Tình báo Mỹ điều tra vụ mã độc tấn công mạng lưới điện quốc gia Ukraine

Ngày 23-12-2015, Công ty điện lực miền Tây Ukraine Prykarpattyaoblenergo thông báo: một khu vực rộng lớn vùng này bị chìm trong bóng tối do mất điện, bao gồm thủ phủ Ivano-Frankivsk.

Sự cố mất điện tạm thời không xuất phát từ hành vi phá hoại vật chất – giống như trường hợp xảy ra vào tháng 11 trước đó khi chất nổ làm hư hại những đường dây truyền tải điện dẫn đến bán đảo Crimea – mà giới chức Ukraine đánh giá có thể là do cuộc tấn công mạng bằng mã độc. Cơ quan Tình báo SBU của Ukraine ngay lập tức lên tiếng chỉ trích Nga đứng đằng sau vụ việc và cuộc điều tra chính thức của giới chức Kiev bắt đầu vào tháng 1-2016. Tình báo Mỹ và các cơ quan an ninh mạng cũng vào cuộc tìm kiếm hung thủ đích thực.

Nhà máy điện Burshtyn TES ở khu vực Ivano-Frankivsh, Ukraine.
Nhà máy điện Burshtyn TES ở khu vực Ivano-Frankivsh, Ukraine.

Cộng đồng tình báo Mỹ - bao gồm nhóm chuyên gia an ninh máy tính của Cục Tình báo trung ương (CIA), Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) và Bộ An ninh Nội địa (DHS) -  hiện đang xét nghiệm các mẫu mã độc được tìm thấy từ hệ thống mạng máy tính Công ty điện lực ở miền Tây Ukraine Prykarpattyaoblenergo gây sự cố mất điện cho gần 700.000 hộ dân và ít nhất 2 công ty khác của nước này trong vài giờ liền.

Cuộc điều tra của Đội Phản ứng khẩn cấp máy tính Ukraine (CERT-UA) cũng tìm thấy một số chi tiết dẫn đến việc phát hiện mã độc nằm trong hệ thống mạng Công ty Prykarpattyaoblenergo và họ nghi ngờ đây là nguyên nhân gây sự cố mất điện. Nếu sự thật đúng như vậy, đó là tín hiệu cho thấy các hệ thống kiểm soát công nghiệp (ICS), và đặc biệt là hệ thống mạng lưới điện, thật sự đang bị đe dọa trước những cuộc tấn công mạng mà giới chuyên gia an ninh đã lên tiếng cảnh báo từ nhiều năm qua.

Robert M. Lee, người sáng lập kiêm CEO công ty an ninh Dragos Security.
Robert M. Lee, người sáng lập kiêm CEO công ty an ninh Dragos Security.

Các mẫu mã độc từng được sử dụng để tấn công một số hệ thống công nghiệp trong quá khứ có thể kể đến “Havex” lây nhiễm trong công nghệ của các hệ thống kiểm soát như thiết bị bơm nước và turbine; và “BlackEnergy” chọn mục tiêu là các nhà máy năng lượng. Theo cuộc điều tra riêng của Hãng tin AP công bố hồi tháng 12-2015, “hacker chuyên nghiệp nước ngoài” đủ sức kiểm soát mọi mạng lưới nhà máy điện lực trên thế giới khoảng chục lần trong thập niên qua.

Gần đây, tờ Wall Street Journal cũng tiết lộ một nhóm hacker Iran xâm phạm hệ thống mạng quản lý một đập nước ở thành phố New York (Mỹ) vào năm 2013. Công ty bảo mật ESET, đặt trụ sở tại Bratislava (Slovakia), cũng tuyên bố mã độc tìm thấy ở Ukraine chính là BlackEnergy. Trong khi đó Robert M. Lee, cựu chuyên gia chiến dịch mạng Không quân Mỹ và là người sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Công ty an ninh Dragos Security, tuyên bố rằng ông có trong tay mẫu mã độc và nhận định “phần mềm độc hại BlackEnergy tồn tại từ năm 2007 và được nhiều hacker sử dụng song điều đó không có nghĩa là nó liên quan đến mọi cuộc tấn công”.

John Hultquist, Giám đốc phân tích gián điệp mạng của Công ty an ninh máy tính iSight Partners, cảnh báo “đây là sự kiện cực kỳ quan trọng” và vụ tấn công mã độc ở Ukraine báo hiệu điềm xấu cho mạng lưới truyền tải điện ở Mỹ.

Bởi vì, mã độc tìm thấy ở Công ty Prykarpattyaoblenergo cũng được sử dụng trong một chiến dịch xâm nhập tấn công một số cơ sở điện lực ở Mỹ năm 2014, mặc dù không gây tổn hại gì nhưng mã độc BlackEnergy đã được cộng đồng an ninh và tình báo nước này ghi nhận. Những vụ tấn công gây mất điện trên diện rộng là một trong số những kịch bản kinh khủng mà giới chức an ninh quốc gia Mỹ đang nỗ lực ngăn chặn để không xảy đến cho nước này.

Họ có cùng một mối lo sợ là các thành phố lớn khắp nước Mỹ có thể chìm trong bóng tối trong suốt nhiều tuần hay thậm chí nhiều tháng nếu các thiết bị sản xuất và phân phối điện bị mất kết nối mạng mà không thể nhanh chóng được thay thế. Trong số những vấn đề mà giới chuyên gia phân tích an ninh Mỹ muốn có câu trả lời trong trường hợp của Ukraine là chính xác thì nhóm hacker làm thế nào có thể xâm nhập hệ thống mạng Công ty Prykarpattyaoblenergo và bọn chúng hành động theo lệnh của ai?

Tuy nhiên, bộ máy an ninh Mỹ và giới chuyên gia công ty bảo mật tư nhân hiện nay tỏ ra rất cẩn thận khi đưa ra kết luận cuối cùng trong tình hình đối đầu địa chính trị căng thẳng hiện nay. Giới chuyên gia trong chính quyền Mỹ và ít nhất 3 công ty bảo mật hiện đang tiếp tục thu thập dữ liệu kỹ thuật nhằm xác định rõ sự cố ở Ukraine thật sự là do hacker tấn công hay chỉ là vấn đề cơ học, hoặc lỗi con người gây ra.

Trong khi đó, SANS Institut – nhóm nghiên cứu huấn luyện đội ngũ chuyên gia an ninh máy tính cho chính quyền Mỹ - tuyên bố trong một blog mới đây rằng “sự cố mất điện ở miền Tây Ukraine rất có thể do cuộc tấn công mạng gây ra”. Hiện thời, giới chức CIA vẫn chưa biết những ai đứng đằng sau sự cố ở Ukraine nhưng họ cho rằng “mọi hành vi xâm nhập đều thông qua Internet”.

Trang Thuần (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.