Tình trạng bưng bít thông tin trong lực lượng tình báo Mỹ

Việc chính quyền của Tổng thống Barack Obama đang tìm cách ép buộc phóng viên James Risen của tờ báo New York Times phải khai ra nguồn thông tin mà ông sử dụng để viết một chương trong quyển sách của ông xuất bản vào năm 2006 đang khiến cho dư luận tiếp tục băn khoăn về tình trạng bưng bít thông tin về các hoạt động của các Cơ quan Tình báo Mỹ  ở hải ngoại, nhất là Cục Tình báo trung ương (CIA).

Hôm 26/4 vừa qua, ông Risen đã bị Trưởng Công tố William Welch II tống trát yêu cầu ra điều trần trước một đại bồi thẩm Tòa án khu vực Alexandria, bang Virginia, vào ngày 4/5/2010 về nguồn cung cấp thông tin mà ông sử dụng trong quyển sách có nhan đề "State of War: The Secret History of the CIA and the Bush Administration" (tạm dịch: Tình trạng chiến tranh: Lịch sử bí mật của CIA và chính quyền Bush), xuất bản năm 2006. Tuy nhiên, Risen đã từ chối tiết lộ nguồn tin theo yêu cầu của Viện Công tố và đang đề nghị một thẩm phán tòa án khu vực ra phán quyết bác bỏ yêu cầu nói trên.

Trước ông Risen, vào đầu tháng 4/2010, Công tố viên Welch cũng đã truy tố một cựu quan chức của NSA vì các cáo buộc liên quan đến việc cung cấp thông tin cho loạt bài báo đăng trên tờ Baltimore Sun, trong đó tiết lộ các sai sót kỹ thuật và chi tiêu lãng phí của nhiều chương trình do thám của cơ quan này gây tốn kém nhiều tỉ USD. Welch là một cựu quan chức cao cấp của Bộ Tư pháp Mỹ. Ông ta rất quyết tâm trong việc yêu cầu Risen phải tiết lộ nguồn thông tin.

Phóng viên Risen là một cây bút nhiều kinh nghiệm và giàu uy tín của tờ New York Times. Ông từng viết cho tờ Los Angeles Times trước khi về đầu quân cho New York Times. Mảng đề tài mà ông quan tâm nhất là tình báo và các hoạt động của chính quyền Mỹ, nhất là hoạt động do thám, các chương trình nghe lén, theo dõi dân chúng của Nhà Trắng. Ông đặc biệt quan tâm sâu vào các chương trình gián điệp ở nước ngoài của CIA và Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA).

Năm 2005, Risen từng đoạt giải Pulitzer cho bài báo viết về chương trình theo dõi, giám sát công chúng Mỹ của NSA. Lúc đó, nhiều giới, có cả Thượng nghị sĩ Obama, đã lên án chương trình đó, cho rằng nó bất hợp pháp. Tuy nhiên, chính quyền George W. Bush đã phản ứng quyết liệt, cho rằng bài báo đã làm lộ thông tin mật "gây tổn hại cho an ninh quốc gia" và mở một cuộc điều tra về nguồn cung cấp thông tin cho bài báo. Rốt cuộc, không có ai bị quy trách nhiệm cả.

Bìa quyển sách "State of War: The Secret History of the CIA the Bush Administration".
Bìa quyển sách "State of War: The Secret History of the CIA the Bush Administration".
Vụ việc đang diễn ra liên quan đến chương 9 của quyển sách “State of War”, với nội dung chủ yếu xoay quanh nỗ lực bất thành của CIA trong việc phá hoại công trình nghiên cứu hạt nhân của Iran . Đây là những thông tin lần đầu tiên được công bố trong quyển sách, chưa hề được đăng trên báo New York Times.

Theo tờ New York Times, chương 9 của quyển sách mô tả một "phi vụ" gián điệp trong đó CIA cử một nhà khoa học Nga (đào tẩu sang Mỹ và làm gián điệp ngầm cho CIA) đến Vienna (Áo) vào tháng 2/2000 để trao cho một quan chức Iran bản thiết kế ngòi nổ bom hạt nhân với điều kiện ông ta sẽ hỗ trợ thêm nếu được phía Iran chi trả thù lao thỏa đáng. CIA đã cố tình "gài" một sai sót kỹ thuật trong bản thiết kế, nhưng đã bị vị chuyên gia người Nga phát hiện. Sau đó, kế hoạch vẫn được CIA xúc tiến và vị chuyên gia này đã "cảnh báo" quan chức người Iran nọ rằng có sai lỗi trong bản thiết kế, với suy nghĩ rằng người Iran sẽ "không coi trọng" lời nói của mình.

Tác giả Risen viết: Có lẽ các nhà khoa học Iran đã "chọn lọc những thông tin có giá trị của bản thiết kế và bỏ qua sai sót kỹ thuật" mà CIA đã cố tình gài vào, do đó vô hình trung CIA đã gián tiếp hỗ trợ người Iran có thêm kỹ thuật chế tạo vũ khí hạt nhân. Lo ngại điều này, một sĩ quan chuyên nghiên cứu tình huống của CIA đã lên tiếng cảnh báo Ủy ban Tình báo Quốc hội nhưng không nhận được phản hồi.

Những tiết lộ trên đây của Risen từng khiến chính quyền Bush "mất ăn mất ngủ", và tháng 1/2008, Bộ Tư pháp do ông Michael Mukasey đứng đầu đã từng tống đạt trát yêu cầu Risen tiết lộ nguồn cung cấp thông tin cho chương 9 của quyển sách nói trên. Nhưng Risen đã chống lại trát của Bộ Tư pháp và không ra hầu tòa cho đến khi trát hết hiệu lực vào giữa năm 2009.

Lần này, "quả bóng" đang nằm trong tay Bộ trưởng Tư pháp Eric Holder. Theo luật pháp Mỹ quy định, trong trường hợp nhạy cảm như của Risen, đích thân Bộ trưởng Tư pháp phải ký trát đòi Risen hầu tòa sau khi đã cân nhắc thật kỹ lưỡng những lợi ích của các bên liên quan nội dung thông tin mà Bộ Tư pháp yêu cầu Risen cung cấp. Nếu sau khi có trát của Bộ Tư pháp, Risen tiếp tục chống trát và tòa án từ chối bác bỏ trát, thì ông Risen có thể sẽ đối mặt với bản án tương tự như phóng viên Judith Miller của tạp chí Time từng gặp phải vào năm 2005 (khi đó Miller bị phạt tù 85 ngày vì không chịu cung cấp nguồn thông tin trong vụ án làm lộ danh tính điệp viên CIA Valery Plame Wilson).

Sau vụ việc của phóng viên Judith Miller của tạp chí Time, đã có nhiều tiếng nói kêu gọi luật pháp phải bảo vệ quyền của nhà báo không tiết lộ nguồn cung cấp thông tin, vì đó là sự sống còn của nghề nghiệp nhà báo. Thế nhưng cho đến nay, một dự luật theo hướng như thế vẫn còn đang bị ách lại ở Thượng viện Mỹ, không biết vì lý do gì. Vì vậy, cuộc chiến giữa một bên là các cơ quan tình báo, an ninh Mỹ với cánh nhà báo vẫn tiếp diễn mà chưa có hồi kết

Tiểu Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.