Cửa trường mẫu giáo, hai cây hoàng lan tỏa hương thơm ngát. Nghìn nghịt người đứng đợi cạnh những chiếc xe máy sang trọng và những chiếc ôtô bóng lọng. Trong bối cảnh ấy, người phụ nữ như có vẻ lạc lõng. Trong khi đứa trẻ thì sặc sỡ trong áo quần, giày, mũ đủ màu, thể hiện một mức sống và trình độ thẩm mỹ cao, thì chị, mẹ nó, vẫn cái thân mình mảnh khảnh giản dị trong một chiếc áo sơmi trứng sáo cùng tấm áo len xanh lục hơi quê mùa chẽn bên ngoài. Đặc sắc chăng là từ lúc bất ngờ gặp người đàn ông tuổi trung niên. Lúc ấy, gương mặt trái xoan đang xanh trắng của chị bỗng hồng rạng lên tới tận chân tóc mai. Ánh xạ trên gương mặt chị là một nỗi ngượng ngập chen lẫn sung sướng và vui mừng.
- Đi đi, Hồng! Hồng và cháu về đường nào?
- Em về đường Nguyễn Thái Học. Nhà em ở ngõ 31, ngách 1, số nhà …, đường Nguyễn Chí Thanh.
- Thế thì ta đi cùng đường. Cháu đây à? Kháu quá! Cháu tên gì? Ta làm quen với nhau nhé!
Người đàn ông bước lại gần chú bé. Đặt tay lên mái tóc tơ của nó, anh ngắm nó, thấy gương mặt rất đẹp của nó vừa có nét của Hồng, mẹ nó, vừa pha trộn một vài nét vẻ của một người nào đó, một người thứ hai. Giữa nó và anh, chẳng có mối liên hệ nào.
- Ứ ừ, đi ăn kem cơ!
- Thái! Không được hỗn. Đây là bác Đường. Con chào bác đi!
- Ứ ừ…
Thằng bé rền rĩ, quẫy đạp và ngước nhìn Đường. Đường, người đàn ông xa lạ, vóc dáng gầy gùa. Cái áo bu dông xanh dương thợ thuyền. Cái mũ cối sờn vành. Nét nghiêm chính mực thước chỉ hiển lộ ở vẻ gọn gàng, ngay ngắn và ở gương mặt xương xương, có đôi mắt thâm trầm, thể hiện một nội tâm bao dung và tự chủ.
Gương mặt ấy lấp lánh niềm âu yếm khi nghiêng xuống, đưa chiếc kem vừa mua ở cửa hàng ra cho chú bé:
- Nào, chú mình ăn đi, rồi bác mua nữa cho.
- Xin bác đi, Thái.
- Xin bác.
Thằng bé đáp miễn cưỡng và thè lưỡi liếm đầu chiếc kem. Chiều xuống nhanh. Gió lết thết. Rập rờn mấy cành phượng gầy trên cao. Chiếc xe lăn nhè nhẹ trên vỉa hè, chốc chốc lại dừng. Vì người phụ nữ thi thoảng lại phải lấy khăn tay chùi miệng cho đứa bé:
- Ăn từ từ chứ. Rớt hết cả ra áo len rồi, Thái.
Lại hơi nghiêng mặt cúi xuống, người đàn ông nhoẻn cười:
- Ăn kem là cả một nghệ thuật đấy, Thái à. Để bác lau giùm cho không về bố lại mắng.
- Ứ ừ, bố không có nhà, bố không mắng. Chỉ có bà mắng thôi.
- À, ra thế!
- Thế mà không biết!
Thằng bé vứt tạch que chiếc kem đã ăn hết, ngẩng lên. Rõ ràng nó là một đứa bé được chiều chuộng, hiểu biết già dặn hơn độ tuổi. Vì khi Đường ghé xuống một lần nữa để hỏi rõ nguồn cơn về bố nó thì nó chồm lên, áp tai Đường, hét toáng toàng: "Đang ở Hungari ! Thế mà không biết à!".
Ngượng nghịu, người phụ nữ sau khi mắng đứa bé, nhìn Đường, chớp chớp mắt:
- Bố cháu đi làm ở Hungari. Thôi, ta gặp nhau sau anh nhé. Muộn rồi, em về đã. Anh nhớ địa chỉ em chưa. Đường Nguyễn Chí Thanh. Ngõ 31…
Những tiếng nói cuối cùng trượt qua vành môi. Người phụ nữ ngoái lại phía sau. Đằng sau chị, Đường đứng lặng. Lá me trên đầu rụng lả tả không khuất lấp được tiếng đứa bé hét trong tiếng bánh xe lăn: "Mẹ, sao mẹ lại khóc, hả mẹ!".
*
Hồng đã khóc. Đa cảm, ủy mị, nhưng là người tự trọng nên chị chỉ khóc thầm. Chị khóc vì thương anh, vì thương mình. Ôtô quân sự đậu một dãy dài bên quảng trường Nhà hát Lớn. Chiều mùa thu, gió phập phồng se lạnh, mái tóc thiếu nữ vờn bay bên những bộ trang phục quân nhân. Mặt trận mở ở phía biên giới Tây
Cả đêm đó Hồng không về nhà. Chị đi qua những địa điểm lưu dấu kỷ niệm của hai người. Vườn hoa Canh Nông, nơi các chiều thứ bảy, anh từ đội Cầu Thăng Long đạp xe xuống và chị từ trường Sư phạm đi xe buýt lên. Vuông cỏ cạnh gốc sồi cổ thụ, nơi hai người hôn nhau cái hôn đầu tiên. Con đường nhỏ bên Hồ Tây ngan ngát hương sen. Chiếc ghế đá không hiểu sao lại lún nghiêng một đầu. Một kiốt sách bán bưu ảnh những thắng cảnh thành phố. Cửa hàng kem Bốn mùa. Hành lang một biệt thự phủ trùm những thân hoa lan tiêu, nơi hai người đứng trú mưa một đêm hè. Và cuối cùng, căn buồng nhỏ, ấm cúng ở tầng trệt nhà anh, nơi anh ôm chị và lần đầu bật hàng khuy áo chị, hôn hai bầu vú nở nang của chị và sau đó quyết liệt và bồng bột hơn anh, chị níu anh xuống, tự động khỏa thân dâng tặng tình yêu trinh trắng nguyên vẹn đầu đời thiếu nữ cho anh.
Sáng tinh mơ, chị trở về nhà, mặt tái nhợt. Mẹ chị sờ đầu con gái, xót xa: "Chết thôi, con đi đâu đêm qua. Khéo con bị cảm lạnh rồi!". Chị gỡ tay mẹ, đến gầm cầu thang, dắt chiếc xe, đạp tới trường. Các bạn cùng tổ ùa tới: "Hồng, chiều qua, kiểm tra môn Tâm lý, mày không biết à?". Như đang trong cơn mê ngủ, chị thở hắt ra, đáp: "Đi rồi!". Rồi tìm một chỗ ngồi khuất nẻo trên giảng đường. Suốt buổi ấy, chị không hiểu thầy dạy môn Lịch sử nói gì? Lịch là quá khứ hay là hiện tại đây!
Một tháng trời liền chị sống trong thảng thốt. Lúc như mê sảng. Lúc ủ ê ngơ ngác. Có đêm mơ thấy mình mặc bộ đồ cô dâu trắng tinh trong đám cưới với Đường. Lại có đêm mê thấy ác mộng, vội trở dậy, thắp hương, thì thầm khấn vái trên bàn thờ. Và hôm sau, lại bỏ hai tiết học, lần mò đi tìm ông Thống nghe đồn là thầy bói giỏi như thần. Trở về, cả đêm đó, chị bàng hoàng không ngủ và bật khóc thầm. Một bức tường thành đã sụp đổ tan tành trong khi ngày đêm chị khắc khoải nghĩ tới một chấn động sâu xa sẽ xảy ra nơi cơ thể mình, nghĩa là anh và chị đã tạo được một tổ thành liên kết bền vững ở trong chị. Tiếc thay, cuộc ân ái của anh và chị thế là không để lại một dấu tích nào của tình yêu rồi!
Còn bây giờ thì… Cuộc gặp gỡ sau phút bồi hồi, đã là những khoảnh khắc hai người có thể điềm tĩnh đôi hồi cùng nhau.
Người đàn ông nói:
- Anh hiểu hết sự tình rồi. Lỗi ở chiến tranh. Ở cái số của anh. Anh chết đi, sống lại ba lần. Một lần ở biên giới Tây Ninh, lái chiếc Uóat chở một phóng viên người nước ngoài, bị một viên đạn tiểu liên xuyên qua phổi. Một lần bị sét đánh ở Tây Nguyên, mặt cháy đen thui. Một lần bị bom vùi. Cả ba lần đơn vị đã cho anh vào áo quan làm lễ truy điệu rồi mà, em.
Người thiếu phụ nói:
- Em đến nhà anh, hỏi tin tức về anh. Mẹ anh khóc, bảo: Đã hai lần đơn vị gửi giấy báo tử cho mẹ. Em nằm mê thấy một người cho em một quả cam héo. Sợ quá, em đi hỏi ông Thống, ông Thống bói cau, bói gạo bảo: anh đã tận mệnh. Em đau buồn quá! Nhưng... em vẫn cứ băn khoăn. Năm bố em mất được một trăm ngày. Em đi theo mẹ em về tận Thủy Nguyên, Hải Phòng, tìm một ông thầy gọi hồn cho bố em. Vong bố em về. Em hỏi: "Bố ơi, bố có thấy anh Đường con ở dưới ấy không?". Bố em đáp: "Bố biết Đường của con, nhưng ở dưới này không có đâu". Trời! Em run hết cả người!
Chồm lên ôm choàng người đàn ông, rồi rối rít chằm bặp, người thiếu phụ rền rã trong nước mắt. Rằng, thế là em không mất anh rồi. Và bây giờ em quyết không bao giờ để mất anh nữa! Bừng dậy trong hơi hướng quen thuộc từ ký ức toả ra, Đường riết chặt người phụ nữ yêu dấu vào ngực mình. Nơi đó là hành lang căn nhà số…, ngách 1, ngõ 31, đường Nguyễn Chí Thanh. Trong làn sáng mờ mờ hư tạo, rộn rực và bồng bột, người phụ nữ mở toang hai vạt áo. Ngực chị nồng nẫu mưng mẩy hai bầu vú trắng ngần. Anh hôn em đi! Chị nói không ra hơi. Và ngây ngất trong cảm giác được sống lại trong mối tình đầu.
*
Hai người quyết định lặp lại nếp sinh hoạt trước đây.
Lịch thời gian đột ngột biến động. Nhất là ở Hồng. "Bà nội đón cháu Thái hộ con! Con có việc phải đi đằng này một lát". Đó là một tình huống bà mẹ chồng thường thấy. Hồng nói, đang là lúc chị bù đầu với công việc. Tuần lễ này, có đoàn kiểm tra của Sở Giáo dục về trường. Tháng tới, phải đón lớp giáo sinh về thực tập. Hôm nay, bình bầu giáo viên dạy giỏi. Chiều mai, hội giảng xong, hết giờ tầm, tối rồi nhưng con vẫn phải đến nhà cô bạn có chồng sắp đi Hungari để gửi cho nhà con ít bánh đa nem.
Tình yêu luôn biết chọn lối đi cho mình. Hai người tình xưa muốn được luôn luôn ở bên nhau. Thực hiện những chuyến du hành ngược thời gian, hai người háo hức trở lại những vùng in dấu kỷ niệm xưa. Vườn hoa Canh Nông. Vuông cỏ cạnh gốc sồi cổ thụ. Con đường ven Hồ Tây. Chiếc ghế đá nghiêng. Kiốt sách. Hiệu kem. Rặng lan tiêu.… Và đêm nào cũng như đêm nào, cuộc chia tay dùng dằng diễn ra lúc mười hai giờ khuya, trong không khí mờ ảo siêu thực ở cái hành lang trước cửa nhà Hồng. Ở đây, hai người ôm riết nhau, không muốn rời nhau, cùng rạo rực vì những lời âu yếm nhằm bù đắp lỡ dở, thiệt thòi và thổn thức giật mình vì nghĩ tới cái giới hạn của cuộc tình xưa mới được nối lại dẫu thế nào cũng mang sắc thái phiêu lưu!
Một đêm, Hồng giật mình tỉnh giấc. Giấc mơ gì mà dữ dội thế! Chị lần sờ tìm cái khăn lau lớp mồ hôi đang ứa ra đầm đìa làn da cổ và vồng ngực nở thì con chị thức giấc:
- Mẹ! Mẹ mê gì mà gào thét to thế!
- Sao cơ?
- Ơ kìa! Sao mẹ lại cởi trần, hả mẹ?
Thái đã bật dậy, thao láo nhìn vào khuôn ngực không mảnh vải của chị.
- Nằm xuống ngủ đi, con.
Nhấc vội tấm khăn che ngực, miệng giục, Hồng kéo con trai nằm xuống cạnh mình và thao thức từ đó đến tận sáng.
Mùa đông năm ấy dài và rét chưa từng thấy. Tháng mười hai gió bấc đã ù ù thổi tới tấp hết ngày này qua ngày khác, hết tuần này sang tuần khác. Ban ngày, nhiệt độ có khi xuống tới 9 độ. Còn ban đêm thì không chỉ rét mà còn cóng buốt. Học trò trường Hồng nghỉ học suốt lượt. Nhưng, những cuộc hò hẹn của hai người lúc chiều tối vẫn diễn ra đều đều. Trong giá lạnh, má chị càng ửng hồng. Mê man trong cảm xúc tình xưa, vượt ra khỏi thói thường của đàn bà là hay giữ kẽ, bây giờ chị công khai thú thật với lòng mình và với Đường rằng, chị không hề yêu chồng, tức bố thằng bé Thái, một chút nào.
- Ông ấy già hơn em gần hai mươi tuổi. Bố em ốm, vào bệnh viện phẫu thuật thay van tim, mất hơn một trăm triệu đồng. Là hàng xóm của em, biết tin, ông ấy đã bỏ tiền ra chi trả cho bố em. Mẹ em bảo: Ông ấy đã cứu mạng bố con đấy!
Chị nói trong cơn ho nghẹn. Cuộc kết đôi của chị với bố thằng Thái bây giờ có dáng dấp một cuộc trả ơn, một lần trả nợ. Đó là một người đàn ông thô lỗ, cục cằn, một kẻ dâm đãng; ngay trong tuần trăng mật có hôm đã bỏ đi Đồ Sơn chơi với nhân tình. Năm bốn mươi chín tuổi đã một lần vì rượu mà mắc chứng xuất huyết não, bị méo mồm, nói ngọng hơn nửa năm trời. Còn từ ba năm nay thì si mê kiếm tiền đến điên rồ, nên đã bay sang Hungari mở công ty buôn bán, sống cùng một người đàn bà khác, vốn là một gái nhẩy ở nước sở tại.
"Anh ơi! Chúng mình hãy thuê một căn buồng rồi đến ở với nhau ngay đêm nay đi! Xa anh, để mất anh, em không thể chịu được nữa rồi!" - Chị níu lấy anh, quấn riết thân anh, nồng nã, bạo liệt như trỗi dậy của bản năng đàn bà, sau hồi tưởng nọ, ở phút sắp chia tay.
Đêm ấy trở về, cơn ho lại trỗi dậy lúc Hồng vừa đi nằm. Mở mắt, chị thấy đèn bật sáng. Và nhận ra, nằm ở mép giường bên kia, thằng bé Thái từ lúc chị về, vẫn còn thức, giờ đã ngồi dậy.
- Mẹ ơi.
- Gì thế, con?
- Bác Đường bác ấy là người thế nào, hả mẹ?
- Tại sao tự dưng con lại hỏi bác ấy?
- Con hỏi mẹ cơ mà ! Bác Đường mua kem cho con hồi nào ấy. Sao bác ấy hay đến gặp mẹ thế? Có lần con thấy bác ấy cầm tay mẹ.
- Đâu có! Thôi, yên lặng để bà ngủ. Lúc khác nói chuyện, con à.
- Mẹ à, bà bảo…
- Bà bảo gì, con?
- Bà bảo, một đêm, ra sân đóng cửa sau, bà thấy bác Đường ôm hôn mẹ mà mẹ thì mở hết cúc áo ngực.
- Nói nhảm gì thế, con!
Chống tay ngồi vụt dậy, đưa tay vơ mớ tóc xõa sau lưng, Hồng trừng trừng nhìn con, rồi buồn bã thoát một hơi thở dài. Thằng Thái con chị thế là đã trở thành một phần tử tham gia vào câu chuyện tình xưa của chị rồi!
- Mẹ ơi, mẹ có nhớ bố ở bên Hungari không? Bà bảo: Tết này, bố sẽ về nhà đấy! Mà mẹ à, hình như vừa rồi bố bị làm sao ấy?
- Làm sao!
Như chỉ đợi Hồng cất tiếng kêu thảng thốt, bà mẹ chồng nằm ở giường bên đã tung màn, ngồi dậy, cất tiếng khê nồng:
- Chị Hồng! Thế chị không biết gì thật à! Chị thật là người vô tâm sung sướng quá đấy. Giờ thì chị đang còn mải mê vui thú chuyện tình riêng nên có biết đến ai! Chồng chị, con trai tôi, bị tai biến mạch máu não, nằm liệt cả tháng trời nay ở nơi xứ người rồi, chị ơi!
*
Đó là một cuộc hẹn hò thường lệ, nhưng chỉ có người đàn ông là Đường có mặt. Chờ đợi cho tới tận khuya, Đường mới trở về nhà trong tâm trạng rối bời.
Cuối cùng, một tuần lễ sau thì Đường nhận được tin, qua một người bạn gái của Hồng, Hồng đã sang Hungari đón chồng. Và hiện thời, chị phải ngày đêm có mặt bên giường bệnh để săn sóc người đàn ông chồng chị một lần nữa bị xuất huyết não sau một quá trình ham mê tửu sắc giữa lúc công việc buôn bán bị thất thoát và cô gái nhẩy nhân tình phản bội cuỗm sạch tài sản. Người đàn ông giờ đây sống cuộc sống thực vật. Còn Hồng thì rộc rạc như một thân xác không hồn. Việc chăm nom người ốm hút cạn sức lực của chị. Đã vậy, chị lại phải sống trong sự trách móc, đay đả nặng nề, thậm chí căm hận của người mẹ chồng.
Và rồi một đêm nọ, Hồng vội vã ra khỏi nhà của mình, hớt hải phóng xe đến điểm hẹn hò quen thuộc trước đây với Đường. Chị vừa nhận được thư anh. "Chúng mình không chỉ sống cho bản thân, em à". Câu nói đầy tinh thần trách nhiệm cao cả lúc Đường chia tay chị lên đường ra mặt trận Tây
Bây giờ thì mười năm thấm thoát đã trôi qua, kể từ ngày chồng Hồng ngã bệnh. Ông vẫn sống đời sống của cây cỏ, vẫn ăn uống hít thở đều dặn, nhưng không tư duy, không ngôn ngữ và vô cảm. Hồng thuê một người chăm sóc chồng. Chị bình phục dần và trở lại với công việc thường nhật của một cô giáo.
Mười năm trôi qua, vẫn lặng lẽ tồn tại một mối tình thầm, một tình yêu trong suốt, cao cả, không vượt ra khỏi quy tắc của đạo đức và luật pháp hiện hành, nhưng đã trở thành niềm vui sống lớn lao, tươi sáng nhất của hai con người. Thế đó, cuộc sống gây ra ngáng trở, thì chính nó cũng tìm ra cách giải thoát, đem lại dù là chút ít niềm vui đền bù cho con người.
Bây giờ, mỗi khi Đường tới thăm hỏi người chồng bán thân bất toại của Hồng ra về, bà mẹ chồng của Hồng đã không còn là con người chỉ biết bảo vệ con mình, riết nghiệt với con dâu như trước đây. Lại một lần nữa, bà như là lần đầu giới thiệu với những người hàng xóm, rằng Đường là một người đàn ông đứng đắn và vô cùng tốt bụng, rồi chép miệng than: "Cũng là vì chiến tranh mà cậu ấy không thành thân được với cô Hồng con dâu tôi đấy, các bác ạ. Khổ! Cũng là cám cảnh quá, những người tốt thường hay bị thiệt thòi, nhưng biết làm thế nào được!"
