tiếng

Cách đây 50 năm, Quốc hội Mỹ phê chuẩn đạo luật lập ra tổ chức thanh niên cử tới làm việc ở các nước khác - gọi tắt là Tổ chức Hòa bình Mỹ hay Peace Corps. Cho đến nay, Peace Corps đã cử hơn 200.000 tình nguyện viên tới 139 nước trên thế giới. Nhân kỷ niệm 50 năm thành lập của tổ chức này, tạp chí Time điểm qua một số điều ít được biết nhất trong lịch sử của Peace Corps (PC).

Trái ngược với thông tin từng công bố, Tổng thống John F. Kennedy không phải là người đầu tiên mong muốn thành lập PC. Người đầu tiên đưa ra dự thảo thành lập tổ chức này là Thượng nghị sĩ Hubert Humphrey vào năm 1957, nhưng không may là nó không được thông qua.

Sau đó 3 năm, trong cuộc tranh cử tổng thống vào năm 1960, Kennedy đề cập sáng kiến này một lần nữa trong buổi phát biểu tại Trường đại học Michigan . Ông đặt tên cho tổ chức này là Peace Corps, và sau khi đắc cử Tổng thống năm 1961, Kennedy ký sắc lệnh chính thức thành lập PC.

Sargent Shriver, anh rể của John F.Kennedy, được chấp thuận vào vị trí đứng đầu tổ chức mới thành lập của tân Tổng thống vào tháng 3/1961. Cá nhân Kennedy đã hoài nghi về triển vọng thành công của tổ chức tình nguyện này, nên đã từng bóng gió với Shriver rằng, nếu có gì đó xảy ra thì việc sa thải người thân cũng dễ dàng hơn bạn bè.

Nhưng sau chuyến công du và trở về với sự tự tin rõ rệt, ông trình bày những phát hiện của ông trước Quốc hội với cả một danh sách về các yêu cầu ở nước ngoài, gần như Quốc hội lập tức phê chuẩn ngân sách 30 triệu USD cho PC. Tới năm 1963, Shriver đã đi 560.000km qua 35 nước.

Khi mới thành lập, các tình nguyện viên chỉ đăng ký nhiệm vụ ở 6 nước, Đến cuối năm 1961, PC đã tăng lên 900 người tình nguyện ở 16 nước. 50 năm trôi qua, ngày nay PC đã phái đi hơn 200.000 thanh niên nam nữ tới 139 nước từ Bahrain đến  Brazil. Hiện nay, PC chỉ còn khoảng 8.000 thành viên  hoạt động thực thụ.

Tổng thống J.F.Kennedy và Thượng nghị sĩ H.Humphrey. S.Shriver, anh rể của Tổng thống Kennedy (bên phải) - Lãnh đạo đầu tiên của PC.
Tổng thống J.F.Kennedy và Thượng nghị sĩ H.Humphrey.
Tổng thống J.F.Kennedy và Thượng nghị sĩ H.Humphrey. S.Shriver, anh rể của Tổng thống Kennedy (bên phải) - Lãnh đạo đầu tiên của PC.

S.Shriver, anh rể của Tổng thống Kennedy (bên phải) - Lãnh đạo đầu tiên của PC.

Khi nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc điều hành Netflix Reed Hasting được hỏi về kinh nghiệm ở PC ảnh hưởng tới sự nghiệp như thế nào, ông này nói: "Một khi bạn từng đi nhờ xe xuyên châu Phi với 10 đồng trong túi thì việc khởi sự kinh doanh không có vẻ gì quá to tát".

Hastings là một trong nhiều thành viên nổi tiếng của PC, trong đó có nhà phê bình chính trị Chris Matthews, Lillian, Gordy Carter (người nộp đơn xin làm tình nguyện viên khi đã là một bà cụ 68 tuổi nhưng vẫn còn đầy sức sống) và cựu Thượng nghị sĩ Chris Dodd. Ngay cả Bob Vila, người dẫn chương trình truyền hình nổi tiếng ở Mỹ “This Old House” cũng từng trải qua vài năm làm tình nguyện viên ở Panama hồi đầu thập niên 70.

Vì các tình nguyện viên thường chịu ảnh hưởng văn hóa của những quốc gia mà họ đến và làm việc, nên không lạ gì nếu có ai đó chia sẻ thông tin có thể hữu dụng cho Chính phủ Mỹ. Điều này đẩy họ vào nguy hiểm, cho dù CIA có luật nghiêm cấm sử dụng các tình nguyện viên cho mục đích tình báo và cả luật áp dụng đối với tình nguyện viên PC đang phục vụ trong quân đội. Tổ chức PC luôn nêu rõ rằng, người xin làm tình nguyện viên sau này sẽ không được làm bất cứ công việc nào liên quan đến các cơ quan tình báo.

Một thành viên của PC làm việc tại Kenya.
Một thành viên của PC làm việc tại Kenya.

Lịch sử của tổ chức hòa bình này gắn liền với nhiều vụ tai tiếng nghiêm trọng, từ cưỡng hiếp tới hành hung và giết người. Đầu năm 2011, PC đã phải gồng mình hứng chịu công kích sau khi Hãng tin ABC phát hiện rằng, hơn 1.000 phụ nữ Mỹ từng bị cưỡng hiếp hoặc tấn công tình dục trong khi phục vụ ở hải ngoại.

Hơn cả thống kê đáng buồn đó, các nạn nhân khẳng định rằng PC biết rõ về những vụ tấn công đó nhưng không có hành động nào để bảo vệ họ mà còn buộc tội họ. Hậu quả là Giám đốc PC Aaron William phải ra giải trình trước Quốc hội Mỹ về những cáo buộc và cam kết cải tổ cơ quan này.

Ngoài ra, hơn 23 tình nguyện viên bị sát hại trong suốt 50 năm lịch sử PC. Đáng chú ý nhất là, vào năm 1976, một tình nguyện viên tên Deborah Gardner bị sát hại dã man bởi một tình nguyện viên khác tên Dennis Priven khi họ cùng làm việc tại Tonga . Thủ phạm được phóng thích về Mỹ - sau khi hội ý chuyên môn, gã này được chứng minh là không bị bệnh tâm thần phân liệt nhưng bị "rối loạn tâm thần tạm thời" nên xuống tay giết hại bạn mình.

Tựu chung mục tiêu của PC gồm 3 phần: hoàn thiện cá nhân, phục vụ cộng đồng và đánh bóng hình ảnh Mỹ ở nước ngoài. Tuy nhiên, mục tiêu đạt ít thành tựu nhất là phục vụ cộng đồng - chưa tới 1/3 tình nguyện viên cảm thấy họ hoàn thành nhiệm vụ được giao!

Lê Hiếu (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.