Tình người ở trại giam nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc

Vơi bớt nỗi nhớ nhà

Có mặt ở Trại giam Cái Tàu, xã Khánh An, tỉnh Cà Mau – nơi địa đầu cực Nam của Tổ quốc vào những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tôi không chỉ chứng kiến sự hy sinh thầm lặng của cán bộ, chiến sĩ (CBCS) nơi đây, mà còn được sẻ chia về cái Tết đầy ắp tình người. Trại giam Cái Tàu là một trong những đơn vị có quy mô lớn nhất cụm các trại giam (thuộc Cục Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng) vùng ĐBSCL với hàng trăm CBCS quản lý 3 phân trại, với trên 2.500 phạm nhân. Trong khi đó, các phân trại lại nằm cách xa nhau, điều kiện đi lại khó khăn.

Đại tá Huỳnh Trí Thương, Giám thị Trại giam Cái Tàu cho biết, Phân trại K1 nằm cạnh Trung tâm chỉ huy nhưng cũng là vùng xa của tỉnh. Phân trại K2 nằm ở xã Khánh Hưng, cách Phân trại K1 hơn 40 cây số và Phân trại K3 cùng nằm ở xã Khánh An, cách Phân trại K1 khoảng 20 cây số, đi lại cũng nhiều cách trở. Để lo cho cuộc sống tinh thần, vật chất của phạm nhân trong trại, đặc biệt là ngày Tết cổ truyền của dân tộc, CBCS Trại giam Cái Tàu không quản ngại khó khăn, quên đi hạnh phúc của mình và gia đình. Với CBCS Trại giam Cái Tàu, việc đem lại niềm vui cho phạm nhân trong những ngày Tết đến, Xuân về cũng là niềm vui, niềm hạnh phúc của bản thân.

Theo Trung tá Huỳnh Hoàng Linh, Đội trưởng Đội Tham mưu, khác với ngày thường, lượng công việc của CBCS vào những ngày Tết tăng lên nhiều lần. “Để động viên tinh thần phạm nhân trong những ngày Tết, ngoài chế độ của Nhà nước thì CBCS luôn quan tâm, tạo điều kiện để mọi người được đón Tết vui vẻ. Năm nào cũng vậy, công tác chuẩn bị Tết Nguyên đán cho phạm nhân được chuẩn bị từ đầu tháng Chạp. Vào thời gian này, ở các phân trại đều thành lập các đội văn nghệ, thể thao, như: biểu diễn nghệ thuật theo hình thức sân khấu hóa, ca cổ, dân ca, múa lân; kéo co, bóng đá mini, bóng chuyền, nhảy bao bố...”, Trung tá Linh chia sẻ.

Những ngày giáp Tết, không khí tại Trại giam Cái Tàu dường như nhộn nhịp, tất bật hơn hẳn. Để được thăm gặp, gửi quà Tết cho người thân, nhiều người đã vượt quãng đường hàng trăm cây số. Theo quy định, mỗi cuộc gặp chỉ kéo dài trong 30 phút, thời gian ngắn ngủi đó họ chỉ biết động viên người thân giữ gìn sức khỏe, cố gắng cải tạo tốt để được đặc xá và sớm trở về bên gia đình. Vào dịp trước Tết, Ban Giám thị đặc biệt quan tâm đến công tác đảm bảo an ninh, an toàn khu vực trại giam và thực hiện hiệu quả công tác giam giữ; tăng cường thường trực, ứng trực, thực hiện nghiêm chế độ trực, gác, giám sát chặt chẽ các hoạt động và tư tưởng của phạm nhân.

Ban Giám thị chỉ đạo các đội nghiệp vụ, các phân trại thực hiện đồng bộ các biện pháp cơ bản, đi sâu, nắm chắc tình hình, xử lý triệt để những thông tin liên quan đến vi phạm của phạm nhân, để ngăn chặn mọi hành vi vi phạm, đảm bảo tuyệt đối an toàn, không để xảy ra đột xuất, bất ngờ trong dịp Tết. Bên cạnh các hoạt động thăm gặp thân nhân, công tác chăm lo các bữa ăn ngày Tết bảo đảm an toàn thực phẩm, chăm sóc y tế cho phạm nhân cũng được Ban Giám thị chú trọng. Các hoạt động góp phần không nhỏ nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho phạm nhân, đồng thời thể hiện chính sách nhân đạo, nhân văn của Đảng, Nhà nước với những người lầm lỗi.

Tạo động lực để phạm nhân cải tạo tốt hơn

Với mỗi người, ngày Tết có ý nghĩa vô cùng đặc biệt, song với những phạm nhân đang phải cải tạo trong Trại giam Cái Tàu, họ phải tạm xa gia đình để chuộc lại những lỗi lầm trước đó đã gây ra. Càng gần Tết, cũng là thời điểm mong mỏi nhất của nhiều phạm nhân trong đó có phạm nhân Trần Vũ Nghiên. “Tết thì ai cũng mong muốn được trở về nhà với người thân, chính vì thế tôi cũng cố gắng từng ngày cải tạo tốt để được về với gia đình, để được đón Tết vui vẻ cùng người thân”, phạm nhân Nghiên cho hay. Từ cán bộ quản giáo đến phạm nhân đều nhộn nhịp, tất bật với những hoạt động để chuẩn bị vui Tết, đón Xuân.

Thực tế, tinh thần của phạm nhân thường có những diễn biến phức tạp, điều đó vô tình ảnh hưởng đến cả quá trình lao động, cải tạo. Để ổn định tâm lý phạm nhân, nhất là mỗi dịp Tết đến Xuân về; đồng thời động viên, khuyến khích phạm nhân cải tạo tốt để được giảm án, sớm về đoàn tụ với gia đình, tái hòa nhập cộng đồng, trước đó nhiều tháng Trại giam Cái Tàu xây dựng kế hoạch cụ thể về tổ chức các hoạt động vui Xuân, đón Tết cho phạm nhân. “Vào dịp Tết, chúng tôi rất vui khi được Ban Giám thị tổ chức các hoạt động vui chơi, văn nghệ, thể dục thể thao trong ngày Tết để vơi đi phần nào nỗi nhớ nhà”, phạm nhân Trần Văn Tuấn (SN 1995, quê Ninh Bình) chia sẻ.

Mặc dù không được sum họp với gia đình vào những ngày Tết, nhưng trong Trại giam, các phạm nhân luôn nhận được sự quan tâm, động viên của Ban Giám thị, cán bộ quản giáo. Vào những ngày chuẩn bị chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, phạm nhân hăng say lao động sản xuất tại vườn rau tăng gia; được tự tay gói những chiếc bánh tét mang hương vị Tết để vơi đi nỗi nhớ gia đình.

“Chúng tôi được Ban giám thị Trại giam quan tâm, nhất là vào ngày Tết được gói bánh tét, chơi thể thao, văn nghệ và vui các hoạt động Tết để vơi bớt nỗi nhớ nhà, yên tâm cải tạo tốt”, phạm nhân Lê Văn Phải (SN 1988, quê An Giang), nói. Việc tổ chức cho phạm nhân đón Tết đầy đủ, vui vẻ, ấm áp với những phần quà sẻ chia còn là cách giúp mỗi cá nhân nhận thấy được sự khoan hồng của Đảng, Nhà nước đối với những người vi phạm pháp luật. Từ đó mỗi cá nhân sẽ tiếp tục cố gắng, nỗ lực để một ngày không xa có thể trở về đoàn viên với gia đình trong ngày Tết.  

Thượng tá Phan Hồng Hải, Phó Giám thị Trại giam Cái Tàu, cho biết: “Vào những ngày Tết, chúng tôi tổ chức các các trò chơi, văn nghệ để phạm nhân tham gia, tạo tinh thần vui vẻ phấn khởi để yên tâm cải tạo”. Khi được hỏi về không khí đón Tết trong trại, phạm nhân Phạm Chí Linh (SN 2001) phấn chấn hẳn lên: “Ở trong này chúng em được Ban Giám thị và cán bộ tạo mọi điều kiện để đón Tết vui vẻ. Có thịt kho hột vịt, bánh tét, mứt món… ăn không hết. Lúc giao thừa, Ban Giám thị vào từng buồng giam chúc Tết. Sau đó chúng em cùng bày mâm ngũ quả liên hoan trong phòng, ai có đồ gì được gia đình gửi cho đều bỏ xuống đóng góp cùng mọi người, vừa ăn vừa hát, có khi hát đến sáng luôn”.

Còn phạm nhân Lê Quang Đại (SN 2004) tâm sự: “Tết đầu tiên xa nhà em nhớ lắm. Nhớ cảnh chiều 30 Tết mẹ làm mâm cơm cúng tổ tiên, rồi cả nhà quây quần bóc bánh tét ăn bữa tất niên. Em cũng nhớ như in cả hình ảnh ngày Tết mọi người lì-xì đầu năm huyên náo cả nhà… Trước đây, em không biết quý trọng những giây phút đó. Giờ vào trong trại mới thấm thía làm sao. Em ân hận lắm...”. 

Đại tá Huỳnh Trí Thương cho biết, phạm nhân được đón Tết đầy đủ như bao người khác. Khẩu phần ăn những ngày Tết của phạm nhân tăng gấp 5 lần so với ngày thường. Không chỉ vậy, CBCS Trại giam tự tay gói bánh tét để trao tận tay cho mỗi phạm nhân vào chiều 30 Tết. Tất cả các thực phẩm, như: Thịt heo, gạo nếp, chả lụa, bánh kẹo, mứt món, rau quả… phải đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trước khi cấp phát cho các phạm nhân. Ngoài ra, phạm nhân còn được tặng thưởng vật chất tùy theo kết quả phấn đấu thi đua cải tạo trong năm. Tối giao thừa, các phân trại đều tổ chức cho phạm nhân xem tivi, ca nhạc, nghe Chủ tịch nước chúc Tết qua truyền hình.

Không những thế, Giám thị và cán bộ quản giáo còn đi đến từng buồng để chúc Tết, động viên phạm nhân. Tết đến, Xuân về, không chỉ phạm nhân mà cán bộ quản giáo cũng khắc khoải, mong giây phút đoàn tụ bên người thân, gia đình. Trung tá Huỳnh Hoàng Linh kể, anh đã có gần 28 năm công tác ở Trại giam và cũng từng ấy năm anh cùng đồng đội, phạm nhân đón giao thừa trong trại. Dù rất muốn đón giao thừa bên gia đình, nhưng vì nhiệm vụ chung nên vợ, con anh cũng thông cảm. “Tất cả anh em công tác trong đơn vị đều phải ở lại trực Tết, kể cả Giám thị. Ngày Tết, thèm được sum họp bên gia đình, ăn bữa cơm tất niên, đón giao thừa… nhưng vì nhiệm vụ chung nên đành tạm gác lại hạnh phúc riêng”, Trung tá Linh tâm sự.

Đại tá Huỳnh Trí Thương cho biết, từ ngày nhận nhiệm vụ công tác tại Trại giam đến nay (36 năm), số lần anh đón Tết bên gia đình đếm trên đầu ngón tay của một bàn tay. “Ngày Tết là thời gian các phạm nhân dễ xúc động, xao xuyến nhất. Tâm trạng ai cũng day dứt, nhớ nhà nên dễ xảy ra mâu thuẫn. Năm nào cũng thế, để ổn định tâm lý cho các phạm nhân, Ban Giám thị chia nhau đi từng phân trại để chúc Tết phạm nhân, động viên họ yên tâm cải tạo, giúp họ xóa đi mặc cảm tội lỗi và không suy nghĩ những điều tiêu cực”, Đại tá Huỳnh Trí Thương bộc bạch.